„Djablisko“ – serbska njepřezjednosć

pjatk, 16. decembera 2016
artikl hódnoćić
(0 )

Přihladujemy, kak so Serbja mjez sobu blokuja, kak rozbrojene a zacybane wšo je. Nichtó z druhim wotewrjenje njerěči. Nastupajo nowelěrowanje sakskeho šulskeho zakonja zapodachu štyrjo wšelacy serbscy akterojo namjety. A stat wupyta sebi toho aktera, kiž jemu najbóle po hubje rěči. W Zwjazku serbskich wuměłcow mějachu wólby přewjesć. Njedóńdźe k tomu, dokelž njebě dosć kandidatow za předsydstwo. W rozprawje stareho předsydstwa a w diskusiji so pokaza, kak frustrěrowani wšitcy su. Tak namjetowaše něchtó, bóle zaćichim, w pozadku agěrować. Runje to pak je tón serbski kužmot, zo njeje žadyn transparentny dialog, zo knježa protekcionizm, falšnosć a intrigi.

Wězo běchu Serbja hižo w zašłosći njepřezjedni. Nic pak, dokelž maja někajki „hadrowanski“ gen we sebi, ale dokelž politiske struktury jim njedowoleja, zo so wšitcy za jedne blido sydnu, so dojednaja a sami rozsudźeja. Princip němskeje wyšnosće Divide et impera (Dźěl a knjež!) je stajnje wšitke serbske prócowanja rozbił. Tule přikład z lěta 1927: wustupowanje tehdyšeho biskopa Christiana Schreibera přećiwo katolskim Serbam wjedźeše k absurdnym akcijam, mjez druhim k zawrjenju Praskeho Serbskeho seminara. Na lěta 1726 wot Šimonec bratrow z Ćemjerc załoženym seminarje přebywachu Serbja, kotřiž tam katolsku teologiju studowachu. Likwidowanje seminara přihotowaše biskop za chribjetom. Tachant Jakub Skala, sprawny a přeswědčeny Serb, zasadźowaše so najprjedy za wobstaće seminara. Biskopej pak so poradźi Serbow pačić. A Skala bě nuzowany, biskopowe postupowanje samo před Serbami zakitować, štož rozputa hrozne zwady mjez Serbami. Zwosta wulki črjopjenc w Serbach.

Nastawk „Djablisko“ w Katolskim Posole (1923 čo. 11, str. 75) wopisuje, kak so zwady do Serbow noša: „Serbja wobydlachu něhdy daloke krajiny… Dźensa smy jenož hišće mała kupa. Dokelž žana jednota njeknježeše. Nas je tak mało, a tola so njemóžemy znjesć a wujednać. Jedyn swari na druheho, přisłodźa so na njeho a haći jeho wótčinske prócowanjo. Zawisć, zwada a rozkora so tež mjez jeho wjednikami wupjera. Hižo so wjeselimy, hdyž [němscy] knježa tež raz na nas přećelnje pohladnu. Najradšo bychmy jim ruku košili, z kotrejž nam jedne prawo po druhim bjeru. Hdyž sebi mjez dobrymi Serbami něchtó zwěri, hinašeho měnjenja być…, ma so kruće a raznje přećiwo njomu wustupować. Wućisnjemy tola skónčnje djablisko njepřezjednoty, zo njeby wjacy prawje měł zahorjeny Serb, kanonik Nuk, hdyž před 200 lětami pisa: „Serbja přińć njebudźa / to je nam tón poruk / pod jedyn kłobuk.“

Ženje njemějachu Serbja někajkeho krala, biskopa, wulkoležownosćerja, politikarja abo zastojnika, ani statnu ani cyrkwinsku wyšnosć. K hierarchiji Serbja zwjetša přistup njemějachu, chiba jako němcowarjo abo němsku politiku zastupujo. To je tak samozrozumliwe, zo nichtó wo tym njerěči. A dźensa tomu hinak njeje.

W demokratiji rozsudźa přeco wjetšina, w kotrejž Serbja po ličbje šansow nimaja. A Serbja su politikarjam zwjetša smorže – jich je přemało, su za wulku politiku bjez wuznama a jenož poćežowanje. A woni so jenož zadźěraja. W najnowšim času pak so něšto hiba. Hdyž sej Serbja swoje demokratisce legitimowane ludowe zastupnistwo žadaja, štož jim jako ludej logisce přisteji, wotmołwjeja wšitcy politikarjo, tež z CDU: „To dyrbja Serbja najprjedy sami rozsudźić!“ Snano liča z tym, zo so Serbja tak a znak njedojednaja. Što pak, hdyž so tola rozsudźa? Historiska to perspektiwa! Serbja bydla w Hornjej a Delnjej Łužicy, w dwěmaj krajomaj, maja załožbu, Domowinu, towarstwa w a zwonka Domowiny, dwě Radźe­ za serbske naležnosće, serbske institucije­ a nic naposledk serbske ko­muny, hdźež čiłe serbske žiwjenje haja. Ale wšitcy su jenož­ na sebje fiksowani, nichtó prawje z druhim njerěči.

Wupuć z mizery drje je parlament, w kotrymž wšitcy za jednym serbskim blidom sedźa, hdźež so wšitke Serbow nastupace rozsudy tworja a po kotrychž dyrbjeli so wšitcy měć. Najlěpša to móžnosć, skónčnje měr do serbskich naležnosćow dóstać. Tajki parlament abo sejm by cyle hinašu hódnotu a respekt w kaž tež zwonka­ Serbow nabył. Najwažniše pak je, zo by kóždy na tele demokratisce legitimowane blido pokazany był. Nichtó njemóhł so hižo zachribjetnje na němske instancy wobroćeć po starym principje: „Dźěl a knjež!­“ Definitiwnje by so wšitko za mjenowanym blidom transparentnje rozsudźiło, nihdźe druhdźe. Bychmy sej najrjeńši hodowny dar dali, bychmy-li so skónčnje do sprawneje a transparentneje diskusije wo tym podali. Měrćin Wałda

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND