Hordosć přewahuje

Dienstag, 07. Januar 2020 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K/SN). Kak hordźi su wobydlerjo, zo maja staćanstwo Čěskeje republiki (ČR)? Za tym bě so nazymu zwěsćowarnja zjawneho měnjenja CVVN zaso raz mjez ludnosću kraja wobhonjała. Na tele zasadne prašenje wotmołwi 58 procentow woprašanych pozitiwnje, štož je zdobom najwyša kwota wot lěta 2005. Wjace ludźi je jenož 2001 a 2005 na swoje čěske staćanstwo horde było, hdyž bě mjenowana agentura prěnjej dwě naprašowani toho razu přewjedła. 2013 bě so porno tomu z jeničce 39 procentami najmjenje respondentow pozitiwnje wuznało. Hordosć na to, zo su staćenjo ČR, zwuraznjeja přede­wšěm starši ludźo kaž tež wosoby z wysokošulskim zdźěłanjom. Mjez přiwisnikami politiskich stron bywaja wolerjo hibanja ANO, najhordźiši na čěske staćanstwo. Hańbu za to, zo su staćenjo ČR, začuwa jenož jara mało ludźi. Składnostnje naprašowanja je so jeničce šěsć procentow respondentow w tym zmysle wuprajiło. Za čěske staćanstwo bě so najwjace ludźi lěta 2012 hańbowało, mjenujcy 18 proc. Za­jimawy je fakt, zo tež z tych negatiwnje wotmołwjacych skoro žadyn nochcył ni­hdźe­ druhdźe bydlić hač w Čěskej.

Kawsa Kuciak wjercholi

Montag, 06. Januar 2020 geschrieben von:

Peter Čačko rozprawja z Bratislavy za Serbske Nowiny

Swoju kónclětnu kolumnu dyrbju bo­hužel ze smjerć zrudnej powěsću zahajić: we wuchodosłowakskim měsće Prešovje bě srjedź hodownika w dwanaćeeta­žowskim wysokim platowym twarjenju k rozbuchej zemskeho płuna dóšło. Eksplozija­ a woheń njedaloko centruma města žadaštej sej wosom smjertnych woporow a k tomu dźesatki zranjenych ludźi, dorosćenych a dźěći. Je to najwjetše a najbóle tragiske njezbožo toho razu w stawiznach Słowakskeje.

Row „sołobika“ syły wopytali

Donnerstag, 02. Januar 2020 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K/SN). Na Praskim kěrchowje Malvazinky, jednym z najwjetšich w čěskej stolicy, je row 1. oktobra zemrěteho spěwarja Karela Gotta dozhotowjeny. Krótko do hód bě to wudowa swětosławneho wuměłca Ivana Gottová zjawnosći internetnje zdźěliła, přispomnjejo, zo móža fanojo wotnětka jeho posledni wotpočink wopytać. Zdobom je so wona w čěskej kaž tež němskej rěči hišće raz wšěm za sobužarowanje ze swójbu, za wopokazanu podpěru a za dary kaž tež za ertne abo pisomne słowa tróšta dźakowała. Čoło rowa markěruje nadměrny kwadratny narowny pomnik z čorneho zornowca, do kotrehož je w hornim dźělu połpodobizna njeboćičkeho mištra zadypana. Při zdźěłanju koncepta za pomnik staj knjeni Gottovej akademiski architekt Jiří Devyl a inženjer Pavel Štrunc poboku byłoj. Po rozprawach čěskich medijow su patoržicu a na woběmaj hodownymaj swjatymaj dnjomaj njeličomni młódši kaž tež starši přiwisnicy „Praskeho sołobika“ k jeho rowej přichwatali. Nutrnje woni chwilku zawostachu a połožichu kwěćel na row. Mnozy stajichu na jeho kromu palacu so swěčku.

Wuhlad na šmjatk

Freitag, 27. Dezember 2019 geschrieben von:
Bratislava (SŽ/K/SN). Wólby parlamenta w Słowakskej klětu 29. februara drje žanoho wuspěšneho dobyćerja njezměja. Tele wěšćenje da so z decemberskeho woprašowanja za wotpohladami wolerjow sćěhować, kotrež je agentura FOCUS spočatk měsaca přewjedła. Tak drje dotal koaliciska knježaca strona Smer-Socialna demokratija premiera Petera Pellegrinija z 19,6 procentami dale cyle samotna na čole steji, njeje pak – kaž hišće w nowembru – hižo 20 dypkow docpěć zamóhła. Ultranacionalistiska Lúdova strana zlě wuwołaneho ekstremisty Mariana Kotleby porno tomu wo połdra dypka přiby a z 12,8 procentami samo na druhu poziciju zlěze. Za sobu L’SNS wostaja PS/SPOLU, kiž z minusom połdra dypka tónkróć 10,3 procenty dóstanje. Na štwórtym městnje sćěhuje hišće poměrnje młode hibanje Za lúdi něhdyšeho prezidenta Andrea Kiski, kotrež njemóže pak ze swojim njenadźitym zlětom do wyšin pokročować a nawopak z nowemberskich 10,6 procentow na 9,2 procentaj spadnje. Do parlamenta zaćahnyli bychu hišće dalše małe strony.

Tusk: Pólskej hrozy puć z EU

Freitag, 20. Dezember 2019 geschrieben von:

Přećiwo zakonjej wo disciplinowanju sudnikow po cyłym kraju protestuja

Waršawa. Pólski sejm je wčera prěni raz naćisk dwělomneho zakonja wo disci­plinowanju sudnikow rozjimał. Tysacy ludźi přećiwo wobzamknjenju zakonja protestuja. Dotalny wjeršk běchu demonstracije předwčerawšim, srjedu, kotrež wotměchu so w 180 městach krajach. K tomu namołwjał bě Komitej za škit­ demokratije – zwjazk woby­dlerskich iniciatiwow, aktiwistow za zachowanje čłowjeskich prawow a organizacijow sudnikow. Tež najwjetša opozi­ciska strona, liberalnokonserwatiwna Wobydlerska platforma, je namołwu podpěrała. W Krakowje zhroma­dźi so srjedu 2 500 ludźi, w Poznanju 1 500. Lawreatka Literarneho Nobeloweho myta Olga Tokar­czuk­ demonstrantam we Waršawje internetnje rjap skrućeše, rěčo k nim na wideosćěnje­.

Hody wjele wjace ludźi kemši dźe

Freitag, 20. Dezember 2019 geschrieben von:

WĚRIWYCH LUDŹI je w susodnej Čěskej w zašłymaj lětomaj přibyło. Za tajkich ma so nětkole 55 procentow wobydlerstwa, štož je dwaj dypkaj wjac hač 2017. Prawidłownje wšak najmjenje z nich kemši chodźi. Znajmjeńša jónu wob měsac wopyta Božu słužbu dźesaćina wěriwych, dalša dźesaćina dźe někotre razy wob lěto do cyrkwje. To wuchadźa z naprašowanja agentury STEM, kotrež je wona spočatk decembra přewjedła. Hody hladajcy wjace ludźi kemši dźe, mjenujcy dobrej dwě pjećinje. To so tež mnozy njewěriwi na puć do cyrkwje nastajeja, „z hodowneje zwučenosće“.

Ličba do Boha wěrjacych bě tež po somoćanej rewoluciji 1989 hišće woteběrała. 1995 bě so 39 procentow ludźi za wěriwych měło, 2012 jenož hišće 30 procentow. Po tym bě jich ličba poněčim rostła. Do Boha wěri wjace žonow hač muži. Wjetšina je starša hač 60 lět. A najpobožniši su ludźo na Morawje. Zdobom naprašowanje wupokazuje, zo je přirosta wěriwych tež mjez 39- do 44lětnymi, a to wo wosom dypkow na 38 procentow. Awtorojo studije maja wšak za to, zo hakle přichodne zwěsćowanje pokaza, hač bywa to trend abo jenož nachwilny zjaw.

Židowski kěrchow zapusćeny

Donnerstag, 19. Dezember 2019 geschrieben von:

Námestovo (dpa/SN). Dotal njeznaći skućićeljo su židowski kěrchow sewjerosłowakskeho města Námestovo wonječesćili a zapusćili. Cyłkownje 59 narownych kamjenjow je spowalanych a zdźěla rozbitych, zdźěla předsyda lokalneho wopominanskeho towarstwa powěsćerni TASR a lokalnym medijam. Mjenowane towarstwo kěrchow hižo wjele lět hlada.

Kaž policija wobkrući, běchu wonječesćenje kěrchowa w regionje Orava njedaloko pólskeje mjezy hižo minjenu póndźelu zwěsćili. Njeskutk pak móhł so tež dny do toho stać. Kěrchow hižo aktiwnje njewužiwaja. Wón je jako městnosć dopominanja na bywšu židowsku wosadu mysleny a jako tajki swědomiće hladany. Nadrobniše informacije nochcyše policija hladajo na tuchwilne přepytowanja najprjedy raz zdźělić.

Spočatnje njebě tež jasne, hač ma njeskutk antisemitiski pozadk abo hač jedna so wo ryzy wandalizm. Lokalna nowina kónčiny My Orava je wobrazy zničenja wozjewiła. Hokate křiže abo dalše antisemitiske symbole njeběchu na nimi widźeć. Na kóždy pad pak je njeskutk „barbariski akt“, w nowinje rěka.

Zwyša mzdu

Mittwoch, 18. Dezember 2019 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Dobra dohodowna powěsć za tójšto čěskich dźěławych – w susodnym kraju zwyša wot 1. januara 2020 minimalnu mzdu wo 1 250 krónow (ca. 50 eurow) na 14 600 krónow (přibližnje 575 eurow). To je koaliciske knježerstwo ANO/ČSSD wobzamkło. Za minimalnu mzdu dźěła w Čěskej 150 000 ludźi, předewšěm w posłužbowych powołanjach. Naposledk bě wona lětsa w januaru na 13 350 krónow (dobrych 520 eurow) postupiła. Zaručenu mzdu, kotruž płaća nahladnje wjetšej ličbje dźěławych we wosom stopnjach wotpowědnje powołanju a naročnosći dźěła, tohorunja zwyša. Wot januara zrosće wona wot nětčišich 13 350 hač do 26 700 krónow (525 do 1 050 eurow) na 14 500 hač do 26 700 krónow (570 do 1 145 eurow).

Dźěłarnistwa zwyšenje minimalneje mzdy witaja, z wysokosću přibytka njejsu pak spokojom. Eksemplarisce pokazuja wone na to, zo maja w Pólskej a samo w Słowakskej wyšu zakładnu mzdu, wučinjacu tam w přirunanju znajmjeńša 15 000 krónow. Zo móhła mzda tuž bjeze wšeho bóle přibyć, wopodstatnjeja nawodźa dźěłarnistwow z tym, zo dźě je čěske hospodarstwo wukonliwiše hač w susodnymaj krajomaj.

Tři dnypřećiwo Babišej

Mittwoch, 18. Dezember 2019 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Towarstwo Milion chvilek pro demokracii je hišće do hód protestne akcije přećiwo premierej Andrejej Babišej přewjedło. Hłowna wotmě so wčera wječor w Praze, njebě pak tak dorazna kaž poslednja z 250 000 wobdźělnikami. Na Wjacławskim naměsće zhromadźi so 10 000 ludźi, kotřiž ćehnjechu na to k sydłu knježerstwa. Tam dachu zarjadowarjo demonstracije politikarjam opozicije wustupować, chcyjo pokazać, zo je alternatiwy k Babišej, kiž pječa konflikta zajimow dla njeměł premier być.

Póndźelu bě mjenowane towarstwo wobydlerjow mjeńšich městow a gmejnow k demonstracijam namołwiło, a tajke su we wjace hač 200 z nich wotměli. Wobdźělenje bě jara rozdźělne. W Berounje pjelnješe naměsto něhdźe 200 wobydlerjow, žadacych sej tež z transparentami wotstup Babiša. W Třebiču protestowaše 100 wosobow přećiwo premierej (minjeny raz bě tam 1 300 ludźi na dróhu šło), a w Čelakovicach nańdźe so jich jeno 40. Jutře, štwórtk, chce Milion chvilek pro demokracii z demonstracijemi w 13 wobwodnych stolicach lětuše akcije za powalenje Babiša zakónčić.

Tysacy počesćenje sćěhowali

Freitag, 13. Dezember 2019 geschrieben von:

Pólska telewizija přepodaće Nobeloweho myta tola hišće wusyłała

Waršawa. Wuznamjenjenje pólskeje spisowaćelki Olgi Tokarczuk z Literarnym Nobelowym mytom je wusahowaca tema w susodnym kraju. Tež knježerstwo a medije njemóža so tomu wuwinyć. Hižo­ do swjatočneho spožčenja myta w Stockholmje minjenu wutoru su liberalne nowiny wobšěrnje rozprawjeli. W tym zwisku ludźo zhonichu, zo ma Nobelowy komitej za lawreatow cyły tydźeń trajacy program spřihotowany. Jedyn z dypkow bě wopyt šule, do kotrejež tež dźěći migrantow chodźa. Tam so Olga­ Tokarczuk za pólske knježerstwo zjawnje hańbowaše, kotrež bě lěta 2015 wotpokazało ćěkancow přijimać.

Wjeršk bě swjatočne zarjadowanje w Stockholmskej filharmoniji z 1 500 hosćimi, hdźež dósta lawreatka myto z rukow šwedskeho krala Carla Gustafa XVI.

Anzeige