Zhromadnješěsć lět wuknyć

srjeda, 24. meje 2017 spisane wot:

Sakska šulerska rada zahaji spočatk tohole­ tydźenja iniciatiwu, podlěšić zakładnošulski­ čas wot štyrjoch na šěsć lět. Milenka Rječcyna je so z rěčnikom rady Leonardom Kühlewindom­ rozmołwjała.­

Čehodla je tale tema Sakskej šulerskej radźe wažna?

L. Kühlewind: Zasadnje nimamy k tejle problematice poziciju. W zańdźenych měsacach pak zwěsćichmy, zo wobsteji potrjeba diskusije. Dokelž su mnohe znapřećiwjace so měnjenja, hač měli zakładni šulerjo štyri lěta abo dlěje zhromadnje wuknyć, smy so rozsudźili so šulerjow samych prašeć. Nětko smy wćipni na wuslědk.

Nowelěrowany šulski zakoń je wobzamknjeny. Čehodla so hakle nětko z tejle temu rozestajeće?

L. Kühlewind: Naš wid na to, hač měli zakładni šulerjo štyri abo šěsć lět zhromadnje wuknyć, je generaciske prašenje. Rozsudźimy-li so w Sakskej přichodnje za dlěše zhromadne wuknjenje na zakładnej šuli, budu hišće mnohe diskusije trěbne a wjele detailow ma so wotwažować a rozjasnić. Mamy to za dołhotrajny proces. Zdobom pak myslimy, zo je runje nětko prawy čas za diskusiju.

Spočatk lěta su Choćebuscy kulturnicy nowe towarstwo Studnja załožili. Cordula­ Ratajczakowa je so z městopředsydu towarstwa Michaelom Apelom rozmołwjała.

Čehodla sće nowe towarstwo załožili?

M. Apel: Myslimy sej, zo je trjeba serbskim towarstwam a kulturnikam z podpěru a dobrej radu poboku być. Chcemy jich podpěrać próstwy stajeć, projekty přewjedować a mjez sobu styki nawjazać. Naš poskitk wusměrja so na wšelakorych ludźi, na serbske towarstwa, šule a horty, na staršich, kotřiž chcedźa něšto na nohi stajić, na wuměłcow a kulturnikow. Smy tež wotewrjeni Němcam, kotřiž so za serbsku kulturu zajimuja. Chcemy so stać ze zjawnym partnerom wšěm Delnjołužičanam, kiž maja prašenja nastupajo serbskosć a sami dale njepřińdu. A snano tež sami projekty přewjedźemy.

Mjeztym dźělitaj sej předsyda Robert Engel a Frank Kosyk městno kulturneho managera. Wo čo staj so hižo starałoj?

Serbske nalěćo w Lipsku

wutora, 16. meje 2017 spisane wot:

Serbske nalěćo w Lipsku wabi na přednoški. Milenka Rječcyna je so z wědomostnej sobudźěłaćerku Instituta za sorabistiku na Lipšćanskej uniwersiće Jelizawjetu Waltherowej rozmołwjała.

Štó je iniciator Serbskeho nalěća w Lipsku?

J. Waltherowa: Wědomostny rjad přednoškow za Serbske nalěćo w Lipsku organizuje Institut za sorabistiku zhromadnje z towarstwom k spěchowanju mjeńšinowych rěčow w Lipsku. Su pak hišće dalši partnerojo, kaž Europski dom z.t. Lipsk