Rozmołwa z jednaćelku Ludoweho nakładnistwa Domowina Marku Maćijowej

Lěto so nachila. Tež w Budyskim Ludowym nakładnistwje Domowina zhladuja na to, što su lětsa docpěli, a měrja so zdobom hižo na lěto 2016. Wo tym a tamnym je so Alfons Wićaz z jednaćelku LND Marku Maćijowej rozmołwjał.

Je so za LND wšitko zwoprawdźiło, štož sće sej za lěto 2015 předewzali?

M. Maćijowa: To běše rjane, ale tež napinace lěto. Štož smy sej předewzali, smy zwoprawdźili. Wězo so přeco zaso stawa, zo so knižne titule přesuwaja, zo njemóžeš stajene terminy kaž planowane dodźeržeć. W cyłku pak smy jara spokojom.

Zawěsće jewjachu so starosće we wšelakich wobłukach, abo něšto je so nimokuliło. Kak sće to zmištrowali?

M. Maćijowa: Nam njeje so ničo nimokuliło. Ale dyrbjachmy so mócnje napinać, zo bychmy kónc meje nowy internetny wustup Serbskich Nowin zwoprawdźili, je pak so poradźiło. Nětko dźěłamy na nowym internetnym wustupje Noweho Casnika.

Na knižnym polu je wšitko derje běžało?

„Stary dom“, knižna prěnička młodeho spisowaćela Měrćina Wjenka, je nětko w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła. Hdyž bywa samo na sebi w serbskej literaturje hižo z podeńdźenjom, zo so nowe młode pjero jewi, da je to pola Měrćina Wjenka hižo hotowy, serbskeho čitarja dospołnje jimacy a spokojacy podawk. Kniha wopřijima štyri powědančka: ju titulowacy „Stary dom“, „Muž a wobraz“, „Słonina“ a „Ja, tón tekst“.

Nošne powědančko je „Stary dom“, najwobšěrniše po linkach, zawěrno tež po předmjeće najhłubšo sahace. Chudy nimašnik Jan steji – hač bjezradny, to so hišće wukopa a wučinja powědku – před něhdy rjanym domom, mjeztym rozpadowacym a struchły napohlad skićacym. Wón dawa swojim myslam tam a sem brunčić, a dóńdźe jako rjek bjez wulkeho jednanja k skoro psychoanaly­tiskim refleksijam. Awtor přewodźa „do-so-hiće“ rjeka, kotryž spóznaje, „zo dyrbi swoju zašłosć hinak hódnoćić, swoje dźensa znowa wobmyslić a zo budźe jeho přichod ... wotnětka dospołnje hinaši“. Nowe zynki, nowe linki to w serbskej literaturje!­

„Dajće Serbamzaso serbskich wučerjow“

Freitag, 18. Dezember 2015 geschrieben von:

Proza a lyrika Fryca Rochi w nowostce LND

Serbscy historikarjo, slědźerjo, rěčespytnicy maja hišće wjele dźěła. W serbskich a łužiskich stawiznach su dźě we wšitkich lětstotkach hišće mnohe běłe blaki, kotrež dyrbja so přeslědźić. Tole płaći w Delnjej Łužicy přede­wšěm za serbske pismowstwo. Předleža drje mjez druhim Chrestomatija delnjoserbskeho pismowstwa abo starše wudaće a diplomowe kaž tež doktorske dźěła wo jednotliwych spisowaćelach a basnikach. Bohužel pak je dotal hakle wot jednoho z našich delnjoserbskich klasikarjow wušło cyłkowne literarne dźěło w ćišćanej formje, kaž znajemy to wot Handrija Zejlerja, Jakuba Barta-Ćišinskeho abo tež Jurja Brězana.

„Štóž najhłubšo mysli, lubuje to žiwe“

Freitag, 18. Dezember 2015 geschrieben von:

Měr a dušiny pokoj pytamy wosebje wokoło hód. Hody chcemy najradšo sćicha w kruhu swójby swjećić. Prakřesćanske hodowne poselstwo pak mentalnje runje to nawopačne měni. Tež fanfary w Ba­chowym hodownym oratoriju „Juskajće a wjeselće so!“ njesteja runjewon za bjezšumnu idylku a mjelčenje, ale su kaž wukřik.­ Wulka wěc je so stała, něšto je so dospołnje změniło a něšto cyle nowe so započało. Poprawna ideja hód mjenujcy je: Słowo je so mjaso sčiniło. Sprostnjene słowa su naraz žiwe. Jich duch je pře­tworjeny do budźaceho, wo­žiwjaceho, čiłeho,­ kreatiwneho žiwjenja. To dźens­nišim hodownym sentimentalnym začućam scyła wotpowědować nochce. Nimo toho koncentruja so naše hody hłownje na komerc, nic na duchowne tworićelske mocy.

Dwanata błótowska protyka Stog wušła

Freitag, 18. Dezember 2015 geschrieben von:

Stogi su wosebitostka Błótow. Hač do šěsć metrow wysoke „hoberske kopjena“ z drjewjanej podłohu a srjedźnej wodorunej žerdźu njesteja dźensa jenož na łukach. Widźiš je jako symbol krajiny na přikład w Bórkowach na swjedźenišću wo­srjedź wsy a w miniformje samo w tamnišej termje. „Stog – Der Schober“ rěka tež kóždolětna knižna protyka, kotruž­ Spěchowanske towarstwo domi­zniske stawizny Stog Bórkowy wot lěta 2005 wudawa. Towarstwo běchu hakle w měrcu samsneho lěta załožili. Hižo k swjedźenskemu tydźenjej 700 lět Bórkowy kónc awgusta su mjeztym hižo dwanaty lětnik Stoga předstajili.

Juliana Kaulfürstowa so w Slepjanskej kónčinje wulce angažuje

W rumnosći skupiny předšulskich dźěći na prěnim poschodźe Rownjanskeje pěstowarnje „Milenka“ knježi čiłe žiwjenje. „Dźěći, zestajejće prošu stólcy. Knjeni Kaulfürstowa hižo jědźe!“, prosy naměstnica wjednicy pěstowarnje Adelheid Nousch pjerachow w serbskej rěči. Holcy a hólcy su z Rownoho, Mułkec, Slepoho, Miłoraza a Běłeje Wody, zo bychu tule tež serbsce rěčeć nawuknyli. Najstarša skupina zwučuje runje kulturny program, kotryž chcedźa na Njepilic statoku předstajić. Koordinatorka serbskich projektow w Slepjanskej wosadźe Juliana Kaulfürstowa je, kaž hižo loni, tež tónkróć dźěćacy wustup za tradicionalny swjedźeń zestajała. Wona jězdźi tydźensce­ do pěstowarnje, zo by hromadźe z kubłarku a dźěćimi program nazwučowała. Pod hesłom „Z čołmikom po Struze“ chcedźa wone wowki a dźědow kaž tež staršich z hrónčkami, spěwami a rejkami zawjeselić. Dźěći su cyle při wěcy, hdys a hdys je koordinatorka při reji abo recitaciji koriguje.

Čas knihow a časopisow je so z nazymu zahajił, a to nic jenož nowonakładow Ludoweho nakładnistwa Domowina dla. Redaktor Pětr Šołta je nam z Protyku 2016 po zwučenym wašnju pisanu paletu temow a awtorow do ručneho formata zezběrał.

Titulna strona wabi z motiwom Florenca nad Łobjom – a to cyle hinak, hač so město Drježdźany nažel w minjenym času demonstracijow Pegidy dla w medijach prezentuje. Byrnjež Protyka hižo lochko zastarski próšk měła, njech sej ju kóžda generacija raz na křesle sedźo abo na konopeju ležo do ruki wo­zmje. Po temach mnohostronsku móhła sej Protyku we wurězkach jako digitalnu wersiju předstajić. Hdyž hižo redaktor sam w předsłowje Protyku z jězbu přirunuje, da chcemy wězo wědźeć, što je pućowanski běrow přihotował. Kalendarij je tónkróć wosebje na młody publikum wusměrjeny. Dwanaće pokiwow, dokal měł sej w stolicy Sakskeje raz wulećeć, su woprawdźity dobytk. Samo jako znajer města namakaš tam překwapjenki.

Našočasne poselstwo

Freitag, 20. November 2015 geschrieben von:

Zajimawa wustajeńca serbskeho tworjaceho wuměłstwa w Budyšinje

Pjenježna hódnota mólby abo grafiki a plastiki njeruna so zwjetša wěrnej wuměłskej hódnoće wuměłskeje twórby. Tele zwěsćenje njetrjeba poprawom dopokazy, jeli pak tola: Tuchwilna wustajeńca „Ja sym – molerstwo – grafika – plastika“ šěsć serbskich wuměłcow w Budyskej Ludowej bance rěči za sebje za tutu wěrnosć (Serbske Nowiny 11. nowembra pod „Namibija w Budyskej bance“ rozprawjachu). Iris Brankačkowa, Isa Bryccyna, Maja Nagelowa, Sophie Natuškec, Marion Kwicojc a Borbora Wiesnerec swoje nowše, samo najnowše twórby w Budyšinje pokazuja. Wothladajo wot kedźbyhód­neho podawka, zo šěsć žonow-wuměłčow jedneje generacije hromadźe wustajeja, a njehladajo na to, zo trochowana pjenježna hódnota jich dźěłow wjace hač 50 000 eurow wučinja, je estetiska, wuměłskostawizniska hódnota wjele wjetša.

Koncert z twórbami Mětška

Freitag, 20. November 2015 geschrieben von:

We wobłuku portretoweho koncerta a składnostnje předstajenja w Rojec ediciji wušłeje noweje CD „Komorna hudźba“ dožiwi 17. oktobra na žurli Budyskeho Serbskeho muzeja něhdźe 80 připosłucharjow zajimawy a reprezentatiwny zarys tworjenja Jura Mětška.

Drježdźanska wila róžow a žonow

Freitag, 20. November 2015 geschrieben von:

Pokazka na zajimawostki němskorěčneho romana

Štóž chce wědźeć, kak šokoloda nastawa, kak so conchěruje, a štóž chce nimo toho wědźeć kak so róže plahuja, tomu poručam čitać knihu Teresy Simon „Die Frauen der Rosenvilla“.

Hłowna wosoba romana, młoda Anna Kepler, je po politiskim přewróće 1989 wilu w Drježdźanach-Błoženecach (Bla­sewitz) zdźědźiła. Wobnowjejo zahrodku z wubranymi róžemi namaka wona z přećelom-zahrodnikom Janom metalowu šatulu. W njej su mjez druhim stare listy­ a jednotliwe strony dźenika w třoch wšelakich pismach, přeradźace intimne začuća pisarki wo njezbožownych mandźelstwach.­ Zhonimy wo žedźbach a stra­chach žonow, kotrež su na někajke wašnje přiwuzne młodeje Anny. Wobsah listow a dalše tajne namakanki – kaž rjećazk, zubički, foto, šawl a druhe – rozwiwaja swójbne stawizny dynastije přez wjacore doby producentow šoko­lody w Drježdźanach.

Anzeige