Wo knihach a kniharni (20.08.21)
Njedawno rozmołwjach so z we wukraju bydlacym Serbom mjez druhim wo skutkowanju medijow na regionalne a globalne čłowjeske wuwiće. Běchmoj sej přezjednaj, zo smy tuchwilu w dosć njewěstym času žiwi, a zo je sylny katalyzator njestajnosće masiwne wobwliwowanje měnjenjow a jednanjow přez bjezkónčny output internetnych medijow. Ženje w stawiznach čłowjestwa njebě tak lochko informacije a měnjenja šěrić a přijimować, ale tež sfalšować, nimale bjez regulowanja a kontrole. Tak je wotewrjene prašenje, što nas w přichodnych lětdźesatkach wočakuje.
Kak wažne su Serbam Słowjenjo?
Šěsć lět je Lukáš Novosad mjeztym předsyda Praskeho Towarstwa přećelow Serbow (SPL). Towarstwo ma dźensa 200 čłonow a je wot 8. do 14. awgusta 2. lětni kurs za serbšćinu w Budislavje přewjedł. Cordula Ratjaczakowa je so z Lukášom Novosadom rozmołwjała.
Za měsac budźe hłowna zhromadźizna SPL a wólby. Chceće znowa kandidować?
Za čo čěsko-serbski kurs?
Budislav – płódne zetkanišćo za nowe ideje
Budislav (SN/CoR). Krasna je wokolina wokoło Domu bratrow Čapek w čěskim Budislavje pola Litomyšla. Lěs a miłe hórki wabja za pućowanja a wopušćiwši po sorabistiskim přednošku jónkrótnu kulojtu žurlu, zasłyšiš rěčku pluskotać. Druhi raz je Praske Towarstwo přećelow Serbow (SPL) tu lětni kurs serbšćiny přewjedł.
Sprawny a horliwy Serb
Składnostnje 100. posmjertnych narodnin spominamy na studijneho radu, swěrneho towarša a horliweho Serba Rudija Klina. Wón narodźi so 3. awgusta 1921 w Malešecach a tam tež wotrosće. Pola serbskeho wučerja Jana Šěcy měješe mjez druhim serbsku wučbu. Po šuli nawukny zamkarstwo a dyrbješe bórze do wojakow a do wójny. Ćežkozbrašeny wróći so do Malešec. W lěće 1946 wopyta nowowučerski kurs na Serbskim wučerskim wustawje w Radworju. Nastupi prěnje wučerske městno w šuli Zubornička/Stróža. W lěće 1949 złoži prěnje wučerske pruwowanje a bu šulski nawoda we Worcynje. Hromadźe z Měrćinom Nowakom-Njechorńskim wožiwi Domowinske dźěło we wsy. W Niskej a Běłowodźanskim wokrjesu skutkowaše pozdźišo jako naměstnik wokrjesneho radźićela. Najwjetše zasłužby za Serbstwo zdoby sej Rudij Klin jako direktor Centralneje rěčneje šule w Minakale. Wot 1956 hač do swojeho inwalidizowanja 1980 nawjedowaše dalekubłanišćo dorosćenych z wulkej zamołwitosću. W Minakale je wšón čas Domowinskej skupinje „Statok“ předsydarił.
Hórnikečanska fabrika z „jězbu po času“
Hórnikecy (KD/SN). Hórnikečanska energijowa fabrika njeje jenož techniski pomnik, ale zdobom łužiskim wuměłcam městnosć so prezentować. We wobłuku akcije Wuměłstwowy bus (hlej deleka) wotewrichu tam minjenu sobotu wosebitu wustajeńcu „Prjedy hač woteńdźeš“. Přehladka, kotruž běchu fotograf Maćij Bulank, basnica Róža Domašcyna a komponist Měrćin Weclich zestajili, pokazuje wulkoformatowe čornoběłe fotografije, wotbłyšćowace „poslednje nošerki serbskeje narodneje drasty“ a nastate wot lěta 1985 do 2011 mjez druhim w Blunju a Konjecach. „Wustajeńca so tuž derje k našemu lětušemu hesłu ‚Domizna‘ hodźi“, kaž nawodnica energijoweje fabriki Kirstin Zinke podšmórny.
Serbske wuměłstwo z časa NDR
Wuměłstwowy bus prěni raz we Wojerowskej kónčinje
Wojerecy (SiR/SN). Dwě jězdźidle běštej we wobłuku akcije Wuměłstwowy bus, wuhotowaneje wot iniciatiwy „Im Friese“ Šěrachow-Korzym, minjeny kónc tydźenja we Wojerecach a wokolinje po puću. Mjez jednotliwymi stacijemi – dohromady bě jich šěsć – postarachu so w busomaj wjacori hudźbnicy wo dobru naladu mjez pasažěrami. Akcija bě prěni raz z hosćom we Wojerowskej kónčinje, wothłós w bohatej ličbje přitomnych sobujěducych bě přewšo pozitiwny.
Jan Łahoda
13. awgusta hranica zawrjena(2)
Wobě železnicy Berlina słušeštej Němskej železnicy NDR, a přistajeni tež w Zapadnym Berlinje jej posłužowachu. Hnydom po połnocy 13. awgusta ćahi, kotrež do zapadneho dźěla města jězdźachu, hižo za přistup njedźeržachu, hač na wuwzaće dwórnišća Friedrichska dróha. Bojownicy wobrónjenych stotkow, policisća a wojacy hranicy kaž tež Narodneje ludoweje armeje zašlahachu z kałatym grotom hranicu, nastajichu kamjentne bloki a započachu pozdźišo wysoku murju twarić. Wobrónjene mocy NDR njedachu so wot ludźi mylić, kotřiž spytachu jich ze Zapadneho Berlina prowokować. Wobydlerjow wuchodneho Berlina, kiž běchu dotal w zapadnym dźělu Berlina dźěłali, abo chcychu tam swojich přiwuznych wopytać, při bliženju k hranicy wotpokazowachu a domoj pósłachu, někotrych agresiwnje wustupowacych tež zajachu.
To sta so 13. awgusta a w přichodnych dnjach. Někotrym Wuchodoberlinjanam, kotřiž direktnje na mjezy bydlachu, so hišće poradźi přez hranicu ćeknyć. Wokna a durje tajkich twarjenjow su na to na stronje k mjezy zamurjowali.
