Wopominaja Krawcec swójbu

Dienstag, 18. September 2018 geschrieben von:

W čisle 5/2018 časopisa Česko-lužický věstník je druhi dźěl nastawka Trudle Malinkoweje „Serbske pomniki w Čěskej a Słowakskej“. Wobšěrnje ze słowom a wobrazom awtorka informuje, kak čěske město Varnsdorf/Warnoćicy našeho krajana Bjarnata Krawca a jeho swójbnych česći. Wozjewjene su nanowe daty w měsće wot 1. nazymnika 1945 hač do jeho smjerće 25. nazymnika 1948. Podate je foto pomjatneje tafle na domje, w kotrymž hudźbnik z mandźelskej spočatnje pola šulskeho direktora Karela Mackůwa bydleštaj. Dale wozjewjene su žiwjenske daty dźowki Hanki, k tomu pomjatna tafla z portretom wuměłče na farskim domje na Naměsće Edvarda Beneša. Jako třeće je wulki narowny kamjeń na wobrazu – swójbny row na kěrchowje při dróze do Studánki.

Wo sakskich twórbach wLubnjowje

Montag, 17. September 2018 geschrieben von:

Drježdźany (ML/SN). „Na informaciskej tafli Lubnjowskeje Mikławšoweje cyrkwje hłuboko w Błótach čitaš, zo bu wona w lětach 1738 do 1741 w stilu sakskeho baroka natwarjena, a to po planach Drježdźanskeho twarskeho mištra twjerdźi­znow Gottfrieda Findeisena. Kónčina, kotrejž bě wulki syn Braniborskeje Theodor Fontane zwjazk ‚Sprjewiny kraj‘ swojich sławnych ‚Pućowanjow po braniborskej marki‘ wěnował, słušeše jónu k Sakskej.“

Pod nadpismom „Hdźež do cyrkwje čołmikowachu“ wopisuje nowina Dresdner Neueste Nachrichten na swojej kóždopóndźelnišej domizniskej stronje jara wobšěrnje Lubnjowsku hłownu cyrkej swj. Mikławša a jeje drohoćinki. Z nastawka zhoniš, zo „dyrbjachu předchadnika nětčišeho Božeho domu 1736 špatneho twarskeho stawa dla spotorhać. Najskerje bě bahnojta póda přičina za to, přetož wokolne hasy běchu hišće w 19. lětstotku rěčki. Zwjetša podawachu so serbscy kemšerjo w swojej narodnej drasće z wokolnych wsow tehdy z čołmami na Božu słužbu.“

„Pomnikarka“ Trudla Malinkowa

Mittwoch, 05. September 2018 geschrieben von:

Čisło 4/2018 Praskeho časopisa Česko-lužický věstník wobjednawa nastawk „Serbske pomniki w Čěskej a Słowakskej“. Awtorka Trudla Malinkowa je wědomostna sobudźěłaćerka Serbskeho instituta a wjelelětna předsydka pomnikoweho wuběrka Maćicy Serbskeje. Wuběrk ma wulke zasłužby na postajenju resp. wobnowjenju mnohich pomnikow a pomjatnych taflow w Serbach. Trudla Malinkowa, tak powěstnik informuje, je w měsačniku Pomhaj Bóh seriju „Pomniki w ewangelskim dźělu serbskeje Łužicy“ wozjewiła, a mjenuja ju tohodla etablěrowanu „pomnikarku“.

W předsłowje k artiklej redakcija věstníka wustaja, zo su serbske pomniki w susodnymaj krajomaj stopy kulturnych stykow. „Kaž je znate, namakamy w Čěskej wopomnjensku taflu a row w Praze, pomjatnu taflu w Neveklovje a tohorunja tajku taflu a row we Varnsdorfje, w Słowakskej wopomnjensku taflu w Košicach.“ Za kóždy objekt je ze słowom a wobrazom informacija městna, ale tež poćah k wosobje, towarstwu abo instituciji. Přidate su bibliografiske žórła, zo móhli so zajimcy nadrobnišo wobhonić.

Sylnosć serbskeje swójby

Montag, 27. August 2018 geschrieben von:

Žona w katolskej narodnej drasće na mopedźe typa Łastojčka – tajki wobraz na titulnej stronje časopisa „pogrom“, wudawaneho dwuměsačnje wot Towaršnosće za wohrožene ludy, budźi hnydom na prěni napohlad kedźbnosć. Wězo je wosebita dowolnosć za nošerki narodneje drasty, wzdać so na mopedźe a motorskim nahłownika, mjeztym přežita, dokelž sydnu so wone skerje za wodźidło awta. Marja Regelowa z Hatow a druhe žony pak słušachu swój čas na łužiskich dróhach do wobdźiwanych eksotkow a běchu woblubowane fotowe motiwy.

Zajimawy wid na „swój“ serbski lud w dźensnišej towaršnosći Němskeje podawa w samsnym čisle mjenowaneho časopisa žurnalist Marcel Brauman, bydlacy we Łuze pola Njeswačidła a skutkowacy w Drježdźanach. Daloko znaty bu rodźeny Hamburgčan předewšěm wužiwarjam moderneho medija internet ze swojim serbskorěčnym blogom pod pseudonymom „Piwarc“, w kotrymž wobjednawaše přez lěta kritisce a z wěstej ironiju podawki w małym serbskim swěće a zwonka njeho.

Zaso w domiznje

Freitag, 10. August 2018 geschrieben von:

„Młodym wuměłcam poskićam skakadło“, tak citowaše Silvia Stengel kónc pražnika w dźeniku Sächsische Zeitung dirigentku Judith Kubicec, kotraž je 1. žnjenca intendantstwo Serbskeho ludoweho ansambla w Budyšinje nastupiła. „Orchester tu hižo (zaso) je. Spěwarjo a rejwarjo su hišće w lěćnej přestawce a započnu srjedź awgusta. Potom zwołaja zawodnu zhromadźiznu, na kotrejž so Judith Kubicec oficialnje předstaji“, rěka w přinošku SZ. Rodźena Budyšanka wšak je mnohim ansamblowcam dawno znata. Minjene tydźenje je sej mnohe předstajenja ansambla wobhladała. Bě pak přez lěta jeno sporadisce w měsće, w teksće dale rěka.

Awtorka nalistuje tež njewšědne sta­cije wukubłanja a powołanskeho dźěła rodźeneje Serbowki: studij dirigata chóra a orchestra we Weimaru, Parisu a Lon­donje, po tym skutkowanje w Kasselu, prěnja kapałna mišterka w Choćebuzu a Schwerinje, doniž njebu lěta 2013 za dirigentku Baden-Badenskeje filharmonije powołana. Nětko wróći so do domizny.

Njeje pak do Zhorjelca šła, ale faworizowaše jeničku serbsku kulturnu insti­tuciju w Budyšinje.

Błóta zachować, kajkež su

Montag, 06. August 2018 geschrieben von:

Němski časopis LandInForm zaběra so ze žiwjenjom we wjesnych kónčinach. W aktualnym wudaću wěnuje so dr. Nico Heitepriem z biosferoweho rezerwata Błóta temje „kak Błóta zachować“. Wón skedźbnja na to, zo njehodźa so za Błóta typiske włóžne łuki hižo rentabelnje wob­hospodarjeć. Wjace hač 1 500 hektarow něhdyšich włóžnych łukow ludźo hižo­ njewužiwaja, dokelž syno wjace njepředawaja, a jako pica skotej njeje wone zasadnje wužiwajomne. Slěd toho je, zo roz­šěrjeja so kerki a lěsy, kotrež bjeru krajinje typiski charakter połwotewrjenosće. Kaž błótowski přirodoškitar k tomu měni, njeje mnohim přeco hišće jas­ne,­ zo so Błóta we wulkim stilu z kulturneje krajiny rozžohnuja, kotraž je zańdźene tři generacije přewodźała.

SLA ma tež nadawk pósłanca

Freitag, 20. Juli 2018 geschrieben von:

Drježdźany (ML/SN). „Wona je požadana dirigentka z ćišćom k nowemu – a wot awgusta stanje so Judith Kubicec na znajmjeńša tři lěta z intendantku Serbskeho ludoweho ansambla w Budyšinje. Zastojnstwo njeje jednore, přetož jeje předchadnikaj njejstaj dobrowólnje šłoj, hamt njebě dołhi čas wobsadźeny. Tři lěta je jednaćelka Diana Wagnerec w dwójnej funkciju dom nawjedowała, dokelž njemóžeše so Załožba za serbski lud wo naslědniku dojednać. Nětko tworitej wobě žonje feministisko-dynamiske dwójne načolnistwo, při čimž nastupi Kubicec jako wuměłstwowa nawodnica z čerst­wym wotmachom a nowymi idejemi.“

Wučerjo faluja

Donnerstag, 12. Juli 2018 geschrieben von:

Berlin (ML/SN). „Serbskich wučerjow njemóžeš jenož tak připódla z druhich zwjazkowych krajow wotwabić.“ Z tutym citatom zapósłanče Zelenych w Sakskim krajnym sejmje Franziski Schubert skedźbni nowina Neues Deutschland we wobšěrnym přinošku pod nadpismom „Sakska planuje kampanju za serbšćinu“ na problemy serbskeho ludu. „K zesylnjenju serbšćiny přewjedźe Sakska nětko imageowu kampanju. Wona ma přede­wšěm prestiž mjeńšinoweje rěče skrućić a k jeje nałožowanju zmužić. Za kampanju su w etaće za 2019/2020 wotpowědne srědki zaplanowane.“

Nowina cituje saksku ministerku Evu-Mariju Stange (SPD). Wona je w krajnym sejmje pjatu rozprawu wo połoženju serbskeho ludu podała, při čimž wuzbě­hny: „Chcemy, zo maja Serbja samsne móžnosće kaž wšitcy druzy Saksojo. ­Woni trjebaja za dalewobstaće swojeje identity zrozumjenje a pomoc wjetšinoweje ludnosće.“ Někotři sakscy politikarjo warnowachu po­brachowacych serbskich wučerjow dla. Hajko Kozel (Lěwica) skedźbni na to, zo w přichodnych sydom lětach sto wučerjow na wuměnk dźe.

Za digitalizaciju serbšćiny

Montag, 11. Juni 2018 geschrieben von:
Drježdźany (ML/SN). „Serbja liča k wosebje tradicionelnemu a pobožnemu ludej, kotryž je sej swoje nałožki a wašnja přez lětstotki zachował. Tola tež za nich je digitalizacija wulka tema, předewšěm jeli dźe wo zachowanje maćeršćiny.“ Pod nadpismom „Šef Domowiny Statnik sej žada: Přiswojće wirtuelnym asistentam kaž Alexy skónčnje serbšćinu“ pisaše ­nowina Dresdner Morgenpost zawčerawšim. W přinošku z fotom předsydy Domowiny dale čitamy: „Něhdźe 40 000 Serbow je doma w sakskej Łužicy. A wo nich budźe póndźelu zjawne słyšenje w Sakskim krajnym sejmje. We wuběrku za wědomosć, wysoke šulstwo, kulturu a medije dźe potom předewšěm wo zachowanje serbskeje rěče. Serbja čuja dźeń a wjetše barjery w digitalnym swěće, ­praji předsyda Domowiny Dawid Statnik. Tohodla je jedyn z najwažnišich nadawkow politiki, rěč narodneje mjeńšiny do digitalneho swěta 21. lětstotka přewodźeć. Idealne by było, bychu-li tež rěčni asistenća kaž Siri a Alexa na zapodaća w hornjo- abo delnjoserbšćinje reagowali.“

W Chinje budźe tež „Łužica“ pódla

Dienstag, 15. Mai 2018 geschrieben von:

Hdźe namakaja so jědźe z tradiciju, lětstotki wróćo sahacej? Wobsteji europska jědźna tafla? Što su kulinariske wosebi­tosće regionow? Prašenja to, z kotrymiž zaběra so awtor telewizijneje serije „Der Geschmack Europas“ Lojze Wieser. Ideja, so filmisce rozestajeć z jědźemi w jed­not­liwych regionach Europy, zakorjene­nymi w nazhonjenjach jeje wobydlerjow a zwěčnjenymi w literaturje a spěwach, słowjenskeho nakładnika z korutanskeho Celoveca hižo mnohe lěta zaběra.

Anzeige