5. julij je w Słowakskej a Čěskej statny swjatk, kotryž na misiju swjateju Cyrila a Metoda na Wulkej Morawje w lěće 863 dopomina. Čehodla na bratrow spominamy, wo tym je so z direktorom Słowjanskeho instituta Čěskeje akademije wědomosćow Václavom Čermákom Lukáš Novosad rozmołwjał.

Bratraj staj z Bycanca přišłoj, štož bě wuwita ciwilizacija. Na Wulkej Morawje je wšo započało. Bě to jimaj wulka změna?

Staj to zwučenaj byłoj. Bycanc bě wulki teritorij, hdźež njeběchu wšitke kónčiny na samsnej runinje. Nimo toho bě Cyril hižo tři misije přewjedł – k Arabam abo na połkupu Krim do Chersona, hdźež je ćělne powostanki štwórteho bamža, swj. Clemensa, namakał a ludźi z druhich ciwilizacijow zetkał. A Metod je w Bycancu klóšter nawjedował, štož bě tohorunja dobry přihot na misiju.

Staj z wikowanskeho křižnišća Sołuna (Tesaloniki) byłoj. Tam staj słowjansce nawuknyłoj?

Najskerje, dokelž bě město nimale dwurěčne. Dialekt, kiž so tam wužiwaše, sta so ze zakładom prěnjeje spisowneje słowjanske rěče – starosłowjanšćiny.

Što bě jeju maćerna rěč?