Rozmołwa (28.01.16)

Donnerstag, 28. Januar 2016 geschrieben von:
„Serbski sejm ma reelnu šansu“

Wnučk serbskeho prócowarja a žurnalista Jana Skale dr. habil. Peter Kroh wuda njedawno knihu „Minderheitenrecht ist Menschenrecht – Sorbische Denkanstöße zur politischen Kultur in Deutsch­land und Europa“. Alfons Wićaz­ je so z awtorom nowostki rozmołwjał.

Zaběraće so hižo wjele lět z mjeńšinowej politiku a tak tež ze skutkowanjom swojeho serbskeho dźěda Jana Skale. Někotre knihi wo tym sće hižo wudał, dalša publikacija „Minderheitenrecht ist Menschenrecht“ předleži nětko jako nowa na knižnych wikach. Čehodla je Wam tale tema tak wažna?

P. Kroh: Po wšej Europje běchu a su mjeńšiny diskrimowane, byrnjež w jara rozdźělnej měrje. Přiwšěm je zhromadne žiwjenje rozdźělnych etnijow lědma bjez konfliktow, samo tam, hdźež su prawa mjeńšiny w zakonjach definowane.

Podtitul Wašeje knihi rěka „Sorbische Denkanstöße zur politischen Kultur in Deutschland und Europa“. Skići politiske połoženje Serbow w lětach 1920 do 1945 scyła telko myslenskich nastorkow za dźensnišu mjeńšinowu politiku?

Wuske styki k Serbam wažne

Donnerstag, 28. Januar 2016 geschrieben von:

Za stajnym blidom Zelenych móžachu zawčerawšim, wutoru, zapósłanču strony w Sakskim krajnym sejmje Franzisku Schubert witać. 33lětna je zdobom zamołwita frakcije za serbske naležnosće. Marko Wjeńka je so z njej wo dźěle na dobro Serbow rozmołwjał

Maće w swojej funkciji hižo styki k serbskim zamołwitym?

F. Schubert: Sym poprawom jara konstantnje z nimi w rozmołwje. Sym zwiski k Domowinje runje tak nawjazała kaž k druhim, na přikład k iniciatiwnej skupinje Serbski sejm. Wobkedźbuju pak tež problem financowanja Załožby za serbski lud. A wjeselu so, zo je so połoženje na tym polu polěpšiło. Serbske naležnosće wšak wobjednawamy w sejmje přez hranicy frakcijow. Wuski zwisk mam tohorunja k Rěčnemu centrumej WITAJ. W serbskich prašenjach wšak je mi na dobro, zo mam sama serbske korjenje.

Hdźe widźiće ćežišća swojeho dźěła?

Ludźo chcedźa jasnosć přichod nastupajo

Mittwoch, 27. Januar 2016 geschrieben von:

Před něhdźe lětom je energijowy koncern Vattenfall připowědźił, swoju brunicowu spartu předać. Što je so wot toho časa w Trjebinje a Miłorazu stało, wo tym je so Jost Schmidtchen z Trjebinskej wjesnjanostku Kerstin Antonius (Trjebinske wolerske zjednoćenstwo) rozmołwjał.

Knjeni Antonius, kak wobhladujeće minjene lěto?

K. Antonius: Nimam je runjewon za jara přijomne. Lěto 2015 njeje našim wobydlerjam jasnosć za žiwjenske planowanje přinjesło, štož nastupa přesydlenje. Tale njewěstosć wšědne žiwjenje w Trjebinje a Miłorazu poćežuje.

Móžeće to dokładnišo wopisać?

K. Antonius: Wězo. Lěto 2014 bě so z připowědźenjom skónčiło, zo chce Vattenfall předań brunicoweje sparty pruwować. Ale cyłe lěto pozdźišo njebě hišće ničo jasne. Wobydlerjo njemóža swoju swójbnu a powołansku perspektiwu planować a nichtó jim k tomu žanu jasnu wotmołwu njeda. Tohodla žadamy sej wěstu perspektiwu za přichod, a to za cyły łužiski brunicowy region.

Kak hódnoćiće w tym zwisku aktualne prócowanja zwjazkoweho knježerstwa wo klimowu změnu?

Móžny model wupruwować

Freitag, 22. Januar 2016 geschrieben von:
Axel Arlt

Nazymu 2014 je so Budyski krajny rada Michael Harig (CDU) w interviewje ze Serbskimi Nowinami wo tym wuprajił, kak hodźeli so naležnosće našeho ludu hišće lěpje do dźěławosće wokrjesneho sejmika zapřijeć. Tehdy bě tež wo serbski wuběrk město dźěłoweho kruha za serbske naležnosće šło. Tajki konstrukt dźěło sejmika braniborskeho wo­krjesa Sprjewja-Nysa wot decembra 1998 wobohaća. Model z Delnjeje Łužicy pak njeje Budyskeho krajneho radu dotal hišće přeswědčił.

Štož je krajny rada Harig na změnu wobstejnosćow tłóčacemu dźěłowemu kruhej za serbske naležnosće na jeho njedawnym posedźenju namjetował, je wažny mjezywuspěch: Čłonojo gremija měli so jako kompetentni wobydlerjo do wuběrkow wokrjesneho sejmika z poradźowacym hłosom powołać. Eksplicitna serbska wěcywustojnosć ma so potom – jeli wokrjesny sejmik 21. měrca namjet zarjadnistwa sćěhuje – wot meje na wuběrkowych posedźenjach wobdźěleć.

„Zasadnje serbsce rěčimy“

Mittwoch, 20. Januar 2016 geschrieben von:

Gmejna Ralbicy-Róžant je jedna z pjeć serbskich, kotrež přisłušeja zarjadniskemu zwjazkej Při Klóšterskej wodźe ze sydłom w Pančicach-Kukowje. Runja Chrósćicam, Njebjelčicam, Pančicam-Kukowej a Worklecam su so radźićeljo tež w Ralbicach-Róžeńće w gmejnskich wustawkach zawjazali, serbsku rěč w gmejnskim žiwjenju zaměrnje nałožować. Měrćin Weclich je so wo tym z wjesnjanostu Hubertusom Ryćerjom (CDU) rozmołwjał.

Kajka je wobchadna rěč na prawidłownych měsačnych zeńdźenjach wašeje gmejnskeje rady, na kotrež tež zajimo­wani wobydlerjo přichadźeja?

Wjele młodych so za spěw hori

Dienstag, 19. Januar 2016 geschrieben von:

Lětsa zhladuje Zwjazk serbskich spěwarskich towarstwow (ZSST) na 25. jubilej znowa załoženja. Cordula Ratajczakowa je so z předsydu Pětrom Cyžom rozmołwjała.

Kak wupada bilanca minjeneho lěta?

P. Cyž: Sobustawske chóry ZSST su derje dźěłali a našim připosłucharjam zajimawe koncerty poskićeli. Skedźbnić chcu nimo poskitka nazymskich koncertow a koncertow wokoło hód wosebje na fakt, zo steji zhromadne spěwanje zaso w fokusu. Mjenować chcył programaj chóra Budyšin z chórom Łužyca a koncert „Lipa a přećeljo“, kotryž je znowa za spočatk małeho róžka připowědźeny. Zhromadny spěw steji tež w srjedźišću našeho jubilejneho koncerta k 25. róčnicy znowazałoženja ZSST. Wot smažnika 2015 jón intensiwnje přihotujemy.

Z kotrym facitom zhladuje ZSST na 25lětne wobstaće?

P. Cyž: Chórowa scena je so pomjeńšiła, štož zaleži na demografiskim wuwiću Łužicy. A přiwšěm mamy wjele spěwarjow, runje tež młodych, kotřiž so za serbski spěw – hač chórowy abo ludowy – horja. To mje jara zwjesela. Tuchwilu je nimale­ 500 čłonow w 16 towarstwach ZSST organizowanych.

Wumjetowanja njepomhaja

Freitag, 15. Januar 2016 geschrieben von:
Janek Wowčer

Tele dny dyrbjachmy nazhonić, zo su mjez ćěkancami tež čorne wowcy. Po­dawki silwesterskeje nocy w někotrych městach Němskeje nam tole wuwědomjeja. To zdobom pokazuje, zo njeje towaršnosći lochko, azyl pytacych integrować. Hač ćěkanc, čorna wowca abo domoródny – wšitcy su čłowjekojo.

Mamy so nětko wšitkich swojich demokratiskich zasadow a přeswědčenjow wzdać? Ně, dyrbimy sej mjezsobny respekt wužadać. K tomu słuša, zo wobě stronje płaćiwe prawidła a zakonje akceptuja. Runje tohodla je nimoměry wažne, zo wo ćežach při integrowanju zjawnje rěčimy – tež we Łužicy. Problemy, wo kotrychž ničo njewěmy, njemóžemy wotstronić. Mjezsobne wumjetowanja połoženje njepolěpša. Njeakceptancu a zdźěla­ hidu na wšo cuze a ćěkancow tuchwilu bohužel na serbskich wsach přiběrajcy začuwaš. Mnozy Serbja sobu swa­rja a su wo aktualnej politice w našim kraju přesłapjeni. Wočakujemy wot wjetšiny, zo nas chutnje bjerje. Tohodla měli my ćěkancow chutnje brać a njeskutki jednotliwcow njespowšitkownjeć.

Ruba puć za legitimowane zastupnistwo Serbow

Donnerstag, 14. Januar 2016 geschrieben von:

Lědma štó w Serbach tak wótře wo přichodźe rozmysluje a tak polarizuje kaž wón: dr. Měrćin Wałda. Dźensa swjeći wědomostnik 65. narodniny.

Jubilar je tójšto pospytał a wjele nazhonił – špatneho runje tak kaž dobreho. Tole sej zawěsće kóždy wuwědomi, kiž měješe składnosć so z nim intensiwnišo wo tym rozmołwjeć, što jeho zaběra. Rozmołwjeć so, to Měrćin Wałda, rodźeny 14. januara 1951 w Pěskecach, zamóže. A je to tež dyrbjał,­ jako běše po studiju kulturnych wědomosćow na Lipšćanskej uniwersiće jako wědomostnik po Łužicomaj ćahał a wo serbskich nałožkach slědźił. Slědźić wšak bě stajnje hižo jeho powaha, kaž jónu w Serbskich Nowinach přeradźi. Hižo jako hólčec sej wo najwšelakorišich naležnosćach hłowu łamaše. Sam wo sebi praji, zo bě „sonjer, tež jako šuler w Njebjel­čicach, Wotrowje, Róžeńće a Ralbicach“.

Nowe wužadanja za RCW

Dienstag, 12. Januar 2016 geschrieben von:

Rěčny centrum WITAJ zhladuje na wuspěšne skutkowanje w lěće 2015. Z nawodnicu RCW dr. Beatu Brězanowej je so Milenka Rječcyna rozmołwjała.

Kotre projekty běchu za Was hladajo na lěto 2015 wosebite abo wusahowace?

Dr. B. Brězanowa: Myslu na přikład na plakat „Serbske stawizny w 160 wobrazach“. Z nim hodźeli so rjane projekty za šulerjow wuwić. Wone móhli tež skrućenju narodneje identity słužić. Wo tym hišće rozmyslujemy. Projekty a materialije k powołanskej orientaciji, kaž smy je loni zwoprawdźili, su trajny nadawk. Wjeselimy so, zo mamy za to dobrych partnerow, kaž Zwjazk serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow. Katalog kwalitatiwnych kriterijow k spěchowanju a posrědkowanju serbšćiny w pěstowarnjach žněje dobry wothłós a je nam pohon, k tomu bórze dźěłowy zešiwk wuwić. Tón ma jako přiručka při kwalitatiwnym managemenće a jako zakład sebje­ewaluacije słužić.

Kotre wužadanja lětsa na RCW čakaja?

Njepołnohódni?

Freitag, 08. Januar 2016 geschrieben von:
Cordula RatajczakowaZas a zas twjerdźi Zhorjelski krajny rada a předsyda konwenta Bernd Lange (CDU), zo rozestajenja w konwenće kulturneho ruma Hornja Łužica-Delnja Šleska ničo ze Serbami činić nimaja a zo wón sakski Serbski zakoń „ze wšej mocu“ podpěruje. Přiwšěm argumentuje, zo „mjeńšina njemóže rozsudna być“, dźe-li wo zakładne zajimy kulturneho ruma. Přeco to samsne! Jako pycha su mjeńšiny witane. Tež wěste prawa so jim rady dawaja – demokraća dźě wědźa, što so dźensa słuša. Zo pak škitanych eksotow chutnje njebjeru, přeco zaso pytnješ, hdyž woprawdźe wo něšto dźe. A zo je w konwenće hłós Załožby za serbski lud runje telko hódny kaž tón Budyskeho a Zhorjelskeho wokrjesa, je drje na papjerje napisane – we hłowach pak hišće nic. Danska mjeńšina w Schleswigsko-Holsteinskej móže štučku wo tym spěwać. Wot spočatka Zwjazkoweje republiki Němskeje dyrbi Južnoschleswigski wolerski zwjazk (SSW) wo swoje prawa wojować: Jako měješe strona wjace hač pjeć procentow hłosow, su 1951 spytali hranicu na 7,5 procentow zwyšić.

Anzeige