Móžemy wjac hač hordźi być

štwórtk, 23. meje 2019
artikl hódnoćić
(0 )
Konrad Adenauer je Zakładny zakoń Němskeje 23. meje 1949 podpisał.  Foto: z archiwa dpa Konrad Adenauer je Zakładny zakoń Němskeje 23. meje 1949 podpisał. Foto: z archiwa dpa

Dźensa před 70 lětami bě w Bonnje wozjewjeny Zakładny zakoń Němskeje płaćiwosće nabył. Swój zakład ma we wukazu třoch zapadnych wojerskich guwernerow z 1. julija 1948 ministerskim prezidentam tehdyšich jědnaće zwjazkowych krajow w zapadnym wobsadniskim pasmje, zwołać za 1. september zhromadźi­znu, zo bychu demokratisku wustawu za federatiwnu republiku zdźěłali. Parlamentariskej radźe, kotraž započa w naležnosći dźěłać, přisłušeše 65 zapósłancow krajow a pjeć zapósłancow Berlina (tući pjećo pak jeno z poradźowacym hłosom, dokelž kontrolowachu město wšitke štyri dobyćerske mocy). Po zdźěla ćežkich jednanjach je rada „Zakładny zakoń Zwjazkoweje republiki Němskeje“ 8. meje 1949 ze 53 přihłosowanjemi a dwanaće­ wotpokazanjemi přiwzała. Po tym zo běchu nowemu zakonjej krajne parlamenty kaž tež wojerscy guwernerojo přihłosowali, jón Konrad Adenauer – pozdźiši zwjazkowy kancler – 23. meje 1949 w Bonnskej Pedagogiskej akademiji wuwoła.

Kraje, kotrež jako wobmjezowane zarjadniske cyłki hižo dźěłachu, jako bu zwjazkowa republika z wuwołanjom Zakładneho zakonja 23. meje 1949 załožena, mějachu w tym času zdźěla hižo swójske wustawy, někotre pak bjerjechu nowy zakoń jako zakład swojeje wustawy. Tež ze sowjetskeho wobsadniskeho pasma wuchadźaca Němska demokratiska republika (NDR) bu spočatnje na pjeć krajow rozrjadowana. W lěće 1952 pak zarjadnistwo w NDR přerjadowachu a załožichu wobwody. Hakle po zjednoćenju Němskeje 1990 su na wuchodźe zwjazkoweje republiki zaso kraje zawjedli.

Zakładny zakoń, předwidźany jako prowizorij za tehdy 46 milionow ludźi w zapadnych wobsadniskich pasmach, zaruča mjeztym wjacore lětdźesatki swobodu a stabilnosć w zjednoćenej Němskej. Byrnjež naš Zakładny zakoń wopřijeće w swojim titlu njeměł, móžemy dźakowni być za najbóle swobodnisku wustawu němskich stawiznow. Nanojo a maćerje Zakładneho zakonja su parlamentarisku demokratiju naćisnyli, kotraž je swobodniska a zdobom brónita. Napisali su tehdy 19 nje­změnliwych zakładnych prawow za kóždeho a stajeja při tym – hinak hač Weimarska wustawa – čłowjeka a jeho dostojnosć do srjedźišća. Tajke kompaktne a wěste rjadowanje zakładnych prawow z jasnym wurazom hódnotow je wosebitosć. Centralna norma w artiklu 1 wotrězk 1, njedótkliwosć dostojnosće čłowjeka, je nadawk a premisa wšeho našeho jednanja. Na tule wustawu móžemy wjac hač hordźi być. Eduard Luhmann

wozjewjene w: Róčnica
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND