Na reformera lěsnistwa a ornitologu dopominali

srjeda, 16. septembera 2020
artikl hódnoćić
(0 )
Arnold swobodny knjez von Vietinghoff-Riesch Arnold swobodny knjez von Vietinghoff-Riesch

Gmejna Njeswačidło a jeje Přećeljo domizny a kultury spominachu na 125. narodniny prof.dr.sc.pust. Arnolda swobodneho knjeza von Vietinghoffa-Riescha, rodźeneho 14. awgusta 1895 na 1945 wotpalenym Nowym hrodźe. Na direktnym narodninskim dnju planowachu poprawom hrodowy koncert z přednoškom wo zasłužbnym zemjanu, kotryž pak je kaž wšitke koncerty Budyskeho hudźbneho lěća koronapandemije dla wupadnył. Tak su narodninski swjedźeń hakle njedawno na Njeswačanskim Starym hrodźe z přeprošenymi hosćimi na dostojne wašnje wotměli, wobkedźbujo postajenja hygieny.

Njeswačidło njewopomina 125. narodniny „poslednjeho knježka nad Njeswačidłom“, ale dopomina na mjezynarodnje připóznateho wědomostnika, uniwersitneho wučerja, reformera lěsnistwa, ornitologu, spisowaćela a prof. dr. eko. habil. Arnolda swobodneho knjeza von Vietinghoffa-Riescha. Nawoda Nje­­­­swačanskeho Domizniskeho muzeja Arnd Lehmann přednošowaše wo žiwjenju a wo zasłužbach wědomostnika. Druhi mjez wosom potomnikami Harryja swobodneho knjeza nad Njeswači­dłom sta so tak z najwuznamnišim zemjanom wsy. Po maturiće na elitnym gymnaziju za zemjanske dźěći w Drježdźanach přebywaše wón dlěši čas pola swojeho dźěda na knježim dworje w Salisburgu w tehdyšej caristiskej Letiskej na Baltikumje. Wottam pochadźeše zemjanska swójba von Vietinghoff, kotraž bě srjedź 19. lětstotka hrodaj a ryćerkubło w Njeswačidle namrěła. Jeje ród běše němsko-baltiskeho pochada w Ruskej. Jako připowědźi Němska 1. awgusta 1914 wójnu Ruskej, bu Arnold swobodny knjez von Vietinghoff-Riesch interněrowany a je w tym času rušćinu běžnje nawuknył. Jemu so poradźi z ruskeje jatby ćeknyć. Po Prěnjej swětowej wójnje wojowaše wón dobrowólnje w baltisko-němskim swobodnym korpsu přećiwo Čerwjenej armeji.

Po studiju přirodowědy a lěsnistwa w Němskej přewza Vietinghoff-Riesch Njeswačanske swójbne 2 000 hektarow wopřijace wobsydstwo. 1930 załoži wón w Njeswačidle prěnju saksku škitnu ptačernju, wuwučowaše na wysokej šuli Tharandt lěsnistwo a bě zahority ornitologa. Wuwiwaše a wučeše reformy moderneho lěsnistwa, kotrež započa w swojim lěsu praktisce zwoprawdźeć. Wo čimž dźensa w Němskej nastupajo přichod lěsnistwa horco diskutujemy – měšany lěs z lisćowymi a jehlinowymi štomami –, to bě wón propagował a zwoprawdźił. Tajki nowočasny lěs da Vietinghoff-Riesch hižo před 90 lětami mjez Šešowskim zwěrjencom hač ke Koslowskemu „Šac-kašćikej“ připrawić.

Po přednošku móžachu so wopytowarjo na nimale štyrikilometrowskim wuchodźowanju pod přewodom wyšeho hajnika dr. Dietricha Buttera wo dobrym nětčišim stawje moderneho lěsa přeswědčić. Wokoło lěta 1930 spisa Arnold swobodny knjez von Vietinghoff-Riesch knihu „Der Lausitzer Wald“ wo łužiskim lěsu a lěsnistwje. W Druhej swětowej wójnje wuwučowaše wón wot lěta 1943 jako profesor na Lěsniskej wysokej šuli Tharandt a bě tež jako stotnik Wehrmachty tołmačer za rušćinu na wuchodnej fronće. 1945 ćekny ze swójbu do Delnjeje Sakskeje, wutwori tam 1947 prěnju škitnu ptačernju kraja, sta so z profesorom a wot 1960 z dekanom za lěsnistwo na Göttingenskej uniwerisće. W měrcu 1962 z awtom znjezboži. Mandźelska hnydom zemrě, swobodny knjez wudycha 2. apryla 1962.

Arnold von Vietinghoff-Riesch zawostaji wjace hač 200 wědomostnych dźěłow, přednoškow a knihow. Na Njeswačanskim Starym hrodźe dopominatej wot lěta 2006 wopomnjenska stwa a wustajeńca na njeho a na jeho wědomostne skutkowanje.

Dujerjo na hońtwjerskich róžkach z Njeswačidła kaž tež Juliana a Elisabeth Wirthec z Hory ze smyčkowej hudźbu su wopomnjenske zarjadowanje za Arnolda swobodneho knjeza von Vietinghoffa-Riescha swjatočnje wobrubili.

Manfred Laduš

wozjewjene w: Serbski powěstnik

Galerija

dalši wobraz (1) W Starke nakładni stwje w Limburgu nad Lahn lěta 2002 wušła kniha Vietinghoffa-Riescha
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND