Před 400 přitomnymi hosćimi-připosłucharjemi z dwurěčneje Łužicy a dalšich kónčin Němskeje – mjez Hamburgom a Frankobrodom nad Mohanom – je zašły pjatk na wulkej žurli wulkopósłanstwa Ruskeje federacije w Berlinje prěni raz zaklinčała přez hudźbnikow SLA a Delnjošleskeje filharmonije 5. sinfonija „Stalingrad“ serbskeho komponista Hinca Roja w kooperaciji Zwjazka serbskich wuměłcow a Serbskeho ludoweho ansambla. Do zahajenja prapremjery měješe wulkopósłanc Ruskeje federacije Wladimir M. Grinin slědowacu narěč:

Česćeny knježe Rojo, česćeny knježe Wićazo,­ česćeni knjenje a knježa,

Jurij Brězan bě najznaćiši serbski spisowaćel druheje połojcy 20. lětstotka. Wón słušeše wot kónca połstatych lět do wodźacych romancierow NDR. Takle započnje Dietrich Šołta rezumej swojeje němskorěčneje biografije wo Jurju Brězanu, wo jeho žiwjenju a dźěle, kotraž je k jeho lětušim stotym posmjertnym narodninam w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła. W knize wuzběhuje awtor wospjet, zo bě Jurij Brězan prěni serbski literat, kotryž­ je swoje knihi tež w němskej rěči pisał a wozjewjał a sej tak jako awtor toho­runja wjele připóznaća statysacow swěrnych němskich čitarjow zdobył.

Z brjucha, tola z hłójčku a zmužitosću

Freitag, 22. April 2016 geschrieben von:

Wosebita wustajeńca twórbow Eberharda Petersa

Na Sakskim wyšim zarjadniskim sudnistwje w Budyskim hrodźe wotmě so wutoru, 15. měrca, wernisaža wustajeńcy tworjaceho wuměłca Eberharda Petersa, kotruž je institucija zhromadnje ze Serbskim muzejom a Zwjazkom serbskich wuměłcow składnostnje 80. narodnin Běłowodźana wuhotowała. Po witanju wjace hač 60 wopytowarjow přez wiceprezidenta sudnistwa dr. Matthiasa Grünberga, direktorku Serbskeho mu­zeja Christinu Boguszowu a Tomasza Nawku­ w mjenje ZSW wěnowaše so w lawdaciji Bernd Kremser z Niskeje tworjenju jubilara. Wón mišterstwo wupłodźaceho wuzběhujo wosebje na ekologiski aspekt skedźbni a na z toho wurosćacu zamołwitosć wuměłca kaž tež recipienta w dźěle Petersa: „Za mnje je Eberhard tworjacy [posrědnje tež „ku­błacy“ – bn], njezwobraznjacy wuměłc. Wón je sej tutu rěč srědkow ze wšej perceptibilitu přiswojił.“ Nimo toho interpretowaše wón někotre wobrazy eksemplarisce a podšmórny, zo je „tworjenje hakle přez komunikaciju dospołne“. Na to Eberhard Peters so dźakujo wustajeńcu wotewrě.

Dobrowólnje nas jenož druhdy widźa

Freitag, 22. April 2016 geschrieben von:

Njedawno podach so – dobrowólnje – w Choćebuzu na zjawne zarjadowanje do „Łužiskeje areny“. Přeprosyło běše braniborske ministerstwo za nutřkowne a komunalne. Kraj Braniborska nosy so z dalšej zarjadniskej strukturnej reformu. Tuta ma so hač do lěta 2019 přihotować. Tu pokročuje so reforma wokrjesow lěta 1993. Přez nju běchu ličbu wokrjesow wot 38 na 14 znižili. Štyri bjezwokrjesne města z dotal šěsć wobchowachu tehdy swój status. Nětkole ma so dale redukować na dźewjeć wokrjesow a wšitke města Braniborskeje – hač na Podstupim – zhubja bjezwokrjesny staw. Ludźom po cyłym kraju so tole njelubi. Boja so mjez druhim dalokich zarjadniskich pućow a wo regionalnu identitu a dźěłowe městna. Jednori ludźo maja zaćišć, zo smědźa drje swoje měnjenje prajić, ale z najlěpšimi argumentami pola knježacych tola ničo njewuskutkuja. Čuja so tuž bjezmócni.

Wosebity wid na krajinu a ludźi

Freitag, 22. April 2016 geschrieben von:

Mysle ke knize „Wobrazy z Łužicy 1957 – 1990“

Nětko ma serbske a němske čitarstwo po štyrjoch zwjazkach wo serbskich a łužiskich fotografach, kotrež su so serbskim tematikam wěnowali a w Ludowym nakładnistwje Domowina wušli, tež knihu wo Geraldźe Großy „Wobrazy z Łužicy 1957–1990“ k čitanju a wob­hladanju, a nic naposledk k wobdźiwanju fotografiskich wukonow 1942 narodźeneho před sobu.

Gerald Große sam čuješe so česćeny, skerje překwapjeny, kaž na prezentaciji fotoweho zwjazka w Rakecach z po­směw­kom praji, „zo hišće za čas žiwjenja wo nim kniha tajkeho razu a tajkeje wulkosće wuńdźe“.

Dźakować mamy so nimo fotografej sowě jeho koleze Jürgenej Maćijej, kotryž je w třoch lětach dźěła zestajał knihu ze sto fotografijemi.

Žona ze sylnej energiju

Freitag, 18. März 2016 geschrieben von:

Na wopyće pola wučerki a chóroweje dirigentki Bernadett Hencyneje

Młódna trawa na zahrodźe při swójbnym domje w Budyšinje ma hižo něšto nalětnjeho na sebi­. Rjany to měrny blečk na kromje wokrjesneho města njedaloko Sprjewje. Tule bydli Bernadett Hencyna. Tež stwa w jeje domje wuprudźa přitulnosć, hladaš-li z wulkim woknom na zahrodku. „W nalěću a lěću při rjanym wjedrje rady w zahrodce dźěłam. Trjebam to prosće, to je za mnje wočerstwjenje“, praji Serbowka, jako mje zajimowaneho z woknom hladajo „lepi“. We jstwě z kožanymi křesłami, z blidom a kamorami steji tež klawěr. Na nim hrajo so Budyšanka zawěsće za nazwučowanja­ chórowych spěwow přihotuje. Jako wučerka za hudźbu a němčinu na Serbskim gymnaziju Budyšin kaž tež jako nawodnica chóra gymnaziastow­ 5. do 8. lětnika a Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra wona často na instrumenće hraje. „Njejsym žana pianistka. Móžu pak spěwy přewodźeć a sej tak jednotliwe melodije a chórowe hłosy za proby přiswojić.“

Dušu wočerstwjaca literarna zběrka

Freitag, 18. März 2016 geschrieben von:

Hdyž wuńdźe zběrnik serbskeje literatury w němskej rěči, so skoku prašenje nanuzuje, hač je so z cyłkowneho bohatstwa serbskeje poezije a beletrije tež to prawe, reprezentatiwne zwuběrało a so při mnohoće serbskeho literarneho tworjenja­ na wurunowace wašnje zestajało. W nakładnistwje POP je jako prěni zešiwk­ BAWÜLON, časopis za literaturu a wuměłstwo lětnika 2016 wušoł přehlad wo serbskej literaturje zašłych lět.

Wšo hromadźe su na 270 stronach dźěła třiceći awtorow předstajene: Dźesatk basnjerkow a basnikow a awtorkow a awtorow serbskeho pjera – Beno Budar, Měrana Cušcyna, Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich, Jurij Koch, Kito Lorenc, Tomasz Nawka, Dorothea Šołćina, Měrćin Wałda a Bernd Pittkunings – a dwójce telko z němskeho kraja a wukraja dawa dojimawy dohlad do aktualneho literarneho tworjenja na serbske abo jej bliske wob­sahi.

Při pisanju so jemu mysle wužórleja

Freitag, 18. März 2016 geschrieben von:

Beno Budar swjeći jutře sydomdźesaćiny

Štó z Hornjeje a Delnjeje Łužicy drje jeho njeznaje? Poet a spisowaćel Beno Budar z Hornjeho Hajnka, kiž swjeći jutře 70. narodniny, je swojich basnjow a powědkow w serbskej a němskej rěči dla woblubowany. Tež w słowjanskim wukraju jeho tójšto ludźi přez přełožki jeho twórbow znaje. Zdobom bu tam počesćeny a w Serbach z Mytom Ćišinskeho wuznamjenjeny.

Beno Budarpisa list nanej

Freitag, 18. März 2016 geschrieben von:

¡ Dana Podracká

Lubowany, Ty, kotryž bydliš

w mojej kreji,

wupřestrěj ruku a wupraj moje mjeno

Beno

Nichtó njewupraja je tak kaž Ty

Přebrodź so ke mni po łužiskim

lěsu, mać

zapali swěcu, přetřěli běły rub

Samaru twojeho wobliča

Sydń so, nano,

ke mni abo napřećo

Schował sy so mi tak, kaž zamóže

to jenož Bóh

Dźeržiš stražu w mojej duši,

sadźeš štomy

na zahrodźe

Twoje słowa, nano, su ryby

w słónčnej wodźe,

błyskotaja po mojej papjerje

kaž naramjenicy na Twojej uniformje

Łójiš je z nahimaj rukomaj

w rěce Lethe

a křćiješ mje z lubosću, do kotrejež so smjerć

njepředrěje

Ze słowakšćiny přebasniła

Dorothea Šołćina.

Na wšěch swjedźenjach pódla

Freitag, 18. März 2016 geschrieben von:
Wot młodosće Bena Budarja znaju. Z nim kaž z dalšimi Serbami, rodźenymi po wójnje­, sym so na zetkanjach w Kružku młodych awtorow pod nawodom Kita Lorenca wobdźělał. Z woneho kružka wuńdźe spočatk sydomdźesatych lět minjeneho lětstotka nastork, wobnowić serbsku poeziju a literaturu. Budar je tehdy ze swojimi basnjemi a potom ze zběrku „Mikus a Dajkus“ čerstwe duchi w Serbach sobu budźił a rěč, w kotrejž so tež „matšajba“, „cowboy“ a „cajk“ jewi. Wosebje pak basnik, lektor a pozdźišo tež redaktor pomhaše wot lěta 1979 Swjedźenje serbskeje poezije organizować a wuhotować. Přeco zaso po­srědkowaše ludowych basnikow do programow swjedźenja, mjez nimi běchu to Marja Brězanowa, Hańža Henčlowa a Monika Cyžec. Beno Budar je dotal na kóždym swjedźenju, kotryž lětsa 38. raz na česć Jana-Arnošta Smolerja přewjedźemy, nowe basnje a swoje přełožki wosebje našich ukrainskich, pólskich a ruskich hosći čitał. Wón je jenički basnik, kiž bě přeco pódla. Benedikt Dyrlich

Anzeige