Čłowjek ze zmylkow njewuknje

Freitag, 04. Dezember 2015 geschrieben von:
Marko Wjeńka

Němska hotuje so na wójnu w Syriskej. Z bombami ma so teroristiska milica Islamski stat zničić a regionej měr přinjesć. Při tym dyrbjała bilanca dotalnych akcijow tajkeho razu zamołwitym po­prawom wučba być. „Wojerske zasadźenje“ w Afghanistanje je zwrěšćiło. W kraju knježi chaos. Mjeztym su talibanojo połojcu kraja wróćo zdobyli. Tež Irak, kotryž su USA ze swojimi zwjazkarjemi 2003 nadpadnyli, je dźensa roztřěskany do kónčin, hdźež knježa milicy. Wosebje nazorny přikład zwrěšćeneje strategije NATO je Libyska. Tež tam je zapad spytał, z bombami měr přinjesć. Dźensa howri tam wobydlerska wójna.

Literarny stipendij nětko!

Freitag, 27. November 2015 geschrieben von:
Cordula Ratajczakowa

„Nimamy sej žane iluzije činić. Hladajo na kapitalistiske poměry změjemy přichodnje lědma powołanskich spisowaćelow. Serbska literatura wostanje tak na amaterskej runinje“, rěkaše zrudny posudk Jurja Kocha na prěnim zetkanju Koła serbskich spisowaćelow ZSW spočatk tohole lěta. Wčera, nimale na kóncu lěta, měješe Měrćin Wjenk premjeru swojeje knižneje prěnički w Smolerjec kniharni. 28lětny nan dweju dźěsći je so z powołanjom geologi rozžohnował a so wědomje za serbsku literaturu rozsudźił. Móžeš z njeje dźens žiwy być? Skerje nic. Młody literarny talent publikuje w najwšelakorišich serbskich medijach, hłownje dźěła w serbskim rozhłosu.

Někotři – kaž Róža Domašcyna abo z młodeje generacije Lubina Hajduk-Veljkovićowa – su tež pod dźensnišimi poměrami zmužići dosć, swoje žiwjenje wuměłstwu (pisanja) wěnować. Trjebaja pak za to přidatne, eksistencu zaručace žórło. Wjetšina dorostowych awtorow serbskeho nakładnistwa knihi připódla pisa. Swój wšědny chlěb sej woni hłownje hinak zasłužeja.

Zahorja młodych za maćeršćinu

Freitag, 20. November 2015 geschrieben von:
Janek Wowčer

Zo knježi w Delanach čiłe towarstwowe žiwjenje, drje njetrjebam nikomu jako nowosć předawać spytać. Přiwšěm za statistiku: Jeničce w Konjecach zličimy šěsć čestnohamtsce skutkowacych cyłkow. To je hoberska ličba za jeničku wjes! Štož hišće bóle zwjesela, je, zo so w nich wšitke generacije, starši ludźo runje tak kaž młodostni, angažuja, štož w času telewizora, kompjutera a digitalizacije žno něšto rěka.

Jedne z jara hibićiwych a wuspěšnje skutkowacych je Lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy. Hakle njedawno mějachu w Šunowskej „Fabrikskej hospodźe“ wuspěšnu premjeru hry „Wu­mrěć njedawa, ćeta!“. Stajnje znowa dawaja so jeje čłonojo wokoło načolneje dwójki Reginy Šołćineje a Daniela Wjeńka do napinaceho boja wo přihladowarjow. Při tym měrja so bjezwuwzaćnje na myški k smjeću. A kóždy, kiž je dźiwadłowe předstajenja delanskich lajskich hrajerjow wopytał, budźe přiznać: Tónle „bój“ dźiwadźelnicy přeco za sebje rozsudźeja. A to je derje tak!

Čehodla jenož jedna gmejna?

Freitag, 13. November 2015 geschrieben von:
Marian Wjeńka

Sobustawskim komunam zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe hrozy strach pačenja. Swoje zhromadne zarjadnistwo wone njerozpušća. Ně, wone ­nje- móža so dojednać, kotra z nich ma we wobłuku regionalneho plana Hornja ­Łužica/Delnja Šleska měła dóstać ­wosebitu funkciju serbska rěč a kultura. Wčerawše dojednanje na zhromadźiznje ­zarjadniskeho zwjazka, po kotrymž měł so tónle status wšitkim pjeć gmejnam přizwolić, pak njeje wjele wjace hač wu­znaće ­politiskeje wole, dokelž radźićeljo derje wědźa, zo regionalny planowanski zwjazk jich namjet njewobkedźbuje. Tak drje žana z pjeć komunow tónle status njedóstanje.

Prawy krok do praweho směra

Freitag, 06. November 2015 geschrieben von:
Janek Wowčer

Nětko je potajkim hamtske, štož běchu dotal jenož rozmyslowanja. Tež serbske gmejny dóstanu postajenu ličbu ćěkancow a požadarjow azyla připokazanu.

Jasne měnjenje wjet­šiny na wsach je: Pomhać dyrbimy, njemóžemy zboka stać. Wo tym pak sprawnje prajene wjele pytnyć njeje. Ći, kotřiž maja nětkole wosebje ćežke brěmjo njesć, su wjesnjanosća. Woni sedźa mjez stólcomaj. Wothorjeka dóstawaja přikazy a „připokazanja“, wotdeleka jim ludnosć na porsty hlada, zo njebychu ničo přećiwo jeje woli činili.

Wokrjes Budy­šin je gmejny namołwjał, so za móžnosćemi hospodowanja nuzu ćerpjacych rozhladować a je přizjewić. W gmejnach zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe ničo wotpowědne w komunalnym wobsydstwje nimaja. Zwotkel tuž brać? Nětko so wjeći, zo dyrbjachu gmejny w zašłych lětach komunalne objekty a imobilije wotedawać a zdźěla­ tež spotorhać, zo bychu swoje etaty wurunali. Štož móhli runje w telej situaciji derje trjebać, je fuk. Nic pak, dokelž su to gmejny tak chcyli, su prosće dyrbjeli.

Wo předzdaću Klemperera

Freitag, 23. Oktober 2015 geschrieben von:
Axel Arlt

„Pegida w Drježdźanach kaž tež kraj, Europa a swět mje dźeń a bóle starosćeja.“ To piše awtor našeho wječornika, kotryž w Sakskej njebydli. Ale tež we Łužicy přiběra ličba tych ludźi, kotřiž kaž wón mysla. Runje tak pak rosće wobdźělnistwo na demonstracijach Pegidy w sakskej krajnej stolicy a němska telewizija skići nacionalistiskim protagonistam Alternatiwy za Němsku (AfD), kaž durinskemu stronskemu rěčnikej a předsydźe frakcije w tamnišim krajnym sejmje Björnej Hö­cke, njedźelu wječor podij w talkshowje Güntera Jaucha.

Čehodla jeno wšudźe naraz?

Freitag, 16. Oktober 2015 geschrieben von:
Marian Wjeńka

Porno tuchwilu wšo a wšitko wobknježacej debaće wo ćěkancach a jich zaměstnjenju a wo prašenju, hač sej tajki nawal ludźi přicpěwamy, abo hač měli hranicy začinić, zdadźa so wšitke dalše starosće w našim kraju luksusowy problem być. A přiwšěm mje – a zawěsće toho abo tamneho dalšeho tež – mjerza, hdyž mam so rano a popołdnju a druhdy tež wječor ze zaraćenymi dróhami bědźić, hdyž mi pućniki zaso raz wokołopuć pokazuja­ a hdyž hižo wječor rozmysluju, po kotrym (wokoło)puću drje přichodny dźeń pojědu.

Malešanski dźiw a prašenja přichoda

Freitag, 09. Oktober 2015 geschrieben von:
Cordula Ratajczakowa

Jako wopytach před lětami prěni raz Malešansku pěstowarnju, njebych sej předstajić móhła, zo by tam projekt Witaj scyła šansu měł. Jako Witaj-starši Budyskeje serbskeje pěstowarnje běchmy tehdy na prěnje informaciske zarjadowanje přeprošeni, zo bychmy potencielnym zajimcam wo swojich pozitiwnych nazhonjenjach powědali. Malešanski wjesnjanosta bě tam sobu, serbske kubłarki a tež delegacija Domowiny – tola jeno jenička mać z Malešec. Na nju so wšitcy walichu, a ta wboha žona měješe swoju lubu nuzu, rozkłasć, čehodla lědma štó z Malešec a wokoliny chce, zo jeho dźěćo serbsce rěči. Přejara žiwe běše hišće powědanje dźěda a wowki, zo to ničo njepřinjese. Runje tuta generacija bě so tola ze serbšćinu rozžohnowała a njeje hižo maćernu rěč dale dawała.

Kóždy swojeho přichoda twórc

Freitag, 02. Oktober 2015 geschrieben von:
Janek Wowčer

Štwórć lětstotka je zašło, zo Němska demokratiska republika hižo njewobsteji. K róčnicam, kaž jutřišemu swjedźenjej němskeje jednoty, dopominaja so mnozy na čas do přewróta, na njerjane časy, ale tež na to, zo njebě wšitko špatne.

Dwanaće lět běch w NDR žiwy a při­znawam, zo njebě to hubjeny čas. Dožiwich w tymle kraju wěste dźěćatstwo. Nochcył lěta w žłobiku, pěstowarni a šuli z dobrym kubłanjom parować. Njewobžaruju, zo sym jeničce jednu stronku medalje NDR dožiwił, pozitiwnu. Mnozy, tež Serbja, zeznachu pak tohorunja jeje hrózbnu stronu, kotruž njemóžach sej předstajić. Wi­dźo w telewiziji wobrazy wo protestach a namocy njemóžach zro­zumić,­ zo NDRscy policisća ludźi bija a ranja. Wšako běchu woni za nas­ stajnje „přećeljo a pomocnicy“. Hakle poněčim so mi woči wotewrěštej – tež nastupajo start do noweje towaršnosće, w kotrejž knježa pjenjezy a ludźo su konfrontowani z njewěstosću a problemami, kaž je to bjezdźěłnosć.

Smolerjowe runje tak kaž Brězanowe lěto

Freitag, 25. September 2015 geschrieben von:
Axel Arlt

Domowina budźe swoju klětušu dźěławosć ćežišćowje wopomnjeću zasłužbneho serbskeho prócowarja Jana Arnošta Smolerja składnostnje jeho 200. narodnin 3. měrca 2016 wěnować. To je jeje zwjazkowe předsydstwo wobzamknyło a z tym wočakowanje zwjazało, zo měli so Domowinjenjo na wšitkich runinach ze žiwjenjom a skutkowanjom wodźaceje wosoby serbskeho narodneho hibanja ze­znajomić.

Anzeige