Hnydom dwaj dnjej wěnowachu na Choćebuskim filmowym festiwalu zachowanju filmoweho herbstwa. Sakske ministerstwo za wědomosć a kulturu bě sympozij runje tak spěchował kaž pilotowy projekt, w kotrymž su dźesać serbskich produkcijow z časa wot 1947 do 1993 w zhromadnym dźěle ze Załožbu za serbski lud, Serbskim institutom, załožbu DEFA, Zwjazkowym archiwom a Sakskej krajnej a uniwersitnej biblioteku (SLUB) digitalizowali.

Što ma zachowanje kulturneho herbstwa mjeńšiny činić z towaršnosću wjetšiny? Štó ma tule zamołwitosć, z kotrymi wužadanjemi a šansami? Tele a dalše prašenja stejachu w srjedźišću podijoweje diskusije sympozija, na kotryž witaše moderatorka dr. Grit Lemke pisany kruh politiskich a kulturnych akterow, mjenujcy braniborsku statnu sekretarku dr. Ulriku Gutheil, ministerialneho dirigenta Thomasa Früha ze sakskeho ministerstwa za wědomosć a wuměłstwo (SMWK), direktora Załožby za serbski lud Jana Budarja, Renéja Pikarskeho ze załožby DEFA a dr. Ralfa Forstera z Podstupimskeho filmoweho muzeja.

Serbski rjad mjeztym etablěrowany

Freitag, 24. November 2017 geschrieben von:

Serbski podźěl na Choćebuskim filmowym festiwalu bě lětsa tak wulki kaž hišće ženje. Ze zamołwitej za rjad „Heimat­ – Domownja – Domizna“ dr. Grit Lemke je so Bosćan Nawka rozmołwjał.­

Kajki je Waš facit 27. Choćebuskeho festiwala wuchodoeuropskeho filma?

G. Lemke: Cyłkownje to scyła rjec njemóžu, wšako sym hłownje za rjad „Heimat – Domownja – Domizna“ zamołwita. A tule měnju, zo bě sensacionelnje dobry. Hišće nihdy njemějachmy telko wobsahow kaž lětsa, dohromady bě jich sydom programowych ćežišćow a sympozij serbskeho filmoweho namrěwstwa. Ke kóždemu předstajenju móžachmy filmowu rozmołwu poskićić. Wothłós mnohich wopytowarjow bě wulkotny. Mam zaćišć, zo je serbski rjad mjeztym etablěrowany. Wón přiwabja lěto a wjace zajimcow – a to nic jeno z Łužicy, ale na přikład tež z Berlina a wukraja.

Do festiwala je rěkało, zo njebě jednore wosebje sympozij zwoprawdźić?

Štóž bě 1991 pódla był, jako wotmě so prěni raz Festiwal wuchodoeuropskeho filma w Choćebuzu, tón měješe hišće chwile dosć sej wšitke přinoški wobhladać. Tehdy bě jich dohromady 19! Lěto wot lěta je ličba filmow přiběrała a z njej ličba zastupjenych krajow. Na lětušim wot 7. do 12. nowembra poskićichu publikumej wjace hač 200 filmow z 42 krajow. A pokazali su je hłownje w dwěmaj kinomaj a štyrjoch dalšich domach, hdźež wječor dźiwadło hraja, so młodźina k rejam zetkawa abo hdźež so wjetše kulturne zarjadowanja wotměwaja. Dohromady 230 hodźin by zajimc tuž trjebał, chcył-li wšitke filmy widźeć! Z tajkim wulkim poskitkom je festiwal tež wěstu hranicu docpěł. Mjez přihladowarjemi a hosćimi pak po zdaću hišće nic. Přišło je lětsa 21 000 filmowych fanow, dobre tysac wjace hač loni, štož je nowy rekord. A zajimawe při tym je, zo podźěl młodych ludźi dale a bóle rozrostuje. Witać móžachu tónkróć něhdźe 500 fachowcow, režiserow, filmowcow a hrajerjow. Eksperća měnja, zo słuša Choćebuski festiwal k tym 50 najwažnišim a najznaćišim z 3 000 filmowych swjatkow swěta.

Přinošuje k rjanosći serbskeje kultury

Freitag, 17. November 2017 geschrieben von:

Na wopyće pola słowakskeho hudźbnika Jaroslava Pukača w Choćebuzu

Znaju jeho jako wjesołeho, žortni­weho a temperamentneho muža. Po cyłym swojim wašnju skutkuje wón młody, byrnjež w aprylu 70. narodniny swjećił. Tutu wjesołosć je sej Słowak Ja­roslav Pukač přez lětadołhe skutkowanje jako hudźbnik a kulturnik nasrěbał. Hudźenje­ a spěwanje stej jeho element, jeho radosć a eliksěr žiwjenja.

Serbowka

Freitag, 17. November 2017 geschrieben von:

Justyna Michniuk

W poslednim sćělesnjenju běch Serbowka

nošach rjanu, wušiwanu drastu

molowach jutrowne jejka

a njedźelu spěwach w Chróšćanskej cyrkwi

wótře kěrluše w swojej rěči

Nětko sym Europjanka, w Pólskej rodźena

nošu čornu drastu, dokelž wěčnje žaruju

wo swoju zhubjenu identitu

Znaju drje pjeć rěčow, ale w žanej njemóžu

zwuraznić swoju zludanosć

z woprawdźitosće

Rozdwojenje

Pytajo za swojimi korjenjemi

wostach tčacy mjez lětomaj ’39 a ’89

Što běše mjeztym?

Štó mi wotmołwi na wšě moje prašenja?

Njewěm, štó sym a dokal słušam

Wěm jenož, zo běchu moji prjedownicy Słowjenjo,

a słowjanska krej zawjazuje

(Z pólšćiny Dorothea Šołćina)

„Mamoj samsne korjenje a zaměry“

Freitag, 17. November 2017 geschrieben von:

Serbsko-serbiske zetkanja z basnikom Mićom Cvijetićom:

Z dr. Mićom Cvijetićom, 1946 rodźenym basnikom a nowinarjom z Běłohroda, sym so w minjenych lětach wospjet zetkał, štož ma najwšelakoriše přičiny. Wosebje naju serbiska a serbska poezija wjaza, a to nic jenož z wuznaćom, zo so kóždy z naju prócuje tworjenje druheho­ zeznawać, so z nim rozestajeć. Smój wo tym přeswědčenaj, zo je trjeba wo serbiskej literaturje w Serbach a Němskej informować a ju rozšěrjeć. Je trjeba, zo Južni Serbja wo literaturje swojich sotrow a bratrow z Łužicy zhonja.

Dale sym sej ze serbiskim kolegu a přećelom wědomy, zo so z pomocu bjezposrědnich literarnych a wuměłskich stykow njehodźi jenož ignoranca mjez ludźimi a ludami přetworić do wćipnosće a zajima za blišich a dalšich susodow. Ně, kulturna wuměna zaruča wotkryće najwšelakorišich duchownych „resursow“, móže budźić kritiske a tworićelske mocy kaž tež wobšěrniše a pohłubšene zhladowanja na tradicije.

Nowa lyrika Justyny Michniuk

Freitag, 17. November 2017 geschrieben von:

W sewjeropólskim měsće Toruń rodźena a dźensa w Hamburgu bydlaca swobodna publicistka Justyna Michniuk pisa w pólskich časopisach přeco zaso wo zańdźenosći a přitomnosći Łužiskich Serbow. 30lětna Pólka je absolwentka studija mjezynarodnych stykow a balkanskeje filologije. Lěta 2010 wopyta wona­ prěni raz Łužicu, hdźež přewjedźe pólne slědźenja na temu „Łužica w 21. lětstotku – narodna identita a mjeńšinowe prawa w časach stopnjowaneje globalizacije a zjednotnjenja kultury“. Tema identity wotbłyšćuje so tež w jeje poeziji, přetož jako Pólka we wukraju rozestaja so basnjerka ze swojej narodnosću kaž tež z jazykami, kotrež rěči. Loni wobdźěli so prěni raz na Swjedźenju serbskeje poezije a přednjese w „nocy poezije při Starej wodarni“ swojej basni „Serbowka“ a „Rozdwojenje“, kotrejž stej w časopisu „Matrix“ (čo. 3/2016) pólsce, serbsce a němsce publikowanej. Tež za lětuši swjedźeń pozije na česć Jurja Chěžki, kotryž­ je bohužel wupadnył, bě Justyna Michniuk zajimawe basnje zapósłała. Chcemy je tule přebasnjene wozjewić a je tak publikumej spřistupnić.

Dorothea Šołćina

Wosebita „kralowna instrumentow“ w Drježdźanach poswjećena

Městna na koncertnej žurli Kulturneho palasta w Drježdźanach běchu 8. septembra jara požadane. Tam bu nowy instrument Budyskeje pišćeletwarskeje firmy Eule poswjećeny. Wosebite su Eulec pišćele hižo tohodla, dokelž su jeničke koncertne mjez 14 pišćelemi w Drježdźanskich cyrkwjach a snano třeće swojeho razu w Sakskej, nimo koncertnych pišćelow w Zhorjelcu (wot lěta 1910) a w Lipšćanskej Sukelnicy (wot 1986).

K tajkemu zarjadowanju słuša swjedźenska narěč. Dokelž jednaše so wo poswjećenje najwjetšeho hudźbneho instrumenta, njezadźiwa, zo so wjacori lawdatorojo­ – w přitomnosći sakskeho minis­terskeho prezidenta Stanisława Tilicha­ – słowa jimachu.

Nowostka Ludoweho nakładnistwa Domowina „Z Francom po swěće“

Je lědma někoho w Serbach, kiž jeho njeznaje, wandrowskeho Franca Čornaka, kiž bě tři lěta a něšto dnjow po puću, zo by so w swojim rjemjesle wukmanił a žiwjenske nazhonjenja zběrał. Dotal je wón čitarjow z knihu Franz im Glück, kotruž bě lěta 2015 ze žurnalistom Rainerom Schäferom napisał, jenož němsce do swěta sobu wzał. Nětko pak móža wšitcy z pomocu wóndano wot Ludoweho­ nakładnistwa Domowina wudateje knihi Z Francom po swěće tež serbsce­ z Chróšćanom pućować.

Brojenje

Freitag, 17. November 2017 geschrieben von:

Justyna Michniuk

Čas kapaše mi přez porsty

Přeńdźe do zašłosće

Do kotrejež njeda so nawróćić

Kaž k wotstawkej w knize

Wučerpana wot powabliwosćow

A podawkow bjez wuznama

Zawjertnych honač zachodnosće

Zo njebych ani chwilki hižo zhubiła

Z toho časa sym mjez wčera a dźensa

Jutře so ženje njestanje

Jenož kusk je mi škoda 

Zo nimam před sobu žadyn přichod

(Z pólšćiny přebasniła

Dorothea Šołćina)

Anzeige