Wěriwym bohatstwo serbskosće wuwědomić

Freitag, 14. September 2018 geschrieben von:

Dr. Robert Malink chce jako nowy farar ewangelskeje wosady w Rakecach tež dwurěčnosć pěstować

Na spočatku bě telefonat. Jako dr. Robert Malink minjenu nazymu jako farar w Spitzkunnersdorfje słuchatko wotzběhny, słyšeše na tamnym boku hłós Olafa Langnera, nawody cyrkwinskeho předstejićerstwa ewangelskeje wosady w Rakecach. Tón so jeho prašeše, hač nochcył jako farar do Rakec přińć. Farske městno njebě po wotchadźe fararja Andreasa Keckeho loni w septembru hižo wobsadźene.

Zo je Langner runje fararja Malinka zazwonił, měješe swoju přičinu: Rakečan, kiž so sam hižo dlěje wo wožiwjenje serbskeje rěče w cyrkwi prócuje, pytaše wědomje za serbskej farskej swójbu.

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.

Jedyn z prěnich kubłanskich politikarjow był

Freitag, 14. September 2018 geschrieben von:

Wudawaćel prěnjeje hornjoserbskeje ćišćaneje knihi Wjacław Warichius před 400 lětami zemrěł

Přez lětstotki dźeržachu so w Hodźiju blady, zo ma rozrjadowanje dušepastyrskich nadawkow w tamnišej wosadźe swójbny pozadk. Dwaj fararjej – nan a syn – staj wšitko mjez sobu wučinjałoj. Tak bě prěni farar, tak mjenowany pastor primarius, jeno za němskich wosadnych přisłušny, předewšěm za wšěch zemjanskich ryćerkublerjow wokoliny a jich zdźěla němskich přistajenych. Druhi farar, diakonus mjenowany, bě zamołwity za serbskorěčnych wosadnych – a tak za nimale wšitkich. Wšako běchu wsy, kotrež Hodźijskej wosadźe přisłušachu, kaž cyrkwinska wjes sama serbske.

Zaběraš-li so ze staršimi stawiznami Budyšina a Hornjeje Łužicy, zetkawaš so často z dźiwnym nastajenjom stawiznarjow, domizniskich slědźerjow abo politikarjow. Druhdy je to samo aroganca, zo měł w konkretnym padźe dopokazać, zo je wobjednawana wosobina woprawdźe serbskeho pochada. Kaž bychu tajcy w srjedźowěku personalny wupokaz měli! Nimaja pak nawopak žadyn problem, přiličeć wšitke tajke wosoby němskemu wobydlerstwu. Tajki pad mějachmy před lětami tež ­nastupajo Budysku wulkopřekupsku swójbu Bjenadow.

Stawizny a přitomnosć we wobrazach

Freitag, 31. August 2018 geschrieben von:

Swjedźenski ćah k 750. róčnicy prěnjeho pisomneho naspomnjenja Njeswačidła so wulce poradźił

Štož je Njeswačidło minjenu njedźelu dožiwiło, wo tym budu tam a we woko­linje hišće dołho rěčeć. Swjedźenski ćah bě zawěrno wurjadny wjeršk swjedźenja k 750. róčnicy prěnjeho pisomneho naspomnjenja wsy. Stawizny a přitomnosć we wjace hač 30 wobrazach na tak originelne wašnje na nohi stajić je sej wot wo­by­dlerjow, towarstwow, gmejny a mnohich dalšich wobdźělenych wjele dźěła a prócy žadało. To pak je so skónčnje zadaniło, štož bě z ertow wjele stow spokojnych wopytowarjow wusłyšeć.

Nimo jěcharjow na konjach w histo­riskich kostimach, zwobraznjacych wosobiny kaž Awgusta Sylneho, hrabju Brühla,­ hrabju Sulkowskeho a dalšich, bě­chu předewšěm te wobrazy sobu naj­origi­nelniše, kotrež so ze serbskimi sta­wi­znami a tradicijemi zaběrachu.

Makedonjan po přeću tež kwasnu poliwku wari

Freitag, 31. August 2018 geschrieben von:

Wjesnjenjo, ale tež ludźo zbliska a zdaloka załožeja rady do Slepjanskeho hosćenca „La corona – K hadźacej krónje“

Spěšnje je so před něšto časom woko­ło powědało a ludźi šoko­wa­ło, zo budźe woblubowany a pře­co derje wopytany Slepjanski hosćenc „K hadźacej krónje“ zawrjeny. To je nimo a nichtó so hižo za přičinami, če­hodla tam swěcu hasnychu, njepraša. Wšako­ knježi w lokalu ze žurlu a pensiju a z kras­nej piwowej zahrodu mjeztym zaso čiłe žiwjenje.

Tež serbske jědźe na planje

Dźěćatstwo w narańšej ewangelskej kónčinje mjez Bukecami a Lubijom kónc 19. lětstotka wopisuje 1962 zemrěty Richard Zahrodnik. Originalny němskorěčny tekst ­ze swójbneho archiwa staj jeho prawnučk Friedhard Krawc a Arnd Zoba-Bukečanski zeserbšćiłoj.

Na žnjowe zasadźenje pola bura Wićaza w Njeznarowach (Eiserode) so rady njedopominam. Jeho pobožnosće dla rě­kachu jemu „swjaty Wićaz“. Wón wědźeše ludźi znjewužiwać. Cyły dźeń tčach w smalacej lětnjej horcoće w bróžni pod třěchu a dyrbjach snopy přimjetować, zo bychu je składowali. Wšudźe w přepo­ćenej košli tčachu kochty. Smjerćmučny lehnych so wječor z rozkałanym a bo­lacym ćěłom do łoža. Nócne košle znali njejsmy.

Staršej njejstaj nas na dźěło pósłałoj. Z bratrom wobhladowachmoj to skerje jako samozrozumliwe, runja staršimaj dźěłać a pjenjezy zasłužić. Jako začuwach jónu mało lóšta, na Walowskim ryćer­kuble rěpy přećahować, rjekny mi nan: „Wostaj jeno doma, móžeš w swojim žiwjenju hišće dosć dźěłać.“

W Lipinach njedaloko Łaza drje maja najmjeńšu dźěsćownju we wokolinje

W Lipinach pola Łaza je mała dźěsćownja, kotraž je do žiwjenja wsy derje integrowana. Wobydlerjo tam bydlace dźěći a młodostnych do wjesneho cyłka přiwozmu a woni zarjadnišćo podpěruja. Na druhim boku so dźěćacy dom w nošerstwje Dźěłaćerskeho dobroćelskeho skutka (AWO) we wsy angažuje. Chowancy domu njenawróća so do swojich swójbow, ale kubłarjo a kubłarki přihotuja je na samostatne žiwjenje.

Kóždy sobu čini

Na hrjadkach a kerkach płody zrawja. Kirbsy swoje wulke łopjena rozpřestrěwaja. W folijowym domčku rostu tomaty a kórki. Lana (11), Kyra (12), Damian (7) a Finn-Luka (7) jim wodu přiliwaja a je hladaja. „Kóždy móže pomhać. Sad a zelenina našu jědź wobohaćeja“, praji Katrin Gerstmann, kotraž je wot lěta 2013 teamowa nawodnica w dźěćacym domje Dźěłaćerskeho dobroćelskeho skutka (AWO) z mjenom wjesny dom w Lipinach (Lippen). Dźěło w zahrodce słuša tam do ritualow zarjadnišća. Kóžde dźěćo a kóždy młodostny w starobje šěsć do 16 lět, kiž tam bydli, je zapřijate/zapřijaty.

Stary twar a młode žiwjenje

Šěsć lět dołho Elke Werner hižo w Drjež­dźanskim Nowym měsće w swojim wobchodźe Teerausch čaj předawa. Měrćin Wjenk je so z njej rozmołwjał.

Na internetnej stronje Wašeho wobchoda móžemy čitać, zo sće poprawom rěčne wědomosće studowała. Kak tomu, zo maće nětko čajowy wobchod?

E. Werner: Hižo za čas dźěćatstwa a mło­dosće w delnjej Frankskej přeco powě­dach, zo chcu něhdy jónu čaj předawać. Jako studentka přełožowanja za španišćinu a portugalšćinu sym w Heidelbergu w čajowym wobchodźe wupom­hała. To so mi tak zalubi, zo so krótko po stu­diju ze swójskim čajowym wobchodom zesamostatnich, kotryž sym lubosće dla w Drježdźanach wotewriła.

A sće z kupcami spokojom?

Na swjedźenjachpěstuja lóštnu zabawu

Freitag, 24. August 2018 geschrieben von:
Mjezynarodnje swjećachu znowa w Njebjelčicach. Wězo su sej domoródni ze swojimi hosćimi na strowotu připili. Foto: Feliks Haza

Pomału so lětuše wjesne swjedźenje nachileja, po tym zo běchu so wone na někotrych blakach z mejemjetanjom po starodawnym wašnju zahajili. Přihot a přewjedźenje tajkeho tři dny trajaceho podawka wšak maja Ralbičenjo hišće před sobu. Woni hotuja so tuchwilu mjenujcy na swoje „babylěćo“ wot 7. do 9. septembra. Na wjedro wšak lětsa nichtó swarjeć njetrjeba, mějachmy a mamy dźě přeco hišće „kejžorske lěćo“. Tak běchu stany na wjesnych swjedźenjach, wosebje njedźelu popołdnju na zabawnym programje wjesnjanow, wšudźe kopate połne a wšitcy pěstowachu we wjesnej zhromadnosći lochku a lóštnu zabawu.

Anzeige