Mudrosć a rozsudźenosć

Freitag, 08. Mai 2015 geschrieben von:
Axel Arlt

Hdyž dźensa před 70 lětami zastupjerjo Wehrmachty bjezwuměnitu kapitulaciju fašistiskeje Němskeje w Berlinje-Karlshorsće z ameriskim, britiskim a francoskim wójskom kaž tež z Čerwjenej armeju podpisachu, zakónči so najhrózbniši kapitl młódšich europskich stawiznow. Najwjetše wopory přinjesli běchu ludy Sowjetskeho zwjazka. To je dopokazane. Mamy so tež kóždemužkuli pospytej woba­rać, tule historisku wěrnosć po aktualnym politiskim dobrozdaću pře­interpretować abo samo sfalšować chcyć – prosće respekta před milionami wo­porow a njesměrnymi zničenjemi dla.

8. meja 1945 je Serbam dźeń wuswobodźenja z nacionalsocialistiskeho po­tłóčowanja. Najpozdźišo wot lěta 1937, jako bruni mócnarjo wšu serbskosć za­kazachu, tak tež Domowinu a Serbske Nowiny, bě dospołnje jasne: Planowachu naš mały lud wutupić. Rozmyslujemy dźensa scyła hišće wo tymle předpisanym dóńće? Wobaj stawizniskej podawkaj mamy sej tuž do swojeho narodneho wědomja kruće zašćěpić. Z maćernym mlokom měłoj so wonej přichodnym generacijam dale dawać.

Serbske temy w srjedźišću

Donnerstag, 07. Mai 2015 geschrieben von:

13. a 14. meje wotměje so we Waršawje mjezynarodna konferenca na temu „Slědźenje wo mjeńšinach“. Milenka Rječcyna je so z organizatorku dr. Nicole Dołowy-Rybińskej rozmołwjała.

Z kotreje přičiny wěnujeće so na kongresu hłownje Łužiskim Serbam?

Dr. N. Dołowy-Rybińska: Tale mjeztym třeća tajka konferenca po lětomaj 2007 a 2011 zaběra so wosebje ze sorabistiku. Na Waršawskej uniwersiće mamy tójšto zajimcow za slědźenja wo Serbach, ale tež wo Kašubach jako słowjanskej mjeńšinje. Tónkróć chcemy sorabistiku w europskej perspektiwje rozjimać.

Na konferency wobdźěla so ze stron Serbow předewšěm zastupjerjo wědomostnych institucijow. Čehodla njebudu tež tajcy z wobłuka kultury a dalši pódla?

Dr. N. Dołowy-Rybińska: Schadźowanje je wusměrjene na wědomostnikow z wobłuka mjeńšinoweho a rěčneho slědźenja. Ministerstwo za wědomosć a kubłanje zeńdźenje spěchuje, podpěrujo předewšěm wědomostne institucije.

Změja zajimcy, kotřiž so we Waršawje njewob­dźěla, składnosć, wo wuslědkach zhonić?

To swoje z někotrymi ideologami nazhonił

Montag, 04. Mai 2015 geschrieben von:

Handrij Róža, nadarjeny syn dźěłaćerki, swjeći dźensa wosomdźesaćiny. Rakojdźan dósta so po wójnje na Serbsku wyšu šulu w Budyšinje, nawukny tam serbšćinu a je 1953 maturował. Cyle w duchu wonych lět dowidźi matematiski talent trěbnotu, w Lipsku sorabistiku a pedagogiku studować. 1957 podawaše serbšćinu šulerjam 9. do 12. lětnika wyšeje šule. Bě w předmjeće wěsty, chcyše w metodice być z pilnym wuknjacym a bě tež to swoje z někotrymi serbskimi ideologami-prawowakami nazhonił. Wědźeše tuž, zo nima jenož w rjadowni woči na chribjeće měć. Dodźensniša je jemu absolutnosć nahladow přećiwna.

Młodźi Serbja ceptar přewzali

Donnerstag, 30. April 2015 geschrieben von:
Janek Wowčer

Městno direktora Załožby za serbski lud je potajkim dale wakantne. To bě start noweje rady Załožby za serbski lud trochu­ hinaši, hač bě sej to někotryž­kuli myslił. Załožbowa rada njemóžeše so na jednoho kandidata dojednać. Po wšěm zdaću běše tón, kiž je požadanje zašły tydźeń cofnył, runje tón, kotrehož chcyła wjetšina radźićelow w křesle direktora załožby widźeć. Spekulacije pak nětko žane njepomhaja. A nimo toho: By-li wšitko w žiwjenju runu smuhu běža­ło, by na swěće zawěsće tróšku wostu­dliwišo było. Rada a zarjad załožby dyrbitej tuž „po šuli“ wostać a swoje domja­ce nadawki hišće raz spjelnić. To wšak njerěka, zo je to jimaj na škodu.

Byrnjež so prěnje posedźenje noweje załožboweje rady tróšku njewočakowane skónčiło, je tola jasny pozitiwny signal do swěta šoł. Změna generacije je wočiwidna. Młodźi Serbja su skónčnje ceptar přewzali. Jasny signal za to je nowy předsyda, 40lětny Budyšan Jan Budar. Zdobom maja serbscy radźićeljo jasne předstawy, kak měło dale hić, a stajichu sej hnydom prěnje cile, kotrež móžemy jako chwalobne wobhladować.

Chórowy koncert w Choćebuzu

Montag, 27. April 2015 geschrieben von:

Pod hesłom „300 lět chórowe hibanje“ wotměje so srjedu w Choćebuskim wuměł­stwowym muzeju Dieselowa milinar­nja wosebity serbski chórowy koncert­. Alfons Wićaz je so z hłownej organizatorku a předsydku chóra Łužyca Milenu Stockowej rozmołwjał.

Štó je koncert nastorčił a štó jón wuhotuje?

M. Stockowa: Hižo loni je so Zwjazk serbskich wuměłcow składnostnje 50lětneho wobstaća chóra Budyšin, kotrehož wuměłski nawoda je Michał Janca, pola nas naprašował, hač njeby móžno było w Delnjej Łužicy zhromadnje z chórom Łužyca, kotryž nawjeduje Lubina Žurowa, wosebity koncert wuhotować. Termi­nowych přičin dla smy składnosć hakle za 29. apryl namakali.

Přihotuje so kóždy chór sam na wustup abo maće za njón zhromadny koncept?

M. Stockowa: Spočatnje smy na zhromadne spěwanje wšelakich pěsnjow mysli­li, štož pak njebě organizatoriskich přičin dla móžne. Njemóžachmy na proby do Budyšina a wottam njemóžachu k nam jězdźić. Tuž předstajitej chóraj pro­gram we wotměnje. Zhromadnje zanjesemy medley spěwow „Marianka“, „Stup dale“ a „Zagraj“ kaž tež „Běži woda“.

Wjetšina madwě alternatiwje

Freitag, 24. April 2015 geschrieben von:
Milenka Rječcyna

Starši w Sakskej dyrbja so rozsudźić, hač sćelu swoje dźěćo na šulu w nošerstwje stata abo na tajku w swobodnym nošerstwje, w tym padźe na přikład jednoho towarstwa abo cyrkwje? Tónle rozsud woni cyle wědomje tworja. Wuslědk šulskeho kubłanja je na kóncu podobny. Wšitcy šulerjo maja samsne pruwowanja, hač su tu abo tam maturowali abo 10. lětnik na jednej wyšej resp. srjedźnej šuli wuchodźili. Wuslědki su po cyłej Sakskej připóznate. Argumenty, kotrež staršich wobwliwuja so za te abo tamne kubłanišćo rozsudźić, su wšelakore. Hdźe je šula? Kak dołhi je šulski puć? Na čo kubłanišćo přidatnje k spjelnjenju sakskeho kubłanskeho plana wažnosć kładźe? Je šula w swobodnym nošerstwje tam nastała, hdźež bě stat něhdyšu zawrěł? Kotru rólu hraja nabožne, wuměłske, přirod­ne abo sportowe aspekty? Kotre wosebite formy wuknjenja so we wučbje nałožuja?

Doping na dźěle alarmowy signal

Mittwoch, 22. April 2015 geschrieben von:

Drježdźany (dpa/SN). Na wšě 196 000 ludźi­ w Sakskej je hižo raz wot lěkarja napi­sane medikamenty brało, zo bychu přiběracemu ćišćej na dźěle zrosćeni byli. Něhdźe 36 000 dźěławych prawidłownje tajke srědki wužiwa. Wuslědk přepytowanja je chorobnej kasy DAK zdobom „alarmowy signal“, kaž krajna nawodnica DAK Steffi Steinicke na předstajenju studije zwurazni. Pódlanske wuskutki lěkow­ a strach chcyćiwosće njesměli so pod­hódnoćić. Přepytowali su tež wupady sobudźěła­ćerjow psychiskich schorjenjow dla. Tule registrowachu rozrost 22 procentow porno lětu 2014. Dušine problemy­ su mjeztym druha najčasćiša přičina schorjenjow.

Za studiju běchu časy schorjenjow wšitkich pola DAK zawěsćenych dźěławych wuhódnoćili. Po tym znaje 68 procentow čłonow wuskutki tak mjeno­waneho dopinga mozow. Najčasćišo wuži­waja potrjecheni betablokery abo antidepresiwowe srědki. Tež lěki k po­tłóčo­wanju spara a ADHS-tablety pak so za doping mozow zasadźeja.

Skerje fawca, nic pak připóznaće

Mittwoch, 22. April 2015 geschrieben von:
Axel Arlt

Hłowna zhromadźizna Europskeje swobodneje aliancy (EFA) minjeny kónc tydźenja w Budyšinje bě z wida zarjado­warjow wuspěšna. Tež serbscy wobkedźbowarjo maja tam wobjednane wobsahi za jara zajimawe. Je prawje, europsku zjawnosć wo zničenju přirody w zwisku z wohroženjom kultury, žiwjenskich wašnjow a nic naposledk jónkrótneje serbšćiny w Slepjanskej wosadźe wu­dobywanja brunicy dla informować. To a pózdnje wuskutki hórnistwa su zastupjerjo łužiskich wobydlerskich iniciatiwow delegatam nazornje rozłožili. Byrnjež ekologiska a ekonomiska doraznosć politiska zasada EFA była, bě bjezrad­nosć wo słyšanym a sobotu popołdnju na městnje w Slepjanskej wosadźe widźanym ćim wjetša.

GTM we Łužicy

Montag, 20. April 2015 geschrieben von:

Budyšin (SN). Po intensiwnych prócowanjach je so Marketingowej towaršnosći Hornja Łužica-Delnja Šleska (MGO) zešlachćiło, zo wopyta najwjetša turistiska dźěłar­nička za pućowanski kraj Němsku (GTM Germany Travel Mart) Hornju Łužicu. Wot 26. do 28. apryla zarjaduje Němska centrala za turizm zhromadnje z Durinskej turistiku 41. GTM w městomaj Erfurće a Weimaru, hdźež so tež MGO prezentuje.

Do for­uma, hdźež zetkaja so něm­scy poski­ćerjo z wažnymi wužiwarjemi po­słuž­bow narodnych a mjezynarodnych pu­ćowanskich wikow, wita MGO 24. a 25. apryla w Radebergskej piwarni, w Zhorjelcu a na Ramnowskim baroknym hrodźe­ nimo oficialnych zastu­pjerjow tež wjacorych pućowanskich za­rjadowarjow z Ameriki, Kanady, Chiny, Japan­skeje, Južneje Koreje, Israela, Belgiskeje, Awstriskeje a Słowjenskeje.

Turistisce prezentować chce šef MGO prof. Holm Große Hornju Łužicu a jeje poskitki aktiwneho pućowanja 24. apryla w Biskopičanskim hosćencu L‘Auberge. Wjeršk wječora ma być program Serb­skeho ludoweho ansambla.

Šiman: Plany njewotstorkować

Freitag, 17. April 2015 geschrieben von:

Wjele lět je so serbski zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje Marko Šiman­ za wažnej twarskej projektaj we Łu­žicy zasadźował. Nětko zda so rozrisanje wotwidźomne być.

Anzeige

  • Serbska lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy je swoju nowu komediju "Ludźo njedźiwaće so" 9. nowembra prapremjernje w Šunowskej Fabrikskej hospodźe předstajiła. tule namakaće někotre impresije z inscenacije. 

Tohorunja tón kónc tydźenja su w Ketl