Drježdźany (SN). Sakska socialna ministerka Barbara Klepsch (CDU) je sej składnostnje wčerawšeho Mjezynarodneho dnja ludźi ze zbrašenjemi wjetše zjawne wědomje za to žadała, jich bóle na dźěłowym žiwjenju wobdźěleć. „Woni su motiwowani a wukonići fachowcy, předewzaća měli tónle potencial bóle wužiwać“, rjekny wona wčera w Drježdźanach. Ludźo ze zbrašenjemi přeco hišće w samsnej měrje wot rozmacha na powšitkownych dźěłowych wikach njeparticipuja.

Tak je so ličba ćežkozbrašenych přistajenych wot 2005 hač do 2015 drje wo 45 procentow na nimale 42 200 zwyšiła, runje tak podwoji so jich podźěl na wšěch bjezdźěłnych na 6,2 procentaj, kaž sakske socialne ministerstwo zdźěli. „To pokaza trěbnu potrjebu jednać.“ Sakska spěchuje dźěłodawarjow, kotřiž tajke wosoby wukubłuja abo nowopřistajeja, we wobłuku krajneho programa přidatnje k prawi­dłownym wukonam a narěči firmownikow, so přistajenju tajkich wotewrjeć.

Wo přichodźe ratarstwa su ratarscy ministrojo­ wuchodoněmskich krajow rozmyslowali a za zhromadnu agrarnu politiku EU po lěće 2020 dźesać tezow zestajeli. Jich adresataj staj přisłušnaj čłonaj Europskeje komisije, budgetny komisar Günther Oettinger a agrarny komisar Phil Hogan. Podamy tule někotre­ wobsahowe ćežišća.

Wudawki za europsku agrarnu politiku wučinjeja něhdźe 40 procentow budgeta Europskeje unije. Brexita a dalšich nadawkow EU dla boja so ministrojo wobmjezowanja ratarskeho budgeta. Toho­dla sej pominaja, financy za ratarstwo a wjesny rum dale zaměrnje zasadźić a sprawnje rozdźělić. „Přichodna zhromadna agrarna politika dyrbi tak wuhotowana być, zo jeje europsku nadhódnotu jasnje spóznawaš a zo ju towaršnosć jako­ wažny spěchowanski instrument zaznawa, kotryž tež zwonka ratarstwa skutkuje“, pišu ministrojo.

Domjace ratarstwo njeje narunajomne, wšako zaruča wone zastaranje z kwalitatiwnje wysokohódnymi cyrobiznami. To tyje sobu škitej klimy, wobwliwuje žiwjenje na wsy a skići powołanske šansy.

Braniborska je kraj z najwjace wjelkami w Němskej. Zo je knježerstwo w Podstupimje naćisk noweho wjelčeho postajenja do diskusije dało, swědči wo prócowanju, trajny konflikt mjez plahowarjemi pastwineho skotu a krutymi předpisami družinoškita po prawje Europskeje unije změrować chcyć. Hač so to pak poradźi, njehodźi so tuchwilu jasnje rjec. Přerozdźělne su reakcije z kruhow ratarskeju zwjazkow kraja. Přisłušne ministerstwo chce zarjadnistwam z wjelčim postajenjom wěsćiši grat dać a pomjenuje krajnu runinu za rozsudźacu. To ma přechod rjadować, doniž za cyły Zwjazk definicija za „w zadźerženju nadpadowaceho wjelka“ njepředleži a jednotny zwjazkowy wjelči management njepłaći. Za to pak je tež konstruktiwne sobudźěło škitarjow wjelka trěbne, kotrež znajmjeńša w braniborskich zarjadach paruja, kotrychž slědźenske wuslědki pak nuznje trjebaja. Axel Arlt

... je mi wažne, zo so mjeńšinowe prawa w Europskej uniji zesylnja. Su-li tež wuměnjenja mjeńšin we wšelakich krajach jara rozdźělne, mamy zasadnje samsne zaměry a wužadanja. Rěčnu a kulturnu mnohotnosć w Europje zesylnić a skrućić je zaměr, wo kotryž dyrbimy zhromadnje wojować. Zo je zhromadne wustupowanje mjeńšin zmysłapołne a wuspěšne, pokazuje mjez druhim zhromadne dźěło mjeńšin na zwjazkowej runinje w Němskej! Iniciatiwa FUEN měła tuž tomu dopomhać, zo so spěchowanske programy EU mjeńšinowym rěčam přiměrja. Tuchwilne programy na polu kubłanja, medijow, kultury a młodźiny měli wuměnjenja małych ludow wobkedźbować, jim wobdźělenje a spěchowanje z europskich programow jednorišo spřistupnić.