Taflu za Marjanu Domaškojc wotkryli
Bórze syntetiske ćěriwa z Leuna
Leuna (dpa/SN). W saksko-anhaltskim Leuna nastawa po wšěm swěće najwjetša slědźenska připrawa za syntetiske ćěriwa, tak mjenowane e-fuels. Němski centrum za lětarstwo a swětnišćowe slědźenje (DLR) wukonja z tutej připrawu pioněrske dźěło, rjekny zwjazkowy minister za wobchad Volker Wissing (FDP) při symboliskim prěnim zarywje. „Dopóznaća, kotrež tule zdobudźemy, tomu přinošuja, zo so swojim klimowym zaměram zbližimy.“ Nowy zawod w měsće Leuna k tomu přinošuje, nowe ćěriwa wuwiwać a wobstejace technologije polěpšić.
Wosebje w lětarstwje chcedźa z produkciju nowych z ekomilinu produkowanych ćěriwow wustork wuhlikoweho dioksyda znižić. Nimo toho chcedźa docpěć, zo njenastawaja při spalenju ćěriwa wjace proch a sazy. Technologiska platforma ma wob lěto 2 500 tonow ćěriwa produkować. „Tule dźe wo ćěriwa přichoda a wosebje wo směrodajne technologije“, rjekny jednaćel zawoda Infraleuna Christoph Günther. Zwjazk projekt z 130 milionami eurow spěchuje. Wot lěta 2028 chcedźa slědźenskemu projektej dalše srědki přewostajić.
To a tamne (02.10.24)
Pjenjezy na awtodróze A 1 rozdźělił je wětřik njedaloko Wuppertala. 50lětny hosćencar bě po přestawce swoju móšeń na třěše awta zabył. Na to běchu so papjerjane pjenjezy kilometer daloko po dróze rozdźělili, cyłkownje něhdźe 2 000 eurow, policija zdźěla. Šoferojo informowachu policiju wo lětacych pjenjezach. Hrožeše strach, zo někotři zastanu a za pjenjezami běhaja. Policija awtodróhu zawrě a pjenjezy zezběra.
Na wšěch sydom milionow eurow drje zrumowanje sypnjeneho Carolinoweho mosta w Drježdźanach płaći. Z tuteje sumy město w prěnim „hrubym trochowanju“ wuchadźa. Po wulkej wodźe Łobja chcedźa móst přichodnu póndźelu dale torhać a rumować. Beton mosta móža hišće trjebać. Łódźnistwo pak wostanje dlěši čas blokowane, město zdźěla.
Žana „wohnjoškitna murja“
65,8 procentow wokrjesneho sejmika za AfD-zastupjerja krajneho rady
Budyšin (SN/mb). Wokrjes Budyšin ma noweju čestnohamtskeju zastupjerjow krajneho rady: Na wčerawšim posedźenju wolachu čłonojo wokrjesneho sejmika Franka Peschela, wokrjesneho předsydu AfD a direktnje woleneho zapósłanca krajneho sejma, za prěnjeho a Swena Nowotneho (CDU) za druheho naměstnika krajneho rady Uda Witschasa (CDU) z rjadow wokrjesnych radźićelow. Peschel docpě z 52 nimale dwě třećinje (65,8 procentow) płaćiwych 79 hłosow. Barbara Lüke, na lisćinje FDP wolena bjezstronska radźićelka a měšćanostka Połčnicy, kotruž je Thomas Delling (SPD) namjetował, dósta 27 hłosow. Šesćo su njepłaćiwje wotěrowali. Předsydka AfD, Heike Lotze, so w mjenje najwjetšeje frakcije (32 sydłow) za fairne wobchadźenje z jich kandidatom dźakowaše, kiž smědźeše so tež w frakcijach CDU (26 sydłow), Swobodnych wolerjow (10) a BSW (8) předstajić, wot SPD bě „zdwórliwe wotprajenje“ dóšło.
Zakoń zdźěla wotpokazany
Karlsruhe (dpa/SN). Zwjazkowe wustawowe sudnistwo je nowy zakoń, kiž rjaduje dźěło zwjazkoweho kriminalneho zarjada, w někotrych dźělach jako wustawu ranjace wotpokazało. Wosebje rjadowanja k zběranju datow a jich składowanju ranja zakładne prawo na informelne samopostajowanje, sudnicy měnja. Mjez druhim kritizuja woni tajne wobčušlenje kontaktnych wosobow pohladnych. Skóržba kritikarjow zakonja bě tak dźělnje wuspěšna.
Prěnje rozmołwy w Durinskej
Erfurt (dpa/SN). Štyri tydźenje po wólbach krajneho sejma w Durinskej chcychu wodźacy zastupnicy CDU, BSW a SPD dźensa w sonděrowanskich rozmołwach šansy koalicije wuslědźić. Po prěnim kole rozmołwow zastupnicy třoch stron na to pokazachu, zo dźe jim wo stabilne poměry w Durinskej. Tak chcychu do móžnych koaliciskich jednanjow wo politiskich zhromadnosćach a tež wo diferencach rěčeć. Dalše rozmołwy tutoho razu planuja štwórtk, w Erfurće zdźělichu.
Nowe rjadowanja w oktobru
Wulku paradu čołmikow su předwčerawšim, njedźelu, w Błótach ...
Rutte politiski nawoda NATO
Brüssel (dpa/SN). Bywši nižozemski ministerski prezident Mark Rutte je dźensa wot Jensa Stoltenberga zastojnstwo generalneho sekretara NATO přewzał. 57lětneho Rutteho běchu knježerstwa 32 čłonskich statow transatlantiskeho zakitowanskeho zwjazka spočatk lěta do zastojnstwa wuzwolili. Rutte ma je znajmjeńša štyri lěta wukonjeć.
65lětny Norwegčan Stoltenberg bě dźesać lět generalny sekretar NATO. Naposledk koordinowaše wón wojersku pomoc čłonskich statow na dobro Ukrainy, kotruž běchu po nadpadźe Ruskeje w februaru 2022 organizowali. Hłowny nadawk generalneho sekretara NATO je politiske wothłosowanje mjez zwjazkarjemi. Wojerski nawod leži w rukach USA.
Biden wopyta wopory wichora
Washington (dpa/SN). Hladajo na miliony potrjechenych ludźi chce so prezident Joe Biden jutře do wot wichora „Helene“ zapusćeneje kónčiny podać. W zwjazkowym staće North Carolina chce so wón ze zamołwitymi katastrofoweho škita zetkać a sej w powětře sam přehlad wo rozměrach škodow stworić. „Ručež budźe móžno“, chce wón tohorunja potrjechenej stataj Georgia a Florida wopytać.
Mjeztym je ličba smjertnych woporow na znajmjeńša 130 rozrostła, sćelak CNN rozprawja. Něhdźe 600 potrjechenych w zapławjenych kónčinach pomocnicy tuchwilu njedocpěja. Zastaranje wobydlerjow w zapusćenych kónčinach je komplikowane. Hurrican „Helene“ bě tam z wjace hač 220 km/h zachadźał.
Zelenskyj: Wšitke mocy za měr
Kijew (dpa/SN). Ukrainski prezident Wolomydyr Zelenskyj je sej po nawróće z USA wot swojich krajanow žadał, mobilizować wšitke mocy k docpěću z wida Kijewa sprawneho měra. Wažne je, ćišć na Rusku maksimalnje zwyšić a sej tak skónčenje wójny wunuzować. K tomu měli so wšitke wojerske a diplomatiske prócowanja zwjazać a z USA dojednane postupowanje přesadźić, Zelenskyj rjekny. To słuži tež přihotam přichodneje konferency w Ramsteinje. Tam planuja 12. oktobra wulku konferencu wšěch podpěraćelow Ukrainy, na kotruž wočakuja tež prezidenta USA Joewa Bidena.
Zelenskyj rozprawješe w swojim wčerawšim wječornym widejowym poselstwje tež wo swojich rozmołwach z wodźacymi generalemi wójska: Połoženje na fronće je „jara wobćežne“. Nadrobnosće wón njemjenowaše. Je pak znate, zo steja ukrainske jednotki hižo měsacy pod wulkim ćišćom, a zo ruske wójsko w kónčinje Donjecka, Pokrowska a Wuhledara pokročuje. Při tym pak su Rusojo pječa hoberske straty poćerpjeli.
Israel zaćehnje do Libanona
Pozemska wojerska ofensiwa přećiwo zepěranišćam Hisbollah zahajena
Tel Aviv/Beirut (dpa/SN). Z w nocy zahajenej pozemskej ofensiwu Israela přećiwo milicy Hisbollah w Libanonje je połoženje na Bliskim wuchodźe nowy schodźenk eskalacije docpěło. Israelske wójsko rěči wo „wobmjezowanych“ nadběhach na zepěranišća njedaloko mjezy, kotrež su „bjezposrědne wohroženje“ sydlišćow na sewjeru Israela. Wojerske lětadła Israela su wčera wječor nimo toho znowa objekty njedaloko libanonskeje stolicy Beiruta bombardowali. Połoženje w Libanonje je dramatiske: Po libanonskich informacijach je w běhu 24 hodźin nimale sto ludźi žiwjenje přisadźiło. Samsny čas lećachu zaso rakety z Libanona do směra na Israel.
