Dźak wšěm pomocnikam!

pjatk, 17. julija 2015 spisane wot:
Janek Wowčer

XI. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica 2015“ je nimo. Štož wostawa, su pozitiwne dopomnjenki na jónkrótne štyri dny kulturneje mnohotnosće w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach.

Bych so wjeselił, bychmy-li sej tele rjane dopomnjenki dołho wobchowali. Hdźe dźensa hišće tajkule zhromadnosć dožiwješ kaž na tajkim mjezynarodnym po­dawku. Rozdźělne kultury a hosćo ze wšeho swěta zhromadnje swjeća, tež Serbja a Němcy. Tak słyšach w Chrósćicach časćišo ze stron Němcow, zo drje ničo dale njerozumja, přiwšěm so jim jara lubi. Hižo tónle fakt hladajo na ćeže, kotrež tuchwilu tež we Łužicy mamy, je dopokaz, zo zamóžemy dobru wzajomnosć pěstować. Hinak hač předsyda Domowiny Dawid Statnik pak sej přeju, zo njebychu hospo­dliwosć a wotewrjenosć druhim ludam, kulturam a wosobam napřećo kaž tež zhromadnosć jeno za čas festiwala knježili, ale zo sej je wobstajnje wobchowamy. Na festiwalu smy wšak wšitcy dožiwili, kajka dobra a krasna nalada tak nastawa.

Wjesne stawizny dźěći wabja

štwórtk, 16. julija 2015 spisane wot:

Šulski muzej „Korla Awgust Kocor“ w Stróži pola Hućiny wopytać so wězo tež w prózdninach wudani. Axel Arlt je so­ ze zamołwitej Marlis Ko­njechtec z domizniskeho towarstwa Radiška rozmoł­wjał.

Z čim móža so dźěći w prózdninach w šulskim muzeju zaběrać?

M. Konjechtec: Jeli to chcedźa, móža sem přińć, zo bychu zwučowali.

We wólnym času zwučować?

M. Konjechtec: Dźěći móža to zwučować, z čimž maja w šuli ćeže, kaž na přikład rjenje pisać. Rjane pismo nikomu nješkodźi. Wěm wot wučerkow, zo to rady chcedźa, nimaja pak chwile za to.

Što dźěći tu najbóle zajimuje?

M. Konjechtec: Woni chcedźa zhonić, kak běchu wjesnjenjo něhdy žiwi byli a što běchu činili. Wšako su dźěći te­hdy do šule nóžkowali. Njeznajachu bus, aw­to­ abo koleso. Nimale kóžda wjes měješe swoju mału šulu.

Kelko hosći sće lětsa hižo witała?

M. Konjechtec: Lětsa bě tu dotal 800 wopytowarjow. Často mam měšane skupiny Serbow a Němcow, kotrež hro­madźe přijědu a wjele chwile nimaja. Němcow dla jim potom zwjetša w němskej rěči přednošuju. To je škoda. Chcyła ze Serbami radšo serbsce rěčeć.

Hospodliwi jeno štyri dny?

pjatk, 10. julija 2015 spisane wot:
Marian Wjeńka

Łužica je tele dny potajkim zaso raz pupk swěta, znajmjeńša folklorneho. Hdyž ­při­jědźe telko hudźbnych a rejwanskich skupin k nam, směmy tajke wopisowanje swojeje domizny runjež raz za sebje wužiwać. Telko rozdźělnych ludźi, zajimawych kulturow a wšelakich nabožinow dźě tu kóždy dźeń njedožiwjamy. Je to­ wulkotna składnosć, zbližić sej mysle­ hosći, woznam jich spěwow a pozadk jich ­rejow. Bjez dźiwa, zo tysacy wopy­towarjow tule móžnosć wužiwaja, sej programy jednotliwych skupin dźensa w Hochozy a kónc tydźenja w Chró­sćicach wobhladaja a so zawěsće wo­bo­ha­ćeni zaso domoj podadźa.

Bohužel so kóždy swjedźeń raz skónči. A hdyž poslednja festiwalna ­fanfara za­ju­třišim nawječor pod Fulkec hórku wu­klin­či, budźe tež 11. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica 2015“ stawiznam přisłušeć. Wšitcy budu potom serbsku a łužisku hospodliwosć chwalić a wuzběhować, kak wotewrjeni tule smy.

Kak awtentiska je folklora?

štwórtk, 09. julija 2015 spisane wot:

„Folklora na jewišću – kak awtentiska je dźensa hišće ludowa kultura?“ Tomule prašenju wěnuje so na folklornym festi­walu sobotu w 14 hodź. zjawny kolok­wij w Chróšćanskej hali „Jednota“. Na nim wobdźěli so tež dr. Theresa Jacob­sowa, kotraž je so w disertaciji z temu zaběrała. Cordula Ratajczakowa je so z dr. Jacobsowej rozmołwjała.

Folklorny festiwal wabi poprawom k sobuswjećenju, mjenje k diskusiji. Čehodla móhł tež kolokwij ludźi zajimować?

Th. Jacobsowa: Kolokwij zajimcam zmóžnja sej nazhonjenja wuměnjeć. Nimo praktiskich poskitkow na festiwalu hodźi so wo prašenjach rěčeć, kotrež płaća­ za cyłkowne skutkowanje skupin. Nimo rozestajenja z wuměłskim dźěłom su to tež prašenja organizatoriskeho razu kaž zjawnostne dźěło, financowanje a požadanje wo srědki třećich atd. Dis­ku­sija wo awtentiskosći twori z tutymi wobłukami wuski zwisk.

Hižo w 50tych lětach ludowědnicy dwělowachu, kak awtentiska folklora hišće je. To pak ničo na tym njezměni, zo so ludźo za folkloru zahorjeja – z prawom?

Ma přeměnjenje za cyle napjate

srjeda, 08. julija 2015 spisane wot:

Po přikładźe Luthera 1517 we Wittenbergu je intendant Choćebuskeho statneho dźiwadła Martin Schüler alias Martin Lausitz minjenu sobotu na Łužiskim ewangelskim cyrkwinskim dnju 95 tezow wo brunicy we Łužicy za durje Choćebuskeje Němskeje cyrkwje přibił. Axel Arlt je z nim telefonował.

To bě akcija lobbyjoweho towarstwa Pro Lausitzer Braunkohle. Čehodla daće so jako muž wuměłstwa za dalše zničenje domizny zapřahnyć?

M. Schüler: Činju to zdobom jako wobydler­ a sobustaw tohole towarstwa, a tuž je rady podpěruju. Zničenje do­mizny dosć hroznje klinči. Nimam wudobywanje brunicy jeno za zničenje. Myslu­ sobu na to, zo so jenički tudyši zemski pokład zmysłapołnje a za ener­giju wužiwa, dołhož jón mamy. Čas za to je tola přewidny.

Maće wosobinski poćah k brunicy?

Jenož wjeselo a spokojnosć?

pjatk, 03. julija 2015 spisane wot:
Jan Kral

Měsacy dołho je so wulka koalicija wo energijowej politice zadźěrała. Srjedu wječor su so nawodźa koaliciskich stron po pjeć hodźinach nócneho wuradźowanja w zasadnych prašenjach dojednali. Nětko so wšitcy wjesela a su spokojom.

Energijowe koncerny dóstanu premije za milinarnje, kotrež do rezerwy sćelu, kanclerka docpěje klimowe zaměry, brunicowa lobby je spokojena a dźěłarnistwa maja za hórnikow dźěło zawěsćene.

Při tak wulkim wjeselu ani njenapadnje, zo so kóšty za rozsud, kotryž pječa nahladnosći Němskeje tyje a klimowe zaměry zawěsći, prawdźepodobnje zaso jónu tomu małemu mužej do móšnički deleguja.

Načasne by skerje było, z widom na mnóstwa naprodukowaneje energije (eko runje tak kaž carbo) a niske płaćizny na milinowej bursy, zo energijowe płaćizny za domjacnosće spadnu. To by wjeselo zbudźiło, hnydom někotre miliony króć. Pěkny Němc kaž Serb pak budźe płaćić a so spěšnje z wyšimi płaćiznami wotnamaka. W druhich krajach by tajki rozsud snano ke generalnemu stawkej wjedł, w Němskej pak ...

