Nětko hižo za klětu přizjewić
Tuchwilu maja starši swoje dźěćo, kotrež klětu do šule zastupi, za zakładnu šulu přizjewić. Referentka za zjawnostne dźěło pola krajneho zarjada za šulu a kubłanje Christiane Zichel wotmołwi po dorěčenju z LaSuB w Budyšinje na prašenja Milenki Rječcyneje.
Hdy startuje na serbskich zakładnych šulach Budyšin, Chrósćicy, Pančicy-Kukow, Worklecy, Radwor a Ralbicy přizjewjenje šulskich nowačkow za šulske lěto 2027/2028?
Šulscy nawodźa skedźbnjeja kóžde lěto w meji w zjawnej informaciji na městnosć a čas za přizjewjenje šulskich nowačkow za přichadźace šulske lěto a nošer šule na wotpowědny šulski wobwod. Zakładna šula je bydlenju dźěsća zasadnje bliska. To potrjechi tež šulske wobwody, w kotrychž su wjacore zakładne šule zaměstnjene. Starši abo staraćeljo maja swoje dźěćo w dobje wot 1. awgusta hač do 15. septembra přizjewić. To je do šulskeho porjada za zakładne šule po cyłej Sakskej zapisane.
Što dyrbja starši při tym wobkedźbować, hladajo na serbske rěčne wuměnjenja swojich dźěći, kotrež chcedźa jako šulscy nowačcy na tutych šulach wuknyć?
Šula w Slepom kaž magnet
Zjawny skandal wokoło projekta eksterneho poskićowarja běše zašłe šulske lěto za Wyšu šula Slepo wulke přidatne wužadanje. Je to mjeztym wothóčkowane a kak so šula na šulske lěto 2026/2027 hotuje? Wo tym je so z jeje direktorom Janom Hrjehorjom naš redaktor Lukáš Novosad rozmołwjał.
Je „porno-njezbožo“ skónčnje nimo?
To je so změrowało, wo tym podawku so hižo njerěči. Dźensa připołdnju bě kultusowy minister Conrad Clemens pola nas w šuli. Wón je so wšěm hišće raz za to podźakował, zo smy měrnje, dokładnje a wěcownje ze skandalom wobchadźeli.
Je šula z podawka něšto dobreho měła?
Wuslědki špatnych podawkow su zwjetša dobre. Šulerjo, sobudźěłaćerjo, starši a dalši su na realnym přikładźe spóznali, kak spěšnje so wopačne informacije wot prawicarskopopulistiskeje strony šěrja. Na wšelakorych runinach bě to wučba, kotruž we wučbnych planach njenamakaš. Šulerjo, wučerki a wučerjo, naš personal, nošer šule, zamołwići šulskeho hamta a druzy – wšitcy su jako cyłk jara derje hromadźe dźěłali a dźerželi.
Serbski derby a tójšto wjace
Kołowokoło Chróšćanskeho sportnišća budźe jutře wulki hołk a tołk. Wo tym je so Stefan Šmit z předsydu Sportoweje jednotki Chrósćicy Tadejom Cyžom rozmołwjał.
Knježe Cyžo, ze serbskim derbyjom mjez Chróšćanami a Ralbičanami nowu koparsku sezonu zahajić – za koparjow samych, ale wězo tež za přiwisnikow serbskeje kopańcy drje ničo rjeńšeho njedawa. Kak je k tomu dóšło?
Smy so pola Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka naprašowali, hač móhli jako towarstwo (WFV) zahajensku hru noweje sezony wokrjesneje wyšeje ligi pola nas w Chrósćicach wuhotować. Zwjazk bě tomu wotewrjeny a je serbski derby Sportoweje jednotki Chrósćicy přećiwo Sokołej Ralbicy/Hórki namjetował. Tomu smy wězo jara rady přihłosowali a nětko so hobersce na tutu wosebitu hru a na zahajenje sezony wjeselimy.
Horjany přećiwo Delanam – to njebudźe zawěsće jenož z widom na temperaturu horcy bój na trawniku. Kajku hru wočakujeće?
Serbsku tradiciju wozrodźić
Martin Klinger přihotuje we Vilémovje pola Šluknova lětuše putnikowanje, na kotrež po přestawce zaso Serbow wabi. Wo serbskich stawiznach akcije je so Lukáš Novosad z nim rozmołwjał.
Hdy je putnikowanje „Łužiske“ rěkało?
Po Druhej swětowej wójnje w lěće 1946, jako bě ze słowjanskim nacionalizmom zwjazane, z euforiju dobyća nad nacijemi a z wuhnaćom Němcow. Potajkim njebě to serbske mjeno, byrnjež Serbja lětstotki dołho do Vilémova putnikowali. Bě to přiležnosć, ćeknyć z ewangelskeje Sakskeje a swobodnje dychać. Z toho wuchadźa tradicija putnikować do Krupki, Rumburka, Hejnic abo Vilémova, potajkim do bliskich, něhdy němskich, ale katolskich kónčin.
Kak su serbske wopyty wupadali?
Serbja su přeco hižo wječor 14. žnjenca přichadźeli. Rano su so w Chrósćicach zetkali, hdźež su žohnowanje přijimali a so na to na puć nastajili. We Vilémovje su přenocowali, rano su serbske kemše měli, su sej křižowy puć wobhladali a hišće dopołdnja su domoj chwatali, zo bychu wječor wróćo byli. Hermank njeje jich ženje zajimował, jich cil bě swjatočnosć Marije donjebjeswzaća.
Kancler je so nas nimale bojał
Wo čěskim angažemenće na dobro Serbow za čas Chróšćan zběžka je so składnostnje jeho 25. róčnicy Lukáš Novosad ze sorabistom Radekom Čermákom rozmołwjał.
Zběžk bě Waša prěnja serbska akcija?
Hižo do toho sym knihu přihotował, hdźež smy so z přeměnjenjom serbskeje towaršnosće zaběrali. Ta bě sej prěni raz wuwědomiła, zo dyrbi za swoje wěcy wojować. To bě mjez druhim z knježacej politiku Georga Milbradta zwjazane, pola Serbow zjawne srědki lutować chcyć. Zastupjerjo čěskeho knježerstwa su prajili, zo su po němskim měnjenju Serbja z pjenjezami zapimpleni. To bě woprawdźe dokładnje tak prajene.
Što su Češa wokoło zběžka činili?
Peticija Milana Hrabala „Warnoćanska solidarnosć“ je 15 000 podpismow nazběrała. A bě iniciatiwa zapósłancow na lěwicy. Jaromír Kohlíček je pjenjezy za ponowjenje Chróšćanskeje šule darił, Robert Kopecký je prajił, zo je serbskeho pochada, a bě nimale wšudźom přitomny, a Miloslav Ransdorf je ministerskeho prezidenta Zemana přeswědčił, zo ma knježerstwo Serbam pjenjezy poskićić.
To je 10 000 hriwnow było.
Nowy trenar SJ 1981 Chrósćicy: Waldemar Adamowicz
Waldemar Adamowicz je 1. julija zastojnstwo trenarja prěnjeho mustwa SJ Chrósćicy, kotrež hraje we wokrjesnej wyšej lize, přewzał. Naša sportowa redakcija je so z 52lětnym mjez druhim wo jeho sportowej karjerje jako hrajer a trenar, kaž tež wo cilach z Chróšćanami za sezonu 26/27 rozmołwjała.
Knježe Adamowiczo, sće za aktualnu sezonu trenarske zastojnstwo w Chrósćicach přewzał. Kak je kontakt konkretnje nastał?
W zašłym lěću mějach operaciju při kolenu a z tym mějach wjace chwile za přihladowanje. Tak běch tež w Chrósćicach po puću. Z Tadejom Cyžom z Chrósćic pěstuju hižo lěta dołho dobry poměr a kontakt njeje ženje wusnył. Chcych po wěstej přestawce zaso mustwo trenować a tohodla sym kontakt k Tadejej nawjazał. Chróšćenjo chcychu so w trenarskim teamje za tón čas tež tróšku znowa wusměrić a tak dźěše wšitko cyle spěšnje. Smy so derje rozmołwjeli a so skoku dojednali. Nětko wjeselu so na zhromadne dźěło.
Móžeće našim čitarjam a čitarkam swój dotalny koparski puć jako hrajer, kaž tež trenar skrótka předstajić?
Wuběr studentow nětko jasny
Wot zymskeho semestra 2026/2027 móža zajimcy na Techniskej uniwersiće Choćebuz/Zły Komorow (BTU) serbšćinu studować. Referentka za zjawnostne dźěło a marketing na uniwersiće Susett Tanneberger je na prašenja Milenki Rječcyneje wotmołwiła.
Su dalše požadanja za studij wučerstwa z předmjetom serbšćina móžne?
Ně, w procedurje po numerusu claususu běchu požadanja za wšitke studijne směry wučerstwa na BTU jenož hač do 15. julija móžne.
Maja požadarjo rěčny niwow serbšćiny B1 po europskim referencnym ramiku?
Rěčna kwalifikacija na niwowje B1 je wuměnjenje za studij a je wobstatk pruwowanja za přizwolenje k studijej.
Płaći schodźenk B1 tež za hornjoserbsce rěčacych resp. wuknjacych zajimcow?
Studijny směr posrědkuje delnjoserbsku rěčnu praksu. Do kotreje měry tež požadanja hornjoserbskich rěčnikow a rěčnicow předleža a kak so jich wuměnjenja hódnoća, to w přizwolenskim procesu pruwujemy.
Je proces wuběranja požadarjow za předmjet wotzamknjeny?
Tragediju zbliska dožiwił
Měto Nowak je so kónc tydźenja na paradźe CSD w Berlinje wobdźělił. W zwisku z tragiskim teroristiskim nadpadom, kotryž su wobdźělnicy tam dožiwili, je so Lukáš Novosad z nim rozmołwjał.
Kak sće situaciju na městnje dožiwił?
Dźiwach so nad mnohimi naraz so bližacymi módrymi swěcami, jako běch runje na dompuću. Pozdźišo prašachu so mje policisća, hač sym sam njezranjeny. Na tute wašnje zhonich, što běše so stało. Přichodny dźeń potom spóznach, zo sym jenož 150 do 200 metrow wot njeskutka zdaleny był. Zo běše to jenož připad, zo sym so na druhi puć podał a z tym w puću mordarja stał njejsym, mje jara zaběra. Kak so dźensa, nimale tydźeń po podawku, čujeće?
Chce wědźeć, što so stawa
W Budyšinje wotměwa so wot zašłeje soboty mjezynarodny lětni kurs za serbsku rěč a kulturu. Nimo tójšto zajimcow z wukraja wobdźěleja so na dwutydźenskim zarjadowanju tež ludźo, kotřiž we Łužicy bydla a kiž chcedźa z najwšelakorišich přičin serbsce nawuknyć. Mjez nimi je Yuko Ikeda z Budyšina, z kotrejž je so Stefan Šmit rozmołwjał.
Knjeni Ikeda, móžeće so hižo serbsce trochu bliže předstajić?
Sprawnje prajene so mi to hišće cyle njeradźi, wosebje wurjekowanje mi ćežko padnje. Ale spytam raz: Rěkam Yuko Ikeda. Bydlu w Budyšinje a ... sym Japančanka. Sym kantorka. Běše to tak prawje?
Haj, to tla je hižo dobry započatk. Sće prajiła, zo je prawe wurjekowanje ćežko. Rěka to, zo so wam serbska rěč hewak lochce wuknje?
Ně, to na žadyn pad. W japanšćinje nimamy dawno telko konsonantow kaž w serbšćinje. W mojej maćeršćinje dominuja wokale. Nimo toho dyrbju na to dźiwać, zo njepřełožu cyle jednorje posłownje z němčiny do serbšćiny. Ale widźu, zo njejsym jenička – tež ći druzy z mojeho kursa maja samsne wužadanja.
Kak sće poprawom do Budyšina přišła a čehodla chceće serbsce nawuknyć?
Kati Strukowa zaměrnje serbsce wuknje
Wo jeje wosobinskej prócy, wšědny dźeń serbować, je so z Kati Strukowej, społnomócnjenej za serbske naležnosće Zhorjelskeho wokrjesa, Andreas Kirschke rozmołwjał.
Wot 2023 wukonjeće hłownohamtsce z 9,5 hodźinami tydźensce tute zastojnstwo, nimo 20 hodźin jako sobudźěłaćerka za Kulturny rum Hornja Łužica-Delnja Šleska wot lońšeho nowembra. Što Was za wšědne dźěło społnomócnjeneje motiwěruje?
Přisłušam hižo wjele lět Domowinskej skupinje w Slepom a sym tež jako něhdyša zastupowaca předsydka Zhorjelskeho wokrjesa CDU wjele stykow ze serbskimi towarstwami a institucijemi pěstowała. K nim słušachu Serbski kulturny centrum (SKC) Slepo, Njepilic statok w Rownom a Šusterec statok w Trjebinje. Na to chcych nawjazać – wobchowanje serbskeje rěče, kultury, žiwjenskeje radosće a zhromadnosće leži mi na wutrobje.
Kajki přistup maće dźensa k serbšćinje?
