Wulce wobdarjeni koncertowali

Dienstag, 20. Februar 2024 geschrieben von:
Ze zhromadnym koncertom we wupředatej Bartskej cyrkwi zakónči cyłkownje 15 dorostowych hudźbnikow a pjeć docentow Drježdźanskeje Wysokeje šule za hudźbu Carl Maria von Weber lětušu Hornjołužisku komornohudźbnu akademiju, wuhotowanu we wobłuku Hornjołužiskeho komornohudźbneho festiwala wot Załožby za wuměłstwo a kulturu w Hornjej Łužicy. Młodostni – wšitcy wukubłuja so na jednej z hudźbnych šulow we wokrjesomaj Budyšin a Zhorjelc – běchu program wot minjeneho štwórtka pod profesionelnym nawodom na Hrodźišćanskim hrodźe nazwučowali. Přichodna akademija wotměje so za dwě lěće. Foto: Jurij Helgest

Jurij Šěrc

Dienstag, 20. Februar 2024 geschrieben von:

16. małeho róžka 1634 narodźi so w Delnim Wujězdźe jako syn duchowneho ­Jana Šěrca pozdźiši farar a w swojim času jara woblubowany kěrlušer Jurij Šěrc, němsce so Scherz pisaše. Wón wopy­towaše Budyski gymnazij, hdźež matu­rowaše, a studowaše potom w Lipsku ewan­gelsku teo­logiju. Wot lěta 1655 hač do 1660 bě z diako­nom w Ketlicach pola ­Lubija a bu 1660 z wosadnym fararjom w Dubcu, hdźež 8. požnjenca 1674, hakle 40­lětny, zahe zemrě. W Dubcu je wón epistle, swjedźenske a njedźelske sćenja zeserbšćił, kotrež so pozdźišo pak lědma trjebać hodźachu. „Wjele lěpje ­běchu ­so jemu jeho serbske kěrluše ­poradźili, kotrychž je někotre přeło­žił a praja wo nim w tutym na­stupanju prěnim wu­dawarju serbskich spě­warskich, zo je wón tón najprěniši był, kiž je do praweho hrona prawych składow ze­stajene serbske kěrluše wudźěłał.“ – Tak pisa farar, ­literarny historikar a bi­­bliograf Korla Awgust Jenč w při­nošku „Spi­sowarjo serbskich rukopisow hor­njołužiskich ewangelskich Serbow hač do lěta 1800“ w Časo­pisu Maćicy Serbskeje 1875.

Manfred Laduš

Widejoclip mjez najlěpšimi

Montag, 19. Februar 2024 geschrieben von:

Serbski hudźbny widejo „To njejo kóńc“ słuša k 20 wuzwolenym filmam, kotrež so na wubědźowanju „Sej wótře hudźbne wideja wobhladać“ wobdźěla. W cyłku mějachu zarjadowarjo „Filmverband Sachsen“, „Kreatives Sachsen“ und „Wir gestalten Dresden“ z 112 zapodatych produkcijow najlěpšich 20 wuzwolić.

Drježdźany (SN). Clip w dołhosći njecyłeju dwě a poł minuty je w nadawku rbb a serbskeho magacina Łužyca nastał. Pask wojuje we wubědźowanju wo titul „Najlěpše hudźbne widejo Sakskeje 2023“, „Najlěpše hromadźeskutkowanje wobraza a zwuka“, „Najlěpši animaciski widejo“ a wo „Myto publikuma“. To zdźělitaj So­phie Riedel a Erik Šysko z LUSATIA FILM.

Zarjadowanje k wubědźowanju wotměje so přichodny pjatk w Drježdźanach, w Europskim centrumje wuměłstwow Hellerau. Filmy maja so na něhdźe dźesać metrow wulkej sćěnowinje a ze zwukom w kwaliće koncertneho sounda prezentować.

Jakub Lorenc-Zalěski

Montag, 19. Februar 2024 geschrieben von:

18. małeho róžka 1939 zemrě w Berlinje pola swojeje dźowki hajnik, spisowaćel a narodny prócowar Jakub Lorenc-Zalěski. Wón bu w ródnym Radworju na kěrchowje w rowje pochowany, w kotrymž pozdźišo tež jeho mandźelska, jeho sotra Kata Čornakowa a jeje mandźelski posledni wotpočink namakachu. Po wotstronjenju narowneho kamjenja na Čornakec swójbnym rowje da Maćica Serbska w lěće 2009 za Jakuba Lorenca-Zalěskeho, kotryž bě wot 1907 z jeje čłonom, narownu taflu postajeć. Na njej steji w złotych pismikach: „Jakub Lorenc-Zalěski“, jeho žiwjenske daty a „narodowc a spisowaćel“.

Narodźi so 18. pražnika 1874 do žiwnosćerskeje swójby a bu chowanc Serbskeho seminara w Praze. Njestudowaše pak teologiju, ale rozsudźi so za wukubłanje na hajnika a dźěłaše jako tajki w kónčinach nad Rynom. Hižo w tutym času spisa Lorenc někotre mjeńše literarne dźěła za „Kwětki“ a za časopis „Łužica“, w kotrymž wozjewi tež 1898 wjetšu wuměłstwowu bajku „Wostašan“ a stawizniske powědančko „Serbscy rjekojo“ (1900 a 1922). 1920 nawróći so do Łužicy, zasydli so do Běłeje Wody a po tym do Slepoho, hdźež kupi sej rězak.

Z hudźbu wróćo do časa Beatlesow

Freitag, 16. Februar 2024 geschrieben von:

Stawizny prěnjeje serbskeje beatoweje skupiny z předłohu za aktualnu inscenaciju NSLDź na hłownym jewišću

Dalši wliw bě přizemjenje na měsačku.

Hudźba drje bě čerwjena nitka, kotraž so po nowej hornjoserbskej inscenaciji Němsko-serbskeho ludoweho dźiwadła na hłownym jewišću „Na tamnym boku měsačka – Hercy“ ćehnješe. To wšak njesměło nikoho zadźiwać, wšako wobswětluje hra z pjera Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje stawizny prěnjeje serbskeje beatoweje skupiny. Ale što po skoro tři hodźiny trajacym kruchu zwostawa? Na kóždy pad hłubši dohlad do žiwjenja kónc 1960ych lět w Němskej demokratiskej republice. W „dole tych, kotřiž ničo njewědźa“ bydla młodźi Serbja a Serbowki, kiž chcedźa „won“. Won do swěta, ale tež won do swójskeho hudź­bneho orbita. Štož doma w pincy nastawa, je wjace hač jenož wotpowědowanje duchej časa – tu w cyle nowym žiwjenskim stilu. Tute žiwjenje je přewulke za krute hranicy małeho kraja. Teksty skupiny Hercy powědaja wo swobodźe, wo swěće a wězo tež wo lubosći.

Swoje korjenje namakała a z nich so žiwi

Freitag, 16. Februar 2024 geschrieben von:

Zetkanje z młodej delnjoserbskej spisowaćelku a basnicu Jill-Francis Ketlicojc

Wona je we mni wćipnosć zbudźiła, jako so z jeje prěničku-zběrku basnjow „Pyšpot procha“ zaběrach (hlej deleka). Nětko sedźi 32lětna Jill-Francis Ketlicojc, kotraž swoje lyriske ja „Źilka“ mjenuje, mi napřećo, na swojim dźěłowym městnje redaktorki delnjoserbskeho tydźenika „Nowy Casnik“ w Choćebuzu. Wona je so na naju rozmołwu přihotowała a chce mje najprjedy po serbskej hospodliwosći na skibku   samonapječeneho tykanca přeprosyć. Mje pak ćehnje hnydom do rozmołwy a zajimuju so, štó je tuta młoda žona, w kotrejž tči tajki spisowaćelski talent.

Čłowjek so dźiwa, kak so přitomnostna delnjoserbska literatura dale wuwiwa. Ju wo­bohaćachu dotal na přikład Jurij Koch, Christiana Piniekowa, Fryco Libo, Werner Měškank, Ingrid Hustetojc, Bernd Pittkunings a dalši. Nětko přidruža so jim nowa generacija, kotraž póčnje tež wuspěšnje tworić. Do njeje słuša Jill-Francis Ketlicojc (hlej horjeka), kotraž bě hižo lěta 2020 w Ludowym nakładnistwje Domowina knižce „Wuchack głupack a druge tšojeńka“ (mjeztym je pod titulom „Zaječk hłupačk a druhe powědki“ tež wersija w hornjoserbskim přełožku Jana Měškanka w LND wušła – přispomnjenje redakcije) z powědkami wo zwěrjatach a 2021 „Basnjeca banjawa“ ze žiwymi  štučkami za mjeńše dźěći wo­zjewiła.

Loni wuńdźe jeje prěnička-zběrka basnjow pod jeje lyrikarskim mjenom Źilka w delnjoserbšćinje, do kotrejež zapřija tež někotre swoje basnje w němčinje. Antologiju z titulom „Pyšpot procha“ (Šeptanje procha) lektorizowaše Janka Pěčkec de Lévano. Ilustratorka Isa Bryccyna budźi z modernym pismom a ze skromnej čerwjenej figuru na módrej podłožce z titulnej stronu lóšt do čitanja.

Jutrowne wiki a wubědźowanje

Freitag, 16. Februar 2024 geschrieben von:

Budyšin (SN/bn). Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu zarjaduje kóždolětnje dźesać dnjow po popjelnej srjedźe resp. pjeć tydźenjow do jutrow tradicionalne Serbske jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje. Lětsa pokazuje potajkim 24. a 25. februara „dohromady 45 serbskich a němskich ludowych wuměłcow z Hornjeje, srjedźneje a Delnjeje Łužicy, mjez nimi žony we swojej pyšnej serbskej drasće, kak so typiske serbske jutrowne jejka debja. Lubowarjo tutych drohoćinkow a zajimowani hosćo změja móžnosć, sej z wulkeho wuběrka jutrowne jejka z charakteristiskimi motiwami a barbami kupić“, zarjadowace towarstwo zdźěla.

Zakónči studij „z dobrej porciju groove“

Freitag, 16. Februar 2024 geschrieben von:
Choćebuz/Lipsk (SN/bn). Delnjołužiska, mjez druhim we wobłuku festiwala „Women in jazz“ a z Němskim rockowym a popowym mytom wuznamjenjena šansoneta Lena Hauptmann zakónči swój studij jazzoweho spěwanja ze zjawnym pruwowanskim koncertom. W minjenych lětach bě so na Lipšćanskej wysokej šuli za hudźbu a dźiwadło „Felix Medelssohn Bartholdy“ pod nawodom Pascal von Wroblewsky a Evelyn Fischer w swojim předmjeće wukmaniła. Z Baršća pochadźaca absolwentka Delnjoserbskeho gymnazija Choćebuz připowědźi „mnohostronski program z jazzom, brazilskej hudźbu a swójskimi kompozicijemi“, do kotrychž je so „za čas studija zalubowała“ resp. kotrež je sama napisała. Program skulojćeja „łaćonskoameriske rytmy a filigrana popowa melodika“, z přinoškami chce wona „multilingualnje mjez serbskej, portugalšćinu a jendźelšćinu so wotměnjejo pop a jazz bjezpo­srědnje do so ćeć dać“. Po jeje słowach jedna so wo „hudźbu, kotraž do wucha dźe; a teksty, wotbłyšćowace stawiznički ze žiwjenja wuměłče, kotraž sej při pisanju žane stilistiske hranicy njestaja“.

Šěsć solistow ze šěsć krajow wuhotowa w Budyšinje wohniwy festiwal

Zawěrno njewšědny wuměłski temperament tući komornohudźbni solisća wuprudźeja: Wiolinistka Franziska Pietsch, w lěće 1969 w Halle nad Solawu narodźena, we wuchodnym Berlinje wukubłana a jako wosebje talentowana a spěchowana hudźbnica wopušći wona swoju NDRsku domiznu a pokročowaše swoju zažnu karjeru w zapadnej Němske; z Tel Aviva pochadźaca cellistiska Hila Karni, japanska pianistka Maki Hayashida, w swojej španiskej domiznje wulce česćeny a tohorunja mjezynarodnje nastajeny pianist Josu de Solaun kaž tež spočatnje w Istanbulu a potom w Němskej wukubłany turkowski bračist Atilla Aldemir. Wot 26. hač do 28. wulkeho róžka wuhotowa tuta horliwa šestka na swjedźenskej žurli Serbskeho muzeja w Budyšinje festiwal „Klasika w zymje“, z kotrymž ze swojej intensitu hudźenja napjate připosłucharstwo jenož njezahori, ale samo wobkuzła.

Chróšćan Šulerjo

Neuheiten LND

Nowinkar 2025

Midas Logo