Před njedźelomaj je basnica Róža Domašcyna jako prěnja Serbowka Drježdźanske myto lyriki dóstała. Tydźeń do toho, jako hišće jasne njebě, zo dobudźe, wobdźěli so na třoch čitanjach w Čěskej, raz w Plzenju a dwójce w Praze, najprjedy w Serbskim seminarje we wobłuku cyklusa nakładnistwa Euskaldun z ćežišćom předstajeć mjeńšinowe literatury, a na to w ramiku prezentacije nominowanych awtorow za naspomnjene myto. Sobotu do wuznamjenjenja čitachu kandidaća potom hišće raz w Drježdźanach. Mjez wšemi tutymi terminami je so Lukášej Novosadej přiwšěm poradźiło, so z njej rozmołwjeć.
W běhu pjeć dnjow tři čitanja w Čěskej a štwórte w Sakskej – je to Waša wšědna ličba?
Zo je piće čaja jedyn z mojich woblubowanych konikow a zo pomha mi tutón napoj přez dolinu sylzow kročić, kotruž druhdy tež žiwjenje mjenujemy, njetrjeba so wobšěrnje rozpowědać. Wšako započina tež znaty jendźelski spisowaćel Henry James swój roman „Portret damy“ ze sadu „Pod wěstymi wuměnjenjemi eksistuje w žiwjenju jenož mało wokomikow, kotrež su přijomniše hač chwila, wěnowana wobrjadej znatemu jako popołdniši čaj.“ Skedźbnju serbskich čitarjow na jedne: prajiwši „čaj“ měnju woprawdźity, prawy čaj. Nic wone zelowe wotwary, kotrež maja Serbja po wšěm zdaću za jenički eksistowacy čaj. Přetož njedožiwich při swojich wjacorych wopytach pola Serbow (nanuzowach so zwjetša sam, podobnje kaž lětsa na samo dwaj kermušnej wobjedaj – cyrkwinski dźak Serbskemu rozhłosej a hospodliwymaj serbskimaj swójbomaj!), zo by so w serbskich domjacnosćach abo institucijach prawy čaj poskićował.
Towarstwo Wendish Heritage Society Australia je 24. oktobra swoje 40lětne wobstaće woswjećiło. Što woznamjenja jubilej za Was jako předsydku?
Naše towarstwo załoži so 1986 ze zaměrom, wědomje za serbske herbstwo w Awstralskej spěchować. K tomu słušatej přeslědźenje a posrědkowanje stawiznow, kultury a tradicije Serbow. Jubilej steji za štyri lětdźesatki angažementa našich čłonow, kotřiž su našu organizaciju k tomu sčinili, štož wona dźensa je. Je to dobra přičina za zhladowanje do zašłosće, ale je zdobom tež pohon do přichoda.
Hdźe a z kelko wobdźělnikami sće swjećili?
Knježe princo, Waše lěto na čole Kulowskich norow so nachila. Kajke běše Waše regentstwo?
Čas jako princ bě přewšo přemóžacy a jedyn wjeršk honješe přichodny. Bě to telko zaćišćow, zo sym po popjelnej srjedźe najprjedy raz něšto dnjow trjebał, doniž njejsym wšitko předźěłał. Móžeš rjec, zo sy jako princ kusk kaž prominentny. Maćerje powědaja swojim dźěćom při nakupowanju, zo je tam princ. Abo w pěstowarni, hdźež moja žona Lydija dźěła, smój jenož hišće princ a princesna. Na to dyrbiš so najprjedy raz zwučić. Po tym zo su naju jako princowski por zjawnosći předstajili, je namaj tójšto swójbnych, přećelow a znatych swoju pomoc poskićiło. Bě rjenje widźeć a dožiwić, kelko je naju w tutym času podpěrało – hač z wulkimi abo małkimi akcijemi. Za wšitko to smój woprawdźe wšitkim jara dźakownaj.
Wukónc tydźenja w hotelu ma poprawom wujasnić, kak ma dale hić z chorosću staršeje knjenje, kotrejž Claudia rěkaja. Wona je ćežko na wutrobu schorjeła a swoju swójbu hromadźe zwołała. Jeje dźěći a jeje najlubša wnučka Emilia maja zhromadnje wo tym wuradźować, kak měli ze zatrašnej chorosću swojeje maćerje a wowki wobchadźeć.
Z tuteje planowaneje rady potomnikow Claudije wuwiwaja so njelube, haj wótre rozestajenja, kotrež wotkryja rany z hišće dosć bliskich starych časow. Na přikład smjerć muža Claudije po šćěpjenju přećiwo koronje, štož je wšu swójbu njenaprošnje rozdwojiło.
Do tohole konflikta storči Alexander Maruš přihladowarstwo ze swojej prěnjej činohrajnej režiju jako nowy wyši nawoda Budyskeho dźiwadła. Publikum je na premjerje němskorěčneje hry „Dźiwotworny hojer“ z pjera Lutza Hübnera a Sary Nemitz srjedź oktobra hłownu žurlu „dwurěčneho templa muzow“ nad Sprjewju skoro połnje pjelnił.
A njech je hnydom to prajene, štož móhło jako zjeće płaćić:
Pućuješ-li na němsko-čěskej mjezy, potom njemóže so šmóratko ženje prawje rozsudźić, hač ma ći skerje němsku abo čěsku syć poskićeć. Po puću w „Kamjenjowym zwěrjencu“ pak syć stajnje zaso trjebaš. To smój na wuprawje minjenu srjedu pytnyłoj. Po něhdźe sydom kilometrow dołhej čarje njeměł so mjenujcy cyle bjez pomocy šmjatać. Hižo na parkowanišću při Hajnikowym domje w Lückendorfje informuje wulka tafla wopytowarjow sprěnja wo koncepće pućowanskeje šćežki, a zdruha tež wo online-přewodźe.
Z pomocu mjenowaneje wosebiteje aplikacije wjedźe wuměłska figura Freda pućowarjow po zwěrjencu. Zhromadnje z njej móža sej zajimcy zajimawostki formacijow kamjenjow wotkrywać. A tak móžachmoj sej tež mój na někotrych formacijach kamjeniskow wobrysy wšelkich zwěrjatow derje předstajić. Prěnje tajke běše šubut. Doniž pak sej k njemu njedoběžachmoj, wuhladachmoj na dalokej pastwje wulke stadło wowcow. Tež krasny wuhlad z liščeje łakańcy (Fuchskanzel) nam puć wolóži.
Na posledni wotpočink do přirody so nawróćić? To zmóžnja organizacija FriedWald w lěsu njedaloko Kamjenca. Pohrjebnišćo je alternatiwa ke kěrchowej a rowy su w rukach přirody.
Njedaloko Brunowa rozpřestrěwa so wulki lěs, kotryž je tuchwilu z pisanym lisćom pokryty. Tola to njeje prosty lěs. Na prěni pohlad ma snadź podobne štomy, lisćo a šćežki kaž kóždy druhi lěs, tola pod zemju chowaja so popjelnicy. Nowember je měsac spominanja na zemrětych, tuž smój sej Kamjenski pochowanski lěs bliže wobhladałoj.
Smjerdźečanska rejowanska skupina zhromadnje z přewodnikom na přećahu na bulwaru
„M avenue“ w Marakešu.
Dypkownje w 16 hodź. startowaše wulki přećah wšěch skupinow po znatej nakupowanskej mili „M avenue“ přez nowe město Marakeša. To bě pisane dožiwjenje, kaž je wot folklorneho festiwala we Łužicy znajemy. Slědowaše program na jewišću, kotrež steješe hnydom při puću. Smjerdźečenjo předstajichu w 20 mjeńšinow trajacym programje znate reje ze swojeho repertoira a zanjesechu zdobom někotružkuli serbsku pěseń. Dźeń skónči so za skupiny ze zhromadnej wječerju w hosćencu w medinje. Tam woptachu typisku marokkosku jědź, na přikład rajs, zeleninu a kokošku. Tutu připrawjeja
Fun fact wo mni: Njemóžu
z e-bikom jězdźić. Tak sym wolejbul za sebje wotkryła: z přećelemi
Na kulturnym polu nazhonjamy w Serbach wjele, štož je nam blisko a lubo. Ale tež to, štož je daloko preč, zamóže nas jimać a nam nowe impulsy dawać. Wo tym so w tutej rubrice pisa.