Zwjazkowy sejm wuradźuje wo etaće Němskeje za přichodne lěto

Berlin (dpa/SN). Runje hakle je zwjazkowy sejm etaty jednotliwych ministerstwow za tute lěto wobzamknył. Nětko hižo zaso wo etaće wuradźuja, tónkróć wo financnym planje za 2026.

Etat 2025 běchu po zwrěšćenju amploweje koalicije ze zapozdźenjom wjacorych měsacow schwalili, wón płaći jenož hišće za zbywace tři měsacy lěta. Z etatom 2026 njesmě so tole wospjetować. Zwjazkowe knježerstwo je planam financneho ministra Larsa Klingbeila (SPD) hižo přihłosowało. Nětko so zwjazkowy sejm z nimi zaběra. Jeli so wšitko po časowym planje poradźi, móhł par­lament etat 2026 hižo kónc nowembra doskónčnje wobzamknyć. Tak by wón ze spočatkom noweho lěta płaćił.

Klingbeil chce klětu wjace pjenjez ­wudać hač lětsa, konkretnje 520,5 mi­liardow eurow (2025: 502,5 miliardow). Jednotliwe ministerstwa bychu rady wo wjele wjace pjenjez k dispoziciji měli, mjez druhim tež wobchadny minister Patrick Schnieder (CDU). Wón chce wjace za wutwar awtodróhow a zwjazkowych dróhow nałožować. Klingbeil jemu radźi, zo ma srědki efektiwnišo zasadźić.

Za něšto tydźenjow wopominamy struchłu róčnicu: Před 30 lětami, 4. nowembra 1995, je radikalny Israelčan israelskeho ministerskeho prezidenta Yitzaka Rabina w Tel Avivje zatřělił. Njeskutk njeje jenož žiwjenje 73lětneho Rabina skónčił, ale tež wšón měrowy proces w Bliskim wuchodźe. Tehdy běchu na najlěpšim puću, wutworić stat Palestinjanow a skónčić spiralu namocy, wotpowědujo hesłu Rabina: „Kreje je dosć běžało“. 1994 spožčichu jemu zhromadnje z nawodu Palestinjanow Yassirom Arafatom Měrowe Nobelowe myto. Rabin je měrowy proces w Bliskim wuchodźe „wot deleka“ nastorčił. Hoberske demonstracije jeho přiwisnikow w Israelu su mjeztym njezapomnity dźěl stawiznow. Prócowanja bywšeho generala israelskeho wójska běchu takrjec materielneho razu. 30 lět a dźesaćitysacy mortwych pozdźišo njeje připóznaće palestinskeho stata ničo druhe, hač zhromadne sonjenje. Tole ćerpjacym Palestinjanam scyła ničo njepomha. Marko Wjeńka

Budyšin (SN/bn). „Prěni lětdźesatk nakładnistwa Maćicy Serbskeje – Projekty, problemy, wunoški“ bě nadpismo přednoška, z kotrymž dr. Franc Šěn minjenu srjedu nowu sezonu rjadu Maćična akademija w Budyskim Serbskim domje zahaji. Załoženje towarstwa w lěće 1847 bě „jedyn z najwažnišich skutkow serbskeje historije“, citowaše wón na spočatku Michała Hórnika. Dale doda, zo mějachu Serbja wot toho časa „z hłownymi zhromadźiznami nadkonfesionalny diskusijny forum za narodne naležnosće“. Mjez wusahowacymi wuslědkami tychle zažnych zeńdźenjow bě wutworjenje prě­njeho serbskeho nakładnistwa. Serbske knihi su drje hižo do toho wudali, to pak nimale bjezwuwzaćnje nabožneho razu – hinaše publikacije njeběchu němskim knihićišćerjam lukratiwnje dosć. Nakładnistwo Maćicy bě tuž z pućrubarjom ­moderneho pismowstwa, kotrež „spyta zaměrnje wuwiwać serbsku rjanu a wěcnu literaturu“. Do zazběha publikaciskeje dźěławosće wšak mějachu so Maćicarjo najprjedy na to dojednać, što chcedźa scyła po kotrym prawopisu a w kotrym pismje za koho wudawać.

Kolebka curry-kołbaski njesteješe w Berlinje, ale w Duisburgu! Tole je tamniši wyši měšćanosta Sören Link (SPD) wčera hišće raz potwjerdźił a je při hosćencu „Peter Pomm‘s Pusztetten-Stube“ wotpowědnu plaketu přičinił. Dotal sej wšitcy mysla, zo su curry-kołbasku 1949 w Berlinje wunamakali. Najnowše přepyto­wanja pak su pječa pokazali, zo je Peter Hildebrand 1936 curry-kołbasku z pomfritkami jako tunju jědź za dźěłaćerjow poskićował. Berlinjenjo su tole po skónčenju wójny prosće napodobnili.

Čas, kotryž ludźo w interneće přebywaja, dale spochi přiběra – mjeztym je to nimale 72 hodźin wob tydźeń. Před pjeć lětami bě jich hišće 56 hodźin. Tole pokazuje statistika Postbanki. Tak surfuja 18- do 39lětni nimale 86 hodźin w interneće. Dobra powěsć při wšěm je, zo chce 36 proc. młodostnych čas w interneće přichodnje skrótšić.