Přeprošenje na zhromadnu rozmołwu
Po prapremjeromaj hudźbneju widejow „Čert“ Kolektiwa Wakuum a „Mróčele“ Kolektiwa Klanki je so Cordula Ratajczakowa z někotrymi jeju čłonkami rozmołwjała, što je jim wažne we wuměłskim tworjenju.
Luiza Nawkec z Kolektiwa Klanki: Spěw „Mróčele“ hižo dlěje eksistuje. Dźe wo wěste začuće, a tuž je widejo tež bóle poetiski a bóle wuměłski hač „Družki“, kotryž bě skerje reflekcija. Nowy widejo je swobodniši. Smy rozmyslowali, kak móžeš najlěpje abstraktny konflikt zwobraznić, konflikt mjez dominancu a podwolenjom, bój a jěd w mjezyčłowjeskim poćahu. Wězo smy tež swoje feministiske zhladowanje zapřijeli.
Indirektne nuzowanje
Wotnětka maja ludźo koronatesty płaćić. Wuwzaća postaja testowanski porjad Zwjazka, kotryž je wčera płaćiwosće nabył. Što Serbja wo tym mysla?
Kira Hrjehorjec z Noweje Wjeski: Zo njejsu koronowe testy wjace darmotne, je w porjadku. Wšako móže so kóždy šćěpić dać. Nimo toho je logiske, zo dyrbja testy jednotliwe wosoby płaćić, kotrež je trjebaja, a zo njewotćahnu kóšty za nje město toho wot dawkow cyłkowneje ludnosće.
Bogusz Bujnowski z UIma: Myslu sej, zo je w porjadku, hdyž ma nětko jednotliwc kóšty za testy přewzać. Při tym pak mam za wažne so tež zawěsćić, zo jenož ći płaća, kotřiž to woprawdźe tež zamóža. Dale měli na to dźiwać, zo potrjecheni jenož test zapłaća a nic ludźi, kotřiž je přewjedu. W normalnym padźe test sam štyri do pjeć eurow płaći. Za ludźi, kotřiž maja na přikład wjac hač 2 000 eurow kónc měsaca w kapsy, je to akceptabelne. Hdyž pak tajki test za dźěło trjebaš, dyrbi so na kóždy pad dźěłodawar wo to starać.
Dominanca AfD wostrózbjaca
Wólby zwjazkoweho sejma su nimo. Štó móhł nowe knježerstwo wutworić, budźe so hakle w přichodźe pokazać. Serbske Nowiny su so wobhonili, što ludźo wo wólbnych wuslědkach mysla:
Měrka Pawlikowa z Berlina: Spěšne jednanje za škit klimy a wobswěta je mi najwažniša tema. Zeleni wustupuja najraznišo w zajimje přichodnych generacijow. Starosće a strachi dźěći a młodostnych, kiž so na přikład pola Fridays for Future angažuja, maja so wot knježerstwa chutnje brać! Tuž sym wjesoła, zo budu Zeleni w dobrej poziciji – nadźijomnje w ampli – přichod kraja sobu postajeć. Zo pak wolachu w Durinskej a Sakskej telko ludźi jednu prawicarsku, rasistisku stronu, je katastrofa.
Michael Harig, wokrjesny předsyda CDU Budyšin: Wuslědki wólbow su za Budysku wokrjesnu CDU njespokojace. Přičinje toho njejstej ani kandidat Roland Ermer ani situacija w Budyskim wokrjesu. Wuslědk wotbłyšćuje politiske debaty w Zwjazku a je wuraz njewotmołwjenych prašenjow a wopačnych ćežišćow, kotrež žiwjenskej woprawdźitosći tu bydlacych ludźi njewotpowěduja.
Njewěstosć wottrašaca
Falowacych wučomnikow dla wukubłanje pjekarjow wjac w Budyšinje njebudźe, ale jenož hišće w Zhorjelcu. Přičina je, zo bě so jeničce wosom zajimcow w Budyskej šuli přizjewiło, 16 by trjeba było. Božena Šimanec a Janek Wowčer staj so mjez serbskimi pjekarjemi naprašowałoj, kak situaciju posudźuja.
Hubertus Zelnak z Pančic-Kukowa: Za tudyšich wučomnikow je puć do Zhorjelca tróšku wobćežny, hdyž dyrbja kóždy dźeń tam a sem jězdźić. Šule su pak derje nastajene a poskićeja na přikład blokowu hudźbu abo přebytk w internaće. Tež jězba do Drježdźan je alternatiwa. Wokomiknje mamy jednoho zajimca, kotrehož by to potrjechiło.
Sylvia Richterowa z Baćonja: Škoda, zo so wukubłanska městnosć wučomnikow změni. Smy sej hižo myslili, zo změje dołho trajacy bój za Budyšin tajki wuslědk. Za nas wosobinsce nima změna wuskutki, dokelž hižo někotre lěta wjac wučomnikow njewukubłujemy. Časa dla nam to hižo móžno njeje.
Dokładnje wotwažować
Wokoło šćěpjenja pře koronu su wulke diskusije. Za sebje abo za swoje dźěći rozsudźić je wužadanje. Sće šćěpjeni abo wotpokazujeće medicinsku naprawu? Dawid Žur a Božena Šimanec staj so mjez młodymi čitarjemi wobhoniłoj.
Silwija Streicherowa z Drježdźan: Mamoj na zbožo pěstowarskej dźěsći, tak zo wo šćěpjenju rozsudźić njetrjebamoj. Myslu pak sej, zo je runje pola najmłódšich trjeba, strach wo ćežkim schorjenju a njeznate dołhodobne sćěhi nowych, doskónčnje njepřeslědźenych koronawariantow dokładnje wotwažować.
Alexander Henčel z Chrósćic: Njejsym hišće šćěpjeny, dokelž mějach zaćišć, zo to dotal trjebał njejsym. Chcu pak so bórze šćěpić dać, dokelž změju někotre lěpšiny z toho, jelizo incidenca zaso přiběra. Nječakam na poručenje stajneje šćěpjenskeje komisije (STIKO), kotraž njeje šćěpjenju dźěći a młodostnych wot dwanaće lět hišće přizwoliła.
To absolutnje trjeba njeje
Tež w Serbach bě wo tym rěč a mnozy su hižo wo runohódnosći splahow w nałožowanej rěči diskutowali. Jednomu so to lubi, tamny to scyła wotpokazuje, měnjenja su nastupajo tak mjenowane dźenderowanje chětro rozdźělne. Je tomu tež w Serbach tak? Janek Wowčer je so naprašował, što Serb*owki – abo lěpje tola Serbja a Serbowki – wo dźenderowanju mysla.
Halena Jancyna z Ralbic: Sym sej nawučiła žónsku kaž musku formu wupisać. Tak mam to za sebje za prawe. Hižo w němčinje je njezwučene za dźenderowanje krótku přestawku słyšeć. To chětro kumštne skutkuje. Tuž budu tež dale, kaž sym to nawuknyła, wobě formje nałožować.
Jan Nuk z Radworja: Wo tym přewjele njedźeržu. Sym přemało entuziast, zo bychu naše serbske žony tež po němskim „owa“ rěkać dyrbjeli. Za mnje to praktisce žadyn wuznam nima.
Młodostni a šćěpjenje
Přećiwo koronje šćěpić dać je tema, kotraž tuchwilu ludźi po cyłym swěće zaběra. A nimale kóždy ma k tomu swoje měnjenje. Što pak serbscy młodostni k šćěpjenju praja? Bychu so woni šćěpić dali? Za tym je so Hana Šmitec někotrych z nich prašała.
Melinda Cyžec z Chrósćic: Měnju, zo dyrbi kóždy sam rozsudźić, hač so šćěpić da abo nic. Njemóžu cyle wěsće rjec, hač sym za to abo přećiwo tomu. Njebych pak chcyła, zo smy winowaći so šćěpić dać. Wšako tuchwilu hišće njewěmy, hač změje šćěpjenje na přikład za dźesać lět někajke sćěhi na strowotu čłowjeka. Tež hdyž bych móžnosć měła so šćěpić dać, njebych to chcyła. Přetož sym hižo koronu měła a mam antićělesa. Chcu rady hišće dočakać a najprjedy wědźeć, kak so tónle srědk na ćěło a čuwowy system wuskutkuje.
Zasadna změna politiki trěbna
Zwjazk 90/Zeleni „tuchwilu na žołmje jěchaja“, kaž w młodźinskej rěči rěka. W naprašowanjach k wólbam zwjazkoweho sejma 26. septembra žněja woni tójšto přihłosowanja. Zdźěla leža samo před etablěrowanymi dalšimi stronami. Smy so tuž mjez Serbami naprašowali, hač móhli so z knježerstwom ze „zelenej“ kanclerku spřećelić.
Cornelia Hempelowa z Konjec: Móžu sej „zelenu kanclerku“ jara derje předstajić. Trjebamy čerstwy a předewšěm młody wětřik na čole Němskeje. Swójba a dźěło w přezjednosći, digitalizacija wjesnych kónčin a zapłaćomny bydlenski rum su při tym jeno tři dypki, kotrež měli w našim kraju nuznje reformować.
Matej Korjeńk z Pančic-Kukowa: Bych z tym žiwy być dyrbjał, dokelž z toho wuchadźam, zo jenož kanclerka politiku njepostaja, ale knježerstwowe zarjady. By pak derje było, hdyž bychu Zeleni raz dopokazać dyrbjeli, zo tež zwonka opozicije něšto zdokonjeja.
„Dyrbimy dale kedźbliwi wostać“
Hodźeli so k jutram škitne naprawy korony dla zmjechčić, abo měli kruty kurs, kaž sej jón někotři nawodni politikarjo žadaja, podlěšić? Za tym a što sej čitarjo SN k lětušim jutram přeja, smy so naprašowali.
Sigrun Nazdalina z Němcow: Nadźijam so wolóženja naprawow k jutram, zo bychu so swójbni w mjeńšim kruhu wopytać móhli. Nimam pak za spomóžne wšitke wobmjezowanja zběhnyć. To by incidenca spěšnje zaso stupała. Jara přeju sej křižerjow dožiwić, tež hdyž we wobmjezowanym ramiku. Hłowna wěc, zo poselstwo zrowastanjenja wozjewjeja. Jutry bjez křižerjow, to něšto pobrachuje.
Marek Wuško z Hamburga: Su-li škitne naprawy přećiwo koronawirusej trěbne, měli wone tež přez jutry wostać. Njerozumju, zo chcedźa ludźo na kóždy pad do wukraja na dowol jěć, hdyž mamy tajke problemy. Jutry bych rady do Łužicy přijěł. Toho so hišće nadźijam.
Wjeselo staršich je wulke
Sakske knježerstwo je rozsudźiło: mjeńše dźěći smědźa zaso wuknyć a sej zhromadnje hrajkać. Smy so staršich prašeli, što wo tym mysla, zo pola nas šule a dźěćace dnjowe přebywanišća zaso wotewru a što su w času pandemije za swoje dźěći parowali.
Virginia Hanuzowa z Wěteńcy: Mam zbožo, zo směm wšědnje dźěłać. Wo naju dźěsći, w žłobikowej starobje, stara so tuchwilu doma mój mandźelski. Dźiwamoj zhromadnje na to, zo smój z dźěsćomaj wjele wonka w přirodźe. Tež hdyž smy sej jako swójba mjeztym žiwjenje z wobmjezowanjemi pandemije dla zarjadowali dyrbju rjec, zo pobrachuje nam za našej dźěsći přebytk w žłobiku.
