Wo knihach a kniharni (05.06.20)

pjatk, 05. junija 2020
artikl hódnoćić
(0 )

Jako lektorka přewzach nowy projekt, kotryž­ je minjene lěta moja kolegina swědo­miće spjelnjała. W Serbskej protyce – po serbskorěčnej Łužicy znatym alma­nachu zajimawych přinoškow, powědančkow a dopomnjenkow, skulojćenym z kalendarijom, stolětnej protyku a praktiskej rubriku – čitach přeco tójšto noweho, pu­ćo­wach z dopisowarjemi po cuzych krajach, dóstach dohlad do njeznatych kónčin swěta, ale tež našeje blišeje domi­zny. Tuchwilu přinoški přichodneje Protyki přehladujemy, trěbne fota wupytamy, zo by wona čitarstwu w nazymje předležała.

Štož čitarjow často wabi, je to stare, něhdy­ typiske, nimale pozabyte. Znajeće hišće­ wajchtarjow? Muži, kotřiž w nocy po wsy chodźachu a kóždu połnu hodźinu z trubu trubjachu? Z přinoškom w klětušej Protyce dóstach dohlad do wšědneho žiwjenja a jara wšelakorych nadawkow tajkeho wajchtarja. Nócny stražnik měješe wězo trubić a stražować kaž tež so wo porjadk we wsy a w bliskich lěsach sta­rać­. Tež nadawk posoła jemu dowě­rja­chu. 1967 wuńdźe w našim na­kład­ni­stwje jako rozšěrjeny nakład Jana Wornarjowa knižka „Wajchtar trubi“. Hižo wuprajenje na zadnjej wobalce „Tón wě ći bajki a štučki“ wosebje wabi. Wot stawizny k stawiznje přeńdźeš do časa, za nas dźensa cuzeho a njepředstajomneho. A byrnjež wjesnjenjo tehdy ćežke dźěło wukonjeli, mějachu wjeselo nad žiwjenjom a runje tak nad žorćikami, na přikład při kartyplacanju w korčmje. Jako mjenujcy wjac žane fenki w móšni njemějachu, su wo skót hrali. Zo njeby to hižo wjeršk był, su jako dopokaz chutnosće konja do korčmy přiwjedli. Wbohe skoćo, kotremuž piwo dachu a hižo strózbe z korčmy njedóstachu. Abo wuradźowanje šołty a wjesnjanow na wsy nastupajo kozoła Mateja, kotre­muž „kosmy na rohach wisachu, dokelž­ bě hilku Ćilku zbodł“. Směšna to po­wědka, w kotrejž so wjesnjenjo skoćeća bojachu a so tak na zetkanju do dweju skupin rozrjadowachu. Ći jedni chcychu kozołej jako škit buncle na rohi stajić, ći tamni běchu přećiwo tomu.

Při čitanju so zas a zaso smějkotach. Kak jeno so powědka kónči? Da so tajke zwěrjo na jednu abo druhu stronu wjesć? Šibałosće a pryzle, hdźež jenož­ hladaš, su na­ rjane wašnje napisane a tak nje­zabyte. Janina Mikławškowa

wozjewjene w: Wo knihach a kniharni
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND