Mokre žně z dołhej łužiskej tradiciju
W nazymje – času napjatosće a wočakowanjow – hlada rybarjam wjac hač dosć dźěła do rukow
Nazyma je we Łužicy čas napjatosće a wosebitych wočakowanjow, přewažnje za rybarjow a wobhospodarjerjow hatow. Je čas žnjow. Haty so wułója a njesćerpliwje čakaja rybarjo na wunošk swojich prócowanjow a často napinaceho dźěła.
We Łužicy wotměwaja lětsa hižo 16. raz łužiske rybowe tydźenje, na kotrež wočakuja w najwjetšim hatowym regionje Němskeje, w 30 000 hektarow wulkim Hornjołužiškim biosferowym rezerwaće hole a hatow, hosći z tu a wukraja. Nimo tradicionalnych rybarskich swjedźenjow su to wosebje hosćency a wikowarjo z rybami, kotřiž na wosebite móžnosće, łužisku rybu wužiwać, skedźbnjeja. Jenož zhromadnje postupować a łužiske pokłady na efektiwne wašnje zwičnić, zaruča wuspěch rybarjam, wikowarjam a hosćencarjam.
Rybar, wikowar a kuchar
Při wšěch wužadanjach nańdźe tež wokřewjenje a pozbudźenje
Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (13)
Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo wjesela abo starosće, to ze seriju „Rentnar a što potom?“ bliže wobswětlamy.
Byrnjež Dobroščanka Jadwiga Gerberichowa mjeztym dlěje hač lětdźesatk na wuměnku była, ju zrědka wodnjo doma nańdźeš. To pak njezadźiwa, wšako so terminy w jeje protyčce kopja. Agilnosć a dźěłowe nastajenje wuměnkarki, kotraž je stajnje wjesołeje mysle, buštej sformowanej a skrućenej přez běžne wužadace nadawki w dźěłowym času.
Wosebite hódnoćenje Jurjej Brězanej
Dubrjenčanske domske Nowotnikec a Rječkec swójby słuša nětko Čornochołmčanskemu towarstwu „Krabatowy młyn“
Gerat Rječka je zahority zahrodkar. Před jeho bydlenskim domom w Dubrjenku so wšitko zeleni. „Hdźež ma bórze trawnik wšitko porosć, steješe něhdy statok z bydlenskim domom, bróžnju a wobrosćenej chódbu“, powěda 63lětny inženjer za zahrodnistwo. „Wšitke tři twarjenja stejachu pod pomnikoškitom. Sym něhdyši bydlenski dom Dubrjenk čo. 7 a bróžnju dožiwjenskemu statokej Krabatowy młyn za wužiwanje přewostajił.“ Domske słužeše jako model za dźensniši Dom Jurja Brězana z turistiskej informaciju a rumnosćemi za narodnu drastu, čitanja kaž tež za dźěći a młodostnych. Dom bu w běhu dweju lět natwarjeny a lětsa 13. apryla, zeleny štwórtk wotewrjeny a zjawnosći k wužiwanju přepodaty. „Stołpy durjow, nadwjerno a kamjentne prohi při zachodomaj su originalne“, Gerat Rječka rozłožuje. „Drjewjane hrjady słužachu jako předłoha, njejsu pak do twara integrowane.“ Njeběchu so swój čas w suchim składowali a běchu tuž hižo chětro dodźeržane.
