Lipy zaso kćěja ...

Freitag, 14. Juni 2019 geschrieben von:
... to rěka za miliony dźěłaćerkow: Won do přirody! Měnjene su pčołki, kotrež nam wšědne žiwjenje zaručeja. Myslimy scyła hišće na to? Wobstarujemy sej žiwidła we wulkich nakupowanišćach, a to zdźěla chemisce wobdźěłane. Z tym zo chcemy tunjo nakupować, zelenišća na swojich ležownosćach­ krótke dźeržimy. Zabywamy na to, zo cyłe žiwjenje na swěće wot pčołkow wotwisuje. Tuž je postupowanje Sakskeje, zaručić šulam zaběru z pčołkami, po mojim měnjenju jara wjele hódne. Čim prjedy dźěći wo tym zhonja, što hłownje mnohotnosći rostlin dopomha, ćim prjedy tež wo tym rozmysluja, što sej hdźe kupja a hač to scyła trjebaja. Před jědnaće lětami, jako započa serbski pčołar Jan Šołta w Ralbičanskej šuli dźěćom pčołarjenje zbližeć, běše wón eksot. Mjeztym je ze swojimi młodymi pčołarjemi multiplikator. Derje tak! Přetož wšědnje so něhdźe na swěće rostliny a zwěrjata dale pozhubjeja. To mamy zadźeržeć! Milenka Rječcyna

Rěč a zhromadźenstwo wozrodźić

Donnerstag, 13. Juni 2019 geschrieben von:

Wuslědki mjezynarodneho wědomostneho projekta diskusiju nastorčili – cyle w zmysle zamołwiteju awtorkow

„Pospyty rewitalizacije serbšćiny: staw a wužadanja“ rěkaše přednošk, z kotrymž předstajištej prof. dr. Nicole Dołowy-Rybińska z Instituta za slawistiku Pólskeje akademije wědomosćow a dr. Cordula Ratajczakowa ze Serbskeho instituta (SI) wuslědki přepytowanja wo aktualnym stawje (znowa) wozrodźeneje serbskeje rěče. Wobłuk tworješe fachowa konferenca 31. meje w Budyskim Serbskim domje­. Slědźenski projekt bě dźěl lěta 2016 w Barcelonje zahajeneho programa SMiLE – Sustaining minoritized languages in Europe (Zachowanje mjeńšinowych rěčow w Europje). Nošer je Smithonian center for folklife & cultural heri­tage (CFCH, Srjedźišćo za ludowe žiwjenje a kulturne herbstwo towaršnosće Smithonian), podsekcija wuznamneho, jako załožba organizowaneho instituta Smithonian we Washingtonje DC.

Za škit klimyso wuprajić

Donnerstag, 13. Juni 2019 geschrieben von:
Drježdźany (SN/MiR). Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer (CDU) a krajna šulerska rada staj wčera klimowu konferencu šulerjow a šulerkow swobodneho stata předstajiłoj. Konferenca, kotraž je zhromadna iniciatiwa sakskeho knježerstwa a šulerskeje rady, wotměje so 22. junija na campusu Lipšćanskeje uniwersity při Jahnowej hali. „Dotal njeje znate, kelko młodostnych wot 14 lět sej do Lipska dojědźe. Lisćiny wobdźělnikow su hišće na šulach, a wobsteji dale móžnosć so do nich zapisać“, rjekny na naprašowanje SN rěčnik krajneje šulerskeje rady Vincent Koch. Po přizjewjenju a wotpowědnym wobkrućenju móža wobdźělnicy darmotnje ze zjawnymi wobchadnymi srědkami do Lipska jěć.

Jubilej swjećili

Donnerstag, 06. Juni 2019 geschrieben von:

Hory (SN/JaW). Swoje 60lětne wobstaće je wčera dźěćace dnjowe přebywanišćo „Lutki“ na Horach w gmejnje Halštrowska Hola woswjećiło.

Kaž nawodnica kubłanišća Petra Sulkowa na naprašowanje zdźěli, móžachu sej hosćo wčerawšeho popołdnja tójšto wobhladać. „Mnozy zajimowachu so za našu wustajeńcu starych dźěćacych hrajkow, kotrež pochadźeja předewšěm z časa NDR“, wona wuzběhny. Zhonić mó­žachu přitomni tež wo wuwiću kubła­nišća wot spočatkow w lěće 1959 hač do dźens­­nišeho. Za to běchu kubłarki a dalši pomocnicy dlěši čas na chronice dźěłali a ju tež z wjele wobrazami wu­dospołnili. Dale předstajichu chowancy dnjoweho přebywanišća w małej modowej přehladce, kajku drastu běchu dźěći ně­hdy w pěstowarni zwoblěkane. „Tež za dwurěčny, přewažnje pak serbski kulturny program žnějachu woni wulke připóznaće“, kaž nawodnica Petra Sulkowa hordźe zwurazni.

Tuchwilu hladaja w Horjanskim dnjowym přebywanišću 64 dźěći. Wot lěta 2000 wuwučuja kubłarki wšitke dźěći, kotrež tam do pěstowarnje chodźa, po modelu Witaj. Mnozy z nich serbšćinu tež w šuli dale wuknu.

Matematika raz cyle hinak

Donnerstag, 06. Juni 2019 geschrieben von:
Interaktiwnje a kreatiwnje zmóžnja najnowša wustajeńca w Budyskim Centeru na Žitnych wikach „Matemagija“ wopytowarjam wšitkich starobnych klasow, so z fenomenami matematiki we wšědnym žiwjenju zaběrać, kotrež sahaja hač k matematiskim teorijam a formulam. Pućowanska wustajeńca „Matemagija“ ma hač do kónca lěta 2021 we wot předewzaća ECE wobhospodarjenych nakupowanskich centerach Němskeje a wšeje Europy widźeć być, kaž centerowy management zdźěla. Partnero­jo a spěchowarjo přehladki su Gießenski Matematikum, Stuttgartska bursa a Załožba ličenje. Přehladka je hač do 22. junija w Budyšinje widźeć. Foto: SN/Hanka Šěnec

Zajim za wyše šule widźomnje přiběra

Dienstag, 04. Juni 2019 geschrieben von:

Budyšin (SN/MiR). Mjeztym je jasne, na kotrej wyšej šuli abo na kotrym gym­na­ziju budu šulerjo po zakónčenju zakładneje šule dale wuknyć. Šule su staršim minjene dny listy rozesłali, zo bychu nětko oficialnje wědźeli, do kotreje dalewjeduceje šule jich dźěćo póńdźe. Z listom su zwjetša dóstali přeprošenje na prěni staršiski wječork. Wulki dźěl kubła­ni­šćow jón hižo w juniju přewjedźe.

Na Budyskej Serbskej wyšej šuli wu­tworja w šulskim lěće 2019/2020 w 5. lětniku jednu rjadownju, w kotrejž chce wot noweho šulskeho lěta 21 dźěći wuknyć. Na Worklečanskej wyšej šuli „Michał Hórnik“ změja w jednej rjadowni 26 šulerjow, Radworska wyša šula „Dr. Marja Grólmusec“ wutwori dwě rjadowni z 28 šulerjemi a w Ralbicach změja rjadownju z 23 šulerjemi. Na Kulowskej wyšej šuli „Korla Awgust Kocor“ chce 46 hólcow a holcow w dwěmaj rjadownjomaj wuknyć a na Slepjanskej wyšej šuli „Dr. Marja Grólmusec“ 34 tohorunja w dwěmaj rjadownjomaj. Wo tym informuje Budyske stejnišćo krajneho zarjada za šulu a kubłanje (LaSuB).

W Choćebuzu abibal swjećili

Montag, 03. Juni 2019 geschrieben von:
Absolwenća Choćebuskeho gymnazija Wjercha Pücklera su sobotu w Choćebuskich wikowych halach abibal woswjećili. Cyłkownje 73 maturantow zaćahny na žurlu, hdźež jich něhdźe 500 swójbnych wočakowaše. Mjez lětušimi wotchadnikami su třo ze znamku „1,0“ wobstali. Po oficialnym dźělu předstajichu maturanća widejo, kotryž­ běchu sami nahrawali. W nim zwobraznjeja we wobłuku kulturneho projekta swój dwanaće lět trajacy šulski čas, za čož wužiwachu srědki dźiwadła, molerstwa, fotografije, klankodźiwadła a hudźby. Wo dobru naladu we wikowych halach při Měšćanskim­ kole staraštej so dwě diskotece. Foto: Michael Helbig

Budyšin (SN/MiR). Awdioguide „Nastajej wuši!“ w Budyskim Serbskim muzeju měri so wosebje na dźěći w šulskej starobje. Runje tak młodostni a starši wopytowarjo składnosć wužiwaja, sej na te wašnje wustajenišćo wotkryć. Srjedu móžachu šulerjo 6. a 8. lětnika Zgorzelecskeje šule z mjenom Tučel nazhonić, kak wodźenje ze słuchatkami po muzeju skutkuje. Wšako maja w Budyšinje tež pólskorěčnu wersiju awdioguida. Tak móža nětko přiběrajcy wopytowarjo z Pólskeje wo zažnym zasydlenju Łužicy słyšeć, runje tak kaž wo načasnym wuměłskim tworjenju. „Nawodnica muzeja Christina Boguszowa je spěchowanske srědki za to wobstarała, zo su awdioguide do pólšćiny přełožić a nahrawać móhli. Hewak předleži wón hišće hornjoserbsce, němsce a jendźelsce. Šulerjow, kotřiž su pólskorěčne teksty nahrawali, bě wona w Zgorzelecu namakała“, rozłožuje zamołwita za kulturne spo­srědkowanje a zjawnostne dźěło w Serbskim muzeju Mónika Ošikowa. W Symankec filmowym studiju w Budyšinje su třo šulerjo a dwaj dorosćenaj w aprylu teksty natočili.

Přećiwo pokradnjenemu přichodej

Montag, 27. Mai 2019 geschrieben von:

Budyšin (CS/SN). W Budyskim nutřkownym měsće běchu pjatk popołdnju mnohe hłosy słyšeć. Něhdźe 400 ludźi je tu na prěnjej demonstraciji Fridays for future stajnje a zaso wołało: „Smy tu, smy wótře, dokelž nam wy naš přichod rubiće.“ Předewšěm młodźi ludźo postupowachu w ćahu po Schillerowych zelenišćach dale přez Póstowe naměsto, Karla Marxowu, Žitne wiki a Serbsku hasu hač na Hłowne torhošćo. Tam běchu słyšeć wjacore narěče. Mjez druhim rěčeše Katja Hrjehorjec, šulerka 12. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija. Wona je čłonka Młodych Lěwicarjow a iniciatiwu Šwedowki Grety Thunberg podpěruje. „Dyrbimy na změnu klimy skedźbnić a zamołwitych nuzować, zo skónčnje jednaja“, wona wuzběhny. Plakaty, kotrež Katja a dalši něhdźe dwacećo gymnaziasća sobu njesechu, běchu woni we wučbje wuměłskeho kubłanja zhotowili. Hesła běchu połne fantazije a koncentrowachu so na bytostne, kaž „Žadyn lět mudry njeje“ abo „Něhdy bě ryba do plasty zawalena, dźensa je plasta w rybje“. K wobdźělnikam słušachu dale šulerjo a šulerki Schilleroweho a Melanchthonoweho gymnazija kaž tež Goethoweho z Biskopic.

Z hosćom RCW a Domowiny

Donnerstag, 23. Mai 2019 geschrieben von:

Budyšin (SN). Dwaceći wobdźělnikow z dwanaće wšelakich krajow je so wčera w Rěčnym centrumje WITAJ a w Domowinskim zarjedźe wobhoniło wo połoženju Serbow, wo jich rěči a prócowanjach, hornjo- a delnjoserbšćinu wšědnje nałožować a zakótwić. Hosćo přebywaja tuchwilu na přeprošenje Goethoweho instituta w Němskej. Nawodnica dr. Beata Brězanowa a wědomostnej sobudźěłaćerce RCW Jadwiga Kaulfürstowa a Manuela Smolina su jim serbskorěčne kubłanje w dźěćacych dnjowych přebywanišćach a šulach Hornjeje a Delnjeje Łužicy rozłožili. Runje tak předstajichu dźěławosć a wšelake wudźěłki RCW. W rozmołwje z wobdźělnikami, kotřiž wuwučuja přisłušnikow němskeje narodneje mjeńšiny we wšelakich krajach, wuměnjachu sej mysle wosebje tež k standardam resp. ke kwalitnemu managementej we wobłuku bilingualneje wučby. Zhro­ma­dne dźěło mjez Rěčnym centrumom WITAJ, kaž zarjadnišćo zdźěla, a Goethowym institutom w druhich krajach chcedźa tež w přichodźe dale wjesć.

Anzeige