Europske brónje, chaos, ćěkancy

pjatk, 11. septembera 2015 spisane wot:
Alfons Ryćer

Prezident Europskeho parlamenta Martin Schulz je sej tydźenja składnostnje zetkanja z madźarskim knježerstwowym šefom Viktorom Orbánom žadał, ćěkancow mjez sobustawskimi krajemi EU „sprawnje rozdźělić“.

Što pak je sprawne? Rozdźělenje na zakładźe wobydlerskich ličbow, hospodarskeje sylnosće, ličbow bjezdźěłnych a dotalnych wudawkow w zwisku ze zastaranjom azyl pytacych, kaž sej to prezident komisije Europskeje unije Jean-Claude Juncker předstaja? Njeby było na městnje, so skerje zepěrać na wobjim eksporta brónjow z jednotliwych krajow EU? Wšako je wulki dźěl ćěkancow, kotřiž tučasnje po Europje błudźa, domiznu wójny, anarchije abo chaosa w swojim kraju dla wopušćił. A wójny wjedu so z brónjemi, kotrež we wulkim mnóstwje tež z ruma EU do nic jara wot nas zdalenych krizowych regionow wuwožuja. Němska a někotre dalše susodne staty wužiwaja mjez druhim dawkowe dochody z dobytkow brónjenskeje industrije, zo bychu naš chětro wysoki žiwjenski standard financowali.

Gmejny termin podlěšić prosyli

pjatk, 04. septembera 2015 spisane wot:

Pančicy-Kukow (SN/MWj). Komuny zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe trjebaja wjace chwile, Budyskemu wokrjesej kwartěry za ćěkancow přizjewić. Po tym zo bě krajny rada Michael Harig (CDU) w lisće namołwjał, hač do dźensnišeho móžne bydlenja a objekty pomjenować, je předsyda zarjadniskeho zwjazka Měrko Domaška w nadawku gmejnow prosył termin hač do 25. oktobra podlěšić. Wokrjesny zarjad za wukrajnikow je tomu přihłosował.

„Jedna z přičin je, zo so gmejnscy radźićeljo zdźěla dotal z listom zaběrać njemóžachu, dokelž so jich posedźenja hakle wotměja abo wjesnjanosća maja hišće dowol“, zdźěli Měrko Domaška. Dalša přičina je, zo chcedźa so tež z wosadnej a cyrkwinskej radu wothłosować. „Jedna-li so wo cyrkwinske objekty, njemóžemy wo nich sami rozsudźić. Dokelž pak maja wosady zdźěla noweho fararja, měł tež wón zapřijaty być.“ Po słowach Měrka Domaški měli so w gmejnach z listom Hariga nětko woměrje zaběrać a hakle potom wo dalšich krokach rozsudźić.

Dotalnu praksu azyla změnić

pjatk, 04. septembera 2015 spisane wot:

Budyšin (SN/MkWj). Předsydstwo Budyskeho wokrjesneho zwjazka CDU je so k aktualnym prašenjam azyloweje politiki wuprajiło. Na wutornym posedźenju schwalichu čłonojo gremija wotpowědny dokument. W nim wuprajeja so jasnje přećiwo namócnosćam prawicarskich kaž tež lěwicarskich ekstremistow a přećiwo přiběracemu radikalizowanju towaršnosće. Zdobom dźakuje so wokrjesny zwjazk CDU njeličomnym hłowno- a čestnohamtskim pomocnikam, kotřiž so na najwšelakoriše wašnje njesebičnje wo naležnosće požadarjow azyla staraja.

Zdobom zwjazk namołwja, dotalnu praksu zapućowanja zasadnje změnić. Wuraznje wita wón namjet nutřkowneho ministra Thomasa de Maizièra (CDU), zarjadować na wonkownych mjezach Europskeje­ unije lěhwa , w kotrychž pruwuja, hač maja ćěkancy scyła šansu, w Europje azyl dóstać. Wotpokazanych požadarjow dyrbjeli konsekwentnje domoj pósłać. Tuchwilna politika ze spochi přiběracymi ličbami ćěkancow w Němskej njesměła so klětu dale wjesć.

Wuběrkej radźiła

pjatk, 04. septembera 2015 spisane wot:
Drježdźany (SN/MiR). Wuběrk za wobswět a ratarstwo Sakskeho krajneho sejma je so dźensa zaběrał z naćiskom frakcije Lěwicy wo zakonju změny strukturow w regionach, kotrež su wot wudobywanja brunicy potrjechene. Marja Michałkowa (CDU), předsydka Rady za serbske naležnosće Sakskeje, předstaji stejišćo, wěnowace so předewšěm sydlenskemu rumej Serbow w Slepjanskej kónčinje. Jako facit swojich dopóznaćow ma gremij za to, wšitke dotal etablěrowane struktury wužiwać. Přirunujo płaćiwe rjadowanje a nowy naćisk Michałkowa praji: „Nam je wažne, zo maja Serbja při dotalnym rjadowanju prawo na weto. Namjetowany nowy naćisk to njepředwidźi.“ Tam namjetowana pawšalna suma za wurunanske naprawy k spěchowanju dwurěčnosće njeje hladajo na wobstajnje měnjace so wužadanja realistiska. Na prašenje zapósłanče a rěčnicy za serbske naležnosće Katrin Kagelmann (Lěwica) hač su Serbja z rjadowanjemi Zwjazka za energijowu změnu spokojom, skedźbni Michałkowa na to, zo knježerstwo w tym zwisku połoženje w dwurěčnym sydlenskim rumje Łužicy wobkedźbuje.

Z ćěkancami žiwi być

pjatk, 04. septembera 2015 spisane wot:
Marko Wjeńka

Jako Serbja wokoło lěta 1850 po stach do Ameriki wupućowachu, běchu woni po dźensnišich kriterijach hospodarscy ćěkancy – „Wirtschaftsflüchtlinge“ – štož je w Němskej dźensa hižo wudmo. Bychu-li tehdy w USA azylowe zakonje měli kaž dźensa w Němskej, bychu drje serbskich zapućowarjow zaso wotsunyli.

Ličby ćěkancow, kotřiž Němsku doc­pěwaja, zdadźa so dramatiske. Wšudźe pytaja za móžnosćemi zaměstnjenja. Wšědne wobrazy nowych migrantow, kotrychž ani kałaty grót ani policisća zadźeržeć njemóža, wobkrućeja, zo drje so połoženje dale přiwótřa.

Połni energije

štwórtk, 03. septembera 2015 spisane wot:

Choćebuz (SN). Na Braniborskej techniskej uniwersiće Choćebuz-Zły Komorow wotmě so dźensa 17. braniborski energijowy dźeń. We hłownymaj referatomaj dnja wěnowaštaj so braniborski hospodarski minister Albrecht Gerber (SPD) a čłon předsydstwa energijoweho koncerna Vattenfall Hubertus Altmann žadanjam­ a narokam na Łužicu, wurosćacym z energijoweje změny. Prašenja milinowych wikow a alternatiwnych energijowych žórłow postajachu přehladku 45 wustajerjow na temu, energiju produkować a ju eficientnje wužiwać.

Před twarjenjom uniwersity žadachu sej potrjecheni dalewjedźenja wuhloweje jamy Janšojce-sewjer doskónčny kónc planowanskich naprawow za jamu. „Njeje žanoho woprawnjenja, zo so jama rozšěri­. Zas a zas so krajne knježerstwo rozsudam, naše wsy wuchować, wuwinje“, rjekny Kerkojčanski wjesny předstejićel Roland Lehmann. „Je njemóžne, kotru hru knježerstwo na njedobro wobydlerjow hraje. Wočakujemy jasny rozsud z Berlina k prašenju za trěbnosću wuhla“, wuzběhny čłon braniborskeho brunicoweho wuběrka Renej Šuster.

Nowosć je lětsa hudźba

štwórtk, 03. septembera 2015 spisane wot:

Tim Heilmann je režiser lětušeje inscenacije Serbskeho ludoweho ansambla „Knježe prawa“ na Mortkowskej twjerdźiznje. Premjera budźe jutře, pjatk wječor. Milenka Rječcyna je so z režiserom rozmołwjała.

Što je lětuša nowosć programa?

T. Heilmann: To je na kóždy pad hudźba. Za inscenaciju Jěwa-Marja Čornakec nowe spěwne teksty spisa, kotrež je Peter Wesenauer zhudźbnił. Loni běchmy so na předležacy material złožowali, kaž na ludowe spěwy. Zo mamy lětsa nimo ludowych pěsnjow, kotrež předewšěm chór spěwa, cyle nowotwórby, podobace so musicalej, wučinja polěpšenje porno lońšemu poskitkej.

Što Wam to woznamjenja, so jako Berlinjan do kultury zanurić, kotraž je Wam skerje cuza?

T. Heilmann: Mam so cyle jednorje rozestajeć z kulturu, tradicijemi a nałožkami. Na te wašnje dóstawaš respekt před tamnym – runje w dźensnišim času. Bydlu w Němskej a chcu wědźeć, što słuša k němskej kulturje, kotre mjeńšiny mamy, z kotrymiž móžu so rozestajeć. Z druhimi kulturami a narodami so zaběrać rěka tež stajnje, na sebje njezhladować, ale na trěbnu tolerancu za žiwjenje w našej towaršnosći.

W měrje žiwy być je bohatstwo

wutora, 01. septembera 2015 spisane wot:
Axel Arlt

Dźensa je swětowy dźeń měra. W Kamjencu su popołdnju demonstrowali. Na Budyskich Žitnych wikach je cyły dźeń pisany program ludźi pohnuwał, wo měrje rozmyslować.

Hdźež měr knježi, njeje wójny. Tule jednoru sadu měli sej přeco zaso wuwědomjeć. Wšako začuwamy hižo dlěje hač lěto, što to za nas rěka, hdyž wojerske rozestajenja ludźom domiznu rubja. Zadwělowani­ pytaja woni za schowom, za přichodom za sebje a swoje dźěći.

Hdyž sej dźensniši dźeń dóńt milionow ćěkancow wuwědomimy, nimamy přičinu so sebjespokojnje wróćo lehnyć. Zwrěšćił je pospyt zamołwitych politikarjow w Europje, kontinent kaž twjerdźi­znu před tymi škitać, kotrymž žadyn puć přewobćežny a přestrašny njeje, zo bychu­ zahubje w swojej domiznje wućeknyli. Woni žadyn měr nimaja. Někotryžkuli mjez nami, tež we Łužicy, pak so boji­, zo ći wbozy ludźo „naš měr“ wohroža. Ale što je „naš měr“? Zda so, zo je to prěnjorjadnje derjeměće.

Jako před pjeć lětami na tymle městnje něšto linkow k 70. narodninam Alfonsa Handrika wozjewich, so tróšku starosćach. Nichtó dźě wěčnje tak čiły njewostanje, zo zamóže jako swobodny awtor za Serbske Nowiny pisać a spěšnje na aktualne wužadanja reagować. Hdyž swjeći wón dźensa 75ćiny, směm wolóženy zwěsćić, zo běchu tehdyše starosće njewoprawnjene. Smjerdźečan je tež dźensa jedyn z najswěrnišich a najspušćomnišich swobodnych sobudźěłaćerjow našeho wječornika. A mi so zda, zo je ze swojej wobdźiwajomnej fitnosću samo hišće šerpatku připołožił. Njerozprawja dźě wón jenož wo posedźenjach gmejnskich radow abo z wjesnych swjedźenjow, ale zaruča na lokalnej stronje cyłe serije, kotrež w lětnim času wozjewjamy. Loni pisaše wo tykowanych statokach na serbskich a dwurěčnych wsach, lětsa běchu to farske domy w katolskich a ewangelskich wosadach. A kelkož wěm, ma tež za klětu hižo zajimawu ideju.

Wužadanje za wšitkich

pjatk, 28. awgusta 2015 spisane wot:
Marian Wjeńka

Tydźeń po skónčenju lětnich prózdnin w Sakskej zda so žiwjenje zaso w zwučenych kolijach wjerćeć. Hłowny dowolowy čas je nimo, dźěći zaso do šule chodźa a na pućach je wšudźe zaso zwučeny wobchad. Wšitko potajkim zaso kaž přeco?

Nic cyle! Přetož w někotrych městach a gmejnach Hornjeje Łužicy duje nětko nowy wětřik, tež w serbskim sydlenskim rumje. Minjene dny su hnydom wjacorych nowych wjesnjanostow a wyšich měšćanostow spřisahali. Tak je Alexander Ahrens zawčerawšim před Budyskej měšćanskej radu přisahał, so na dobro sprjewineho města zasadźeć. Do toho wšak bě wón najprjedy raz w dowolu ­był, štož mnozy wobydlerjo tak prawje zrozumić njemóžachu.

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND