Gauck Karlowe myto přijał

Dienstag, 22. Januar 2019 geschrieben von:

Bywši zwjazkowy prezident zasadźa so za swobodu a demokratiju

Praha (dpa/SN). Bywši zwjazkowy prezident Joachim Gauck je wčera Mjezynarodne Karlowe myto Prahi a Karloweje uniwersity přijał. 78lětny je hakle pjaty lawreat wuznamjenjenja, kotrež wot lěta 1993 k wopomnjeću romsko-němskeho kejžora a čěskeho krala Korle IV. spožčeja. „Korla IV. bě to, štož dźensa Europjana mjenujemy“, Gauck rjekny. Dotalnaj lawreataj­ běštaj mjez druhim filozof Paul Ricoeur­ (1913–2005) a fyzikar Carl Friedrich­ von Weizsäcker (1912–2007).

W swojej dźaknej narěči so Gauck naležnje za swobodu a demokratiju zasadźowaše. Před 30 lětami běchu ludźo w srjedźowuchodnej Europje protestujo přećiwo komunistiskemu režimej zjednoćeni byli. „My dyrbjeli sej dźensa runje tak přezjedni być – spjećujo so wšitkim pospytam, demokratiju wočornić, destabilizować a přez zestarjeny system nacionalizma narunać“, Gauck wuzběhny.

Šwarnje wjele pjenjez pućowało

Dienstag, 22. Januar 2019 geschrieben von:

ZE ZAHRODOW je so w dalokej měrje skoro po cyłej Čěskej zhubił kós, wony, čorny kaž smoła, wutrajny spěwak. W stolicy kaž tež w srjedźnych Čechach tule ptaču družinu lědma hišće nadeńdźeš. To wunjese ličenje ptačiny, kotrež při jeje picowanju dobrowólni wobkedźbowarjo přirody tradicionalnje přez hodowne swjate dny přewjeduja. Kaž z wotpowědneho wozjewjenja Čěskeho zwjazka přirodoškitarjow wuchadźa, bě kós tónraz jenož hišće w dobrych 50 procentach zahrodow prezentny. Lěto do toho bě sej wón hišće w 98 procentach za­hrodow hody picu zesłodźeć dał. Hač do toho časa je dołhe lěta scyła z najličbnišim zahrodnym ptačkom był.

Nětko su sykorki wšitkich družin a domjace wrobliki najčasćiši wopytowarjo ptačich chěžkow. Přezměrnje sylne pomjeńšenje ličby kosow je prawdźepodobnje z Afriki pochadźacy wirus „usautu“ zawinił, měnja škitarjo přirody. Tónle wirus kuntwory přenošuja. Čehodla wosebje kosy na njón mrěja a druhe družiny ptačiny lědma, njejsu wědomostnicy dotal­ hišće wuslědźić zamóhli.

Morjeny měšćanosta pochowany

Montag, 21. Januar 2019 geschrieben von:

Gdańsk (dpa/SN). Z jimacej žarowanskej swjatočnosću su so dźesaćitysacy Polakow z morjenym měšćanostu Gdańska Pawełom Adamowiczom rozžohnowali. Bjezstronskeho nawodu sewjeropólskeho města su sobotu w tamnišej Marianskej cyrkwi pochowali. „Ty sy nas wote­wrjenosć, lubosć a empatiju wučił a ludźi tu w małej domiznje Gdańska k dobrym skutkam pohonjał“, wuzběhny wudowa Magdalena Adamowicz swojeho mandźelskeho. Po namócnym njeskutku je w Pólskej politiska diskusija wo hidźe w zjawnosći wudyriła. Kritikarjo su sej wěsći, zo je rozestajenje mjez knježacej stronu Prawo a sprawnosć (PiS) a opoziciju k eskalaciji namocy přinošowało.

Něhdźe 3 500 žarowacych bě so w cyrkwi zhromadźiło, mjez nimi zastupnicy politiki kaž statny prezident Andrzej Duda, ministerski prezident Mateusz Morawiecki a prezident Rady EU Donald Tusk. Z Němskeje bě bywši zwjazkowy prezident Joachim Gauck přijěł. Nawoda PiS Jarosław Kaczyński so porno tomu njewobdźěli. Wjace hač 45 000 wobydlerjow w nutřkownym měsće Gdańska ceremoniju sćěhowaše.

Sam so zapalił, dalši to spytał

Montag, 21. Januar 2019 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). 54lětny Čech, kiž bě sej pjatk na Wjacławskim naměsće ze samospalenjom chcył žiwjenje wzać, je hišće žiwy, ale w chutnym stawje. Lěkarjo Vinohradskeje­ chorownje jeho na intensiwnej staciji w medicinskej womorje ležaceho hladaja. Njedźelu je so dalši 45 lět stary muž na Wjacławskim naměsće sam spalić chcył. Swój wotpohlad bě wón do toho policiji připowědźił, a ta móžeše zwoprawdźenju plana zadźěwać.

„Hida je jeho moriła“

Freitag, 18. Januar 2019 geschrieben von:

Polakow smjerć měšćanosty Gdańska Paweła Adamowicza jara zaběra

Waršawa. Pólska zjawnosć je po morjenju Gdańšćanskeho měšćanosty Paweła Adamowicza přeco hišće šokowana a bjezradna. Tež medije znaja lědma hinašeje temy. Nowiny su połne žarowanskich nawěškow za Adamowicza. Minjenu njedźelu bě 27lětny měšćanostu we wobłuku­ beneficneho koncerta zakłół. Chcyše so wjećić, dokelž je liberal­neho knježerstwa dla pjeć a poł lěta pječa njewi­nowaty w jastwje sedźał.

Polakow jara zaběra, čehodla měješe mordar telko chwile za swój njeskutk a čehodla njeje nichtó tomu zadźěwał. Nadpadnik je trójce do Adamowicza kłół a so po tym z nožom w ruce wyskajo 39 sekundow dołho na jewišću prezentował. Měješe samo hišće składnosć, wopytowarjam koncerta rozkłasć, što je runje činił a čehodla. Hakle po tym jeho zwukowy technikar přewiny, kiž drje bě jako prěni situaciju spóznał. Sobudźě­łaćerjo­ wěstotneje firmy běchu w samsnym času z chribjetom k jewišću při železnym płoće na to dźiwali, zo nichtó přeblisko njepřińdźe. Skućićel bě so jako žurnalist wudawał a tak wšitke kontrole wobešoł.

Putin a kabinet „spadnyłoj“

Freitag, 18. Januar 2019 geschrieben von:

Moskwa (ČŽ/K/SN). W Ruskej federaciji staj prezident Wladimir Putin kaž tež knježerstwo ministerskeho prezidenta Dmitrija Mjedwjedewa na nahladnosći chětro zhubiłoj. Tak je akceptanca hłowy stata Putina kónc minjeneho lěta na 56 procentow spadnyła, mjeztym zo bě loni w měrcu składnostnje prezidentskich wólbow 76 procentow wučinjała. Mjedwjedewowe knježerstwo připóznawa jenož hišće 45 procentow wobydlerjow kraja, 55 procentow chcyło jeho wotstup.

Po lěće 2012 je tak prěni raz wjac hač połojca ludnosće za demisiju ruskeho kabineta. Přičina nahladneho pohubjeńšenja akceptancy prezidenta a tohorunja knježerstwa je po hódnoćenju analytikarjow loni přewjedźena rentowa reforma, kotraž postaja, zo mužojo kaž tež žony pjeć lět pozdźišo na wuměnk du. Ludźo maja „tym mócnym“ za zło, zo su złamali prjedawše přilubjenja, njezwyšeć zastupnu rentnarsku starobu, komentuje wu­wiće sociologowka Marina Krasilnikowa. Ruskemu knježerstwu ludźo nimo toho wutykuja, zo je wina na spadźe realnych dochodow, na wjetšej ličbje bjezdźěłnych a na njedosahacym socialnym škiće.

Premier Babiš na Dalokim ranju

Mittwoch, 16. Januar 2019 geschrieben von:

Praha (ČŽ/K/SN). Čěski ministerski pre­zident Andrej Babiš je wot póndźele w Aziji­. Hač do njedźele wopyta wón městostat­ Singapur, Thailandsku kaž tež Indisku. Ministerka za industriju Marta Nováková a delegacija 42 šefow wodźacych eksportnych firmow kraja jeho přewodźatej. Zaměrjene je Babišowe pućowanje do mjenowanych aziskich krajow hłownje na hospodarske a financne naležnosće. Wopyt Singapura zahaji čěski premier ze zetkanjom z prezidentku Halimahu­ Yacobu. Zetkał je so wón tež ze šefom knježerstwa Leejom Hsienom Loongom.

W Indiskej wobdźěli so na ekonomiskim forumje Vibrant Gujarat Global Summit. Přitomny budźe Babiš tež na swjatočnym wote­wrjenju twornje čěskeje towaršnosće Technocoat, w kotrejž budu plastowe poćehnjenja zhotowjeć, kaž tež noweho wuwićoweho centruma přede­wzaća Škoda Auto India.

Słowakska ma prezidenta wolić

Dienstag, 15. Januar 2019 geschrieben von:
Bratislava (SŽ/K/SN). Słowakska ludnosć změje sobotu, 16. měrca, noweho prezidenta wolić. Postajił je termin předsyda parlamenta Andrej Danko. W kóždym padźe dóstanu wobydlerjo kraja pod Tatrami nowu hłowu stata, dokelž dźě nětčiši prezident Andrej Kiska hižo njenastupi. Zajim wo najwyše zastojnstwo w staće je dotal dźesatka wosobinow zwurazniła. Po zwěsćowarni zjawneho měnjenja AKO je z nich wědomostnik Robert Mistrík najpopularniši. Jeho sćěhuje předsyda sobu knježaceje strony Most-Híd Béla Bugár. Wuměnjenje za kandidatstwo je, zo ma zajimc wo zastojnstwo podpěru znajmjeńša 15 zapósłancow parlamenta abo zo předpołoži lisćiny z podpismami minimalnje 15 000 wolerjow. Njedocpěje-li žadyn z kan­didatow w prěnim kole nadpołojčnu wjetšinu,­ póńdźetaj dwaj najwuspěšnišej z nich dwaj tydźenjej pozdźišo do wurisanskeho koła, w kotrymž potom wjetša ličba hłosow rozsudźi. Słowakska ma 4,4 miliony wólbokmanych. Na prěnim wólbnym přeběhu 15. měrca 2014 wobdźělichu so 43,4 procenty ludźi, na druhim přeběhu 29. měrca 50,48 procentow.

Swědcy: Skućićel so wjeselił

Montag, 14. Januar 2019 geschrieben von:

Měšćanosta Gdańska Paweł Adamowicz při nadpadźe ćežko zranjeny

Gdańsk (dpa/SN). Na wulkim jewišću před stami přihladowarjow je skućićel sobotu wječor měšćanostu Gdańska Paweła Adamowicza na beneficnym zarjadowanju z nožom nadběhował a ćežko zranił. Strowotny staw politikarja-njestronjana je jara chutny, přiwšěm maja nadźiju, twitterowaše pólski prezident Andrzej Duda. Pozadk njeskutka je drje akt wjećby. Skućićel je při nadpadźe wołał, zo je njewinowaty w jastwje sedźał. 27lětneho wobydlerja Gdańska, kiž dyrbješe po rubježnym nadpadźe na banku pjećlětne chłostanje w jastwje wotsedźeć, su zajeli. Dźensa chcyše jeho statne rěčnistwo přesłyšować. Pólscy politikarjo wšitkich stron njeskutk zasudźeja, zjawnosć je šokowana.

Adamowicz přisłuša wot lěta 2015 tuchwilnej opoziciskej Wobydlerskej platformje (PO). Po informacijach Waršawskeho nutřkowneho ministerstwa móžachu politikarja po nadpadźe zaso wožiwić. Po tym dowjezechu jeho do chorownje, hdźež bu operowany, kaž rěčnica Adamowicza medijam zdźěli.

Najwjetši pytany

Montag, 14. Januar 2019 geschrieben von:
Bratislava (SŽ/K/SN). W Słowakskej chcedźa „najwjetšeho krajana“ wšěch časow zwěsćić. Za to bě towaršnosć Rozhlas a televízia Slovenska (RTVS) lisćinu z mjenami sto znatych a mjenje znatych wosobinow publikowała, z kotrychž mějachu přihladowarjo dźesać do finalneho koła wuzwolić. W nim su nětko zastupjeni sobuzałožićel Čěskosłowakskeje Milan Rastislav Štefánik, něhdyši prezident ČSSR Gustáv Husák, sobuiniciator Praskeho nalěća Alexander Dubček, farar-politikar Andrej Hlinka, rěčewědnik Ľudovít Štúr, rubježnik Juraj Jánošík, wučencaj-měšnikaj Cyril a Metod, swětowy mišter w kolesowanju Peter Sagan, popspěwarka Marika Gombitová a duchowny Anton Srholec. Na 11. městno dósta so parašutista Jozef Gabčík, sobuatentatnik na Reinharda Heydricha; na 89. městnje steji rodźeny Bratislavčan a nětčiši čěski premier Andrej Babiš. Njeproblematiski cyły projekt njeje, su dźě mjez móžnymi kandidatami tež wosobiny, kotrychž „słowakskosć“ je dwělomna, kaž pola awstrisko-wuherskeje kejžorki Márije Teré­zije.

Anzeige