Wěcy morjenych přepodali

Donnerstag, 09. Juni 2016 geschrieben von:
Auschwitz (dpa/SN). Nimale poł lětstotka běchu poslednje wosobinske wěcy w koncentraciskim lěhwje Auschwitz morjenych jatych zhubjene. Nětko je wopomnišćo po wuspěšnym pytanju wjace hač 16 000 wěcow – debjenki, časniki, črije, kuchinsku nadobu, tobakowe trubki a česaki – do swojeho składu přewzać móhło. Wosobinske wěcy morjenych ležachu wot lěta 1967 w składźe Waršawskeje akademije wědomosćow. Tehdy běchu njedaloko bywšich płunowych komorow zaničowanskeho lěhwa při wurywanjach wulke mnóstwa wosobinskich wěcow namakali. Woprawdźe registrowali pak su jeno 400 namakankow. Zamołwitym wopomnišća bě jasne, zo bu wjele wjace wěcow namakanych. Měsacy po wurywanjach zahajichu w Pólskej antisemitisku kampanju. Wosobinske wěcy jatych stykachu do 48 wulkich kartonow a stajichu je do składa akademije. Zamołwitym wopomnišća pak so poradźi, jednoho z wobdźělnikow wurywanjow w lěće 1967 wuslědźić. Tón móžeše nětko rozsudny pokiw na wone kartony dać.

Němske wudaće předstajił

Mittwoch, 08. Juni 2016 geschrieben von:
Berlin (ČŽ/K). Swoju najnowšu publikaciju „Stěhovani národou“ (Ćahanje ludow), kotruž napisa Václav Klaus z ekonomom swojeho instituta Jiříjom Weiglom, je něhdyši čěski prezident tele dny přeło­ženu, hromadźe z kontrowersnym němskim awtorom Thilom Sarrazinom, w Berlinje předstajił. Wudało je knihu nakładnistwo Edition Sonderwege pod ti­tlom „Völkerwanderung – Kurze Erläuterung der aktuellen Migrationskrise“. Za jednu­ z najhłownišich zawinowarkow krizoweje situacije ma Klaus němsku kanclerku Angelu Merkel. „Nětčišu masiwnu migracisku žołmu njejsu migranća wuskutkowali. Ći zadźerža so logisce. Z Europy su słyšeli přeprošenje a sćěhuja je. To je wšo“, cituja powěsćernje bywšu hłowu Čěskeje. Zadźeržeć migracisku žołmu, kotruž je zawiniła „njezamołwita europska politika z Angelu Merkel na čole, njeje po měnjenju Klausa ani techniska ani zarjadniska naležnosć, ale politiski nadawk. Awtor přirunuje migracisku krizu „z ćahanjom ludow, kotrež je před 1 500 lětami antikski Rom zničiło“.

Wopomnišćo wobškodźili

Dienstag, 07. Juni 2016 geschrieben von:

Praha (dpa/SN). Njeznaći su wopomnišćo za wopory komunizma pod Praskej horu Petřín ćežko wobškodźili. Při tym su jednu ze sydom bronzowych figurow politiskich jatych wottorhnyli, kaž čěska policija informuje. Na podesće­ wosta jenož noha postawy stejo. Wuměłscy restawratorojo dowjezechu jednotliwe dźěle do dźěłarnje, zo bychu je zaso hromadźe skowali. Policija pyta z pomocu wobrazow widejoweje kamery za wjacorymi skućićelemi. Dokładny rozměr škody njeje dotal hišće znaty.

Twórba rězbarja Olbrama Zoubeka z lěta 2002 dopomina na bronzowej tafli na wjace hač 200 000 politiskich jatych w bywšej socialistiskej Čěskosłowakskej w lětach 1948 do 1989. Hižo wospjet běchu so wandalojo na nju měrili. Při tym mjetachu bencinowe bleše a titki z běłej barbu na pomnik. W nowembru 2003 běchu njeznaći samo jednu z bronzowych postawow rozbuchnyli. Po tym běchu zamołwići města widejokamery připrawić dali. Skućićeljo pak přichadźeja zwjetša zakukleni.

Třo bywši prezidenća z apelom

Montag, 06. Juni 2016 geschrieben von:

Tysacy ludźi w pólskej stolicy za demokratiju a swobodu demonstrowali

Waršawa (dpa/SN). Pod hesłom „Wšitcy za swobodu“ su sobotu dźesaćitysacy wobydlerjow Pólskeje róčnicu prěnich zdźěla swobodnych wólbow w lěće 1989 wopominali. Zdobom demonstrowachu woni přećiwo politice noweho narodnokonserwatiwneho knježerstwa. We Waršawje zhromadźi so po informacijach měšćanskeho zarjadnistwa 50 000 ludźi k pochodej. Policija rěčeše porno tomu wo něhdźe 10 000 wobdźělnikach.

K demonstraciji namołwjeli běchu opoziciske hibanje KOD a třo něhdyši pólscy prezidenća Lech Wałęsa, Aleksander Kwaśniewski a Bronisław Komorowski. Mjeztym zo so Wałęsa na demonstraciji njewobdźěli, kročeštaj Komorowski a Kwaśniewski w prěnim rynku zhromadnje.

Stajnje zaso zhromadźeni wołachu: „Swoboda, jednota, demokratija“. Mnozy njemějachu jenož pólsku, ale tež europsku chorhoj při sebi. „Wěmy hišće derje, kak ćežke dźěło na dobro swobody bě“, rjekny Komorowski, „dźensa pak wěm, zo je Pólska hinaša, lěpša.“

Lawrow: Misiju OSZE rozšěrić

Montag, 06. Juni 2016 geschrieben von:
Moskwa (dpa/SN). Ruska je zwólniwa, misiju Organizacije za wěstotu a zhromadne dźěło w Europje (OSZE) w konfliktnej kónčinje na wuchodźe Ukrainy rozšěrić. W kónčinach, hdźež ukrainska armeja a proruscy separatisća wosebje raznje přećiwo sebi wojuja, měli wobkedźbowarjo OSZE wšón čas prezentni być, rjekny ruski wonkowny minister Sergej Lawrow wčera w ruskej telewiziji. Wobkedźbowarjo měli tež městna wobstražować, na kotrychž ćežke brónje hromadźa, zo bychu je wot fronty wotćahnyli. Přidatnje zasadźeni zastupnicy OSZE měli tež prawo dóstać brónje nosyć, „jeli to wěcy słuži“. Wuprajenja ministra měrja so wočiwidnje na diskusiju w Europskej uniji, napjatosćow na Ukrainje dla sankcije přećiwo Ruskej podlěšić abo nic. Při wojowanjach je tam wot lěta 2014 wjace hač 9 400 ludźi žiwjenje přisadźiło. Wobkedźbowarjo OSZE njejsu dotal wobrónjeni. Přiwšěm Lawrow žadanje Ukrainy wotpokazuje, zo měła OSZE tež mjezu mjez Ruskej a Ukrainu dospołnje sama kontrolować.

Awtowa branša z rekordom

Montag, 06. Juni 2016 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Producenća Zjednoćenstwa awtomobiloweje industrije AutoSAP su loni wo sydom procentow wyše dochody docpěli hač lěto do toho. Nadźěłali su rekordnu sumu něhdźe 34 miliardow eurow. Cyłkownje pak zamó branša prěni króć scyła překročić hranicu jed­noho biliona krónow (něhdźe 37 miliardow eurow). Šćedriwe žně wunjesła je w prěnim rjedźe rekordna produkcija 1,3 milionow wosobowych awtow. Zjedno­ćenstwo AutoSAP reprezentuje nimale 90 procentow wšěch awtomobilownjow w Čěskej. Najwjetši podźěl mjez nimi ma Auto Škoda ze 56,7 procentami, druhi, Hyundai, je k njemu ze 26,4 proc. přinošował a třeći – TPCA – ze 16,9. „Na wikach wšitke tři firmy wulkotnje wobsteja“, zwuraznja prezident AutoSAP Martin Jahn. Najwjetši „skok“ je přiwšěm činiło motorske Java – tych naprodukowachu loni 1 727, štož je 60 procentow wjac hač lěta 2014. Nastupajo absolutnu produkciju awtow steji Čěska w swěće na 16. městnje, přeličeno na ličbu wobydlerjow pak na druhim – za Słowakskej.

Mjez EU a Waršawu hrozy eskalacija

Freitag, 03. Juni 2016 geschrieben von:

Waršawa (dpa/SN). W zwadźe nastupajo pólsku justicnu reformu hrozy dalša eskalacija mjez komisiju Europskeje unije a Waršawskim narodnokonserwatiwnym knježerstwom. W Brüsselu běchu zawčerawšim, srjedu, wobzamknyli, zo pólskemu knježerstwu kritiku na justicnej reformje w oficialnym stejišću po­srědkuja. Z tutej kročelu docpěje w januaru zahajene jednanje EU přećiwo Pólskej hladajo na prawnostatnosć w kraju nowu runinu. W poslednjej instancy móhła­ komisija EU samo namjetować, artikl 7 europskich zrěčenjow nałožować. Tam je předwidźane, zo móža čłonskemu krajej „při ćežkich a trajacych ranjenjach zrěčenja EU“ prawo na wothłosowanje nachwilnje sćazać.

Wicešef komisije EU Frans Timmermans přiwótřene postupowanje přećiwo Pólskej z tym wopodstatnja, zo běchu dotalne rozmołwy z Waršawu bjez wuslědka. Najebać wšitke prócowanja a intensiwne rozmołwy njezamóchu narěčane problemy rozrisać.

Wulke ptaki wutupjeja małke

Donnerstag, 02. Juni 2016 geschrieben von:

LIBEREC je wone čěske město, kotrež su „lěsne ptaki wobsadźili“. Takle drastisce hódnoći nowina Mladá fronta dnes zjaw, zo sewjeročěska metropola přezměru wjele srokow a škrěkawow (Eichelhäher) „hosći“. Njeje hižo ničo rědke, widźeć je po wotpadkowych tonach wokoło skakać abo na třěchach chěžow sydać. Ornitologa Liberecskeho Sewjeročěskeho muzeja Martin Pudil ma wšak za dospołnje logiske, zo ćehnje něhdy typiske lěsne ptaki dale bóle do městow. W nich maja dźě wjele lěpše a wosebje jednoriše móžnosće so zežiwjeć; tež při twarje hnězdow nimaja telko starosćow kaž we wólnej krajinje. Kelko jich tam wšo hromadźe wokoło lěta, njemóže nichtó rjec, ale srokow je w Liberecu z wěstosću wjele, wjele stow. Ludnosć jich „inwazija“ mjenje zwjesela. Wone zanjerodźeja wobydlerjam njepřestajnje awta a jim ze swojej stajnej harowańcu čuwy rubja. Sroki jako wšo­žrawcy kóncuja tež mjeńše ptački kaž sykorki a wrobliki abo wurubjeja jich hnězda. Wobkedźbować je, zo populacija wobeju družin woteběra, praji ornitologa Pudil.­ Chocholik (Haubenlerche) je so z Libereca hižo dospołnje zhubił.

Pólska zwólniwa ke kompromisam

Mittwoch, 01. Juni 2016 geschrieben von:
Waršawa (dpa/SN). Pólski wonkowny minister Witold Waszczykowski so nadźija, zo komisija Europskeje unije swoje pruwowanja hladajo na prawnostatnosć w Pólskej bórze skónči. „Cyły rjad kompromisnych namjetow mjeztym předleži. Smy dialog z EU zahajili. Njeje žaneje přičiny za chłostanske naprawy přećiwo nam“, rjekny wón powěsćowemu sćelakej TVN24, „komisija EU wě, kak daloko móže Pólska za kompromis hić.“ Komisija bě přepytowanja w januaru po dwělomnej justicnej reformje noweho Waršawskeho knježerstwa zahajiła. Po měnjenju kritikarjow reforma wustawowe sudnistwo kraja lemi. Pólska nochcyła „wójnu“ z komisiju EU, Waszczykowski po najnowšich wuprajenjach narodnokonserwatiwneho stronskeho šefa Jarosława Kaczyńskeho přilubi. Tón njebě w rozmołwje z knježerstwu bliskej nowinu Do Rzeczy skóržbu Pólskeje přećiwo komisiji před Europskim sudnistwom wuzamknył. Kaczyński bě EU wumjetował, „zo suwerenitu Pólskeje njerespektuje. To rěka, zo Pólsku njerespektuje.“

Wuwoz do USA přibył

Dienstag, 31. Mai 2016 geschrieben von:
Praha (ČŽ/K). Wuwoz čěskich firmow do USA je w minjenych třoch lětach spochi rostł. Hłowne eksportne artikle su wobruče, lěki a mikroskopy. Wo jědnaće procentow je wuwoz přibył, wučinjejo dobrych 92 miliardow krónow (něhdźe 3,43 mrd. eurow). Tele ličby wozjewi Čěski­ statistiski zarjad (ČSÚ), informujo zdobom, zo su USA za Čěsku republiku najwuznamniši wobchodny partner nimo statow EU. Loni bě wuwoz z Čěskeje do USA wo 42,5 miliardow krónow (1,57 mrd. eurow) wyši hač 2005, cituje telewizijny sćelak ČT24 předsydku ČSÚ Ivu Ritschelovu. Wot lěta 2011 Čěska do USA wjace eksportuje, hač z nich importuje. Dźěle motorow, turbinow a awtow běchu loni mjez druhim najbóle wuwožowane twory. Nahladnje přibył je wuwoz lěkow, wučinjacy 2015 hódnotu 3,5 miliardow krónow (něhdźe 129 milionow eurow). Dale a bóle prašane su w USA wobruče awtow z Čěskeje. Loni su je za 4,6 miliardow krónow (170 milionow eurow) eksportowali. Porno lětu 2005 je to přirost wo nic mjenje hač 175 procentow.

Anzeige

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019