Maćeršćina je jemu hižo za čas powołanskeho žiwjenja přeco na wutrobje ležała. Tež w lětach zasłuženeho wuměnka njemóže so wón podpěry za nju wzdać. Rěču­ wo Jurju Šěraku, kiž jutře, 4. julija, w Lejnje wosomdźesaćiny swjeći.

Jako so w nowembrje 1981 w redakciji Noweje doby zeznachmoj, běch jenož lěto młódši hač wón swój čas, hdyž po studiju slawistiki 1. septembra 1957 jako pomocny redaktor za powšitkownu a rjanu literaturu w serbskim nakładnistwje na Budyskich Drjewowych wikach dźěłać započa. Do Noweje doby je pozdźišo přišoł a bě mjeztym jako redaktor za lokalnu stronu zamołwity.

Dokładnosć rěče, to sym hižo zahe nazho­nił, bě Jurjej Šěrakej wažna. A móžeše so tehdy jara hněwać na zmylki a njedo­statki, kotrež běchu zwjeršnosće dla nastali abo mějachu swoju přičinu w njekritiskim nałožowanju wšě­dneje wjesneje wobchadneje serbšćiny.

Wón je bjezdwěla jedyn z tych łužiskich politikarjow, kotřiž su mjez ludźimi najbóle prezentni: zapósłanc CDU w Sakskim krajnym sejmje Marko Šiman z Budyšina. Runje dźensa swjeći wón 60. narodniny.

Serbšćina sylnje zastupjena

štwórtk, 02. julija 2015 spisane wot:

W Choćebuzu wotměje so sobotu, 4. julija, Łužiski ewangelski cyrkwinski dźeń. Kotrym temam so tam wěnuja a za serbskim podźělom je so Janek Wowčer superintendentki Choćebuskeho cyrkwinskeho­ wokrjesa Ulriki Menzel prašał.

Što sće sej za cyrkwinski dźeń předewzali?

U. Menzel: Zahajimy jón z Božej słužbu w měšćanskej hali. Chcemy mjenujcy won z cyrkwjow, zo bychmy ludźom naše poselstwo posrědkowali. Rumy, kotrež móžemy jako cyrkej tworić, słušeja do­srjedź města. Dale planujemy tójšto fo­rumow k aktualnym a palacym temam, na kotrež su wšitcy zajimcy witani. Přihotowane su tež koncerty, temowe dźěłarnički a mjeńše diskusijne koła. Sym hižo wćipna, kotre myslički za přichod Łužicy takle zrodźimy.

Kak hódnoćiće, zo wotměwa so cyrkwinski dźeń lětsa w Choćebuzu?

U. Menzel: Wjeselu so, dokelž leži město runje srjedźa mjez Berlinom a Zhorjelcom. Mi wosobinsce je wažne, a w tej naležnosći sym hižo dlěje po puću, zo Serbja z Hornjeje a Delnjeje Łužicy tule zhromadnje na so skedźbnjeja. A runje za to je Choćebuz jara dobra městnosć.

Maće tež serbski podźěl na dnju?

Zasadźa so dale za zachowanje serbskosće

póndźela, 29. junija 2015 spisane wot:

Pjećasydomdźesaćiny swjeći dźensa w Němcach znaty, angažowany Serb, bywši wučer a župan Wojerowskeje župy „Handrij Zejler“ Joachim Nowak.

Jubilar angažowaše a angažuje so hišće dźensa na mnohostronske wašnje w swojej ródnej wsy kaž tež we Wojerowskej wokolinje. Wažne jemu stajnje bě a je, zo so serbskosć w regionje zachowa. Po wukubłanju na Serbskim pedagogiskim instituće sta so wón z wučerjom serbšćiny a pozdźišo tež ze zastupowacym direktorom Kulowskeje srjedźneje šule. Sylnje zasadźeše so za serbskosć na kubłanišću­ a tež wo to, zo dóstanje wone mjeno „Korla Awgust Kocor“. Jako bě zastupowacy direktor, je na Kulowskej šuli ze serbšćinu jara derje wupadało, wobkrućichu někotři jeho sobuwojo­warjo. Stajnje měješe wotewrjene wucho za wučerjow serbšćiny na kubłanišću, a běchu-li serbskorěčny wučbny material abo dalše srědki za wučbu a swjedźenje serbšćiny trěbne, so Achim Nowak wo nje staraše.

nawěšk

nowostki LND