Arnošt Bart

póndźela, 31. awgusta 2020
artikl hódnoćić
(0 )

Stawizny narodneje organizacije a prócowanjow wo prawa serbskeho ludu su wusko zwjazane z mjenom Arnošt Bart-Brězynčanski. Jako wusahowacy zastupjer Serbow w prěnjej połojcy 20. lětstotka bě wón pućrubar a hłowny sobuzałožer Domowiny 1912 we Wojerecach a jeje prěni předsyda. Wažimy sej Barta jeho prócowanjow wo awtonomiju Serbow po Prěnjej swětowej wójnje dla.

Załoženje Domowiny běše měznik w narodnym skutkowanju muža, kiž so mjez druhim přez wliw Michała Hórnika k serbskej narodnosći wuznawaše. 29. žnjenca 1870 w Lětonju swójbje korčmarja, žiwnosćerja, sudarja a překupca narodźeny angažowaše so Bart wot lěta 1892 w serbskim towarstwowym hibanju. Sewjernje Budyšina běše serbskej towar­stwje w Chwaćicach a Malešecach kaž tež Chwačanske wupožčowanske a nalutowanske zjednoćenstwo sobu załožił.

Zahe hižo měješe Arnošt Bart drustwowy model za spomóžny w skutkowanju serbskich towarstwow. Jich zastupjerjo wuradźowachu 1898 w Njeswačidle a Ra­dworju wo naćisku wustawkow zwjazka serbskich towarstwow, kotryž spyta Bart na tymle zakładźe reorganizować, za čož bě naćisk zdźěłał. Tón pak Maćica Serbska, do kotrejež bě 1890 zastupił, lěto pozdźišo wotpokaza.

W lěće 1911 wuzwolichu Barta do Sakskeho krajneho sejma, hdźež přizamkny so konserwatiwnej frakciji. Wón staraše so wo narodne prašenja swojeho ludu, wosebje na polu šulstwa. W lětach hač do kónca Prěnjeje swětoweje wójny zrawješe w nim přeswědčenje, zo trjeba serbske narodne hibanje nawjedowacy gremij. Jako tajki nasta 13. nowembra 1918 Serbski narodny wuběrk z Bartom na čole. Wuběrk zasadźowaše so za to, Serbam cyrkwinske, šulske, hospodarske a politiske samorjadowanje a kulturnu samostatnosć přizwolić. Němcow to njezajimowaše. Wuběrk bu wótřiši a namjetowaše spočatk 1919 prěni raz, Łužicu pak nowo­załoženej Čěskosłowakskej přirjadować pak swójski „Łužisko-serbski stat“ załožić. Bartej je so poradźiło, zo serbske prašenje na měrowej konferency we Versaillesu wobjednawachu, na kotruž běše sej z Janom Brylom dojěł. Wuspěch pak wonaj njeměještaj. Jeničce čěska delegacija serbsku naležnosć podpěrowaše.

Arnošt Bart běše hižo do lěta 1933 zjawnje před strachom fašizma w Němskej warnował. Lěto 1945 měješe za spočatk noweje, słowjanskeje doby. 15. februara 1956 zemrěty je na Delnjohórčanskim pohrjebnišću pochowany. Axel Arlt

wozjewjene w: Spomnjeće
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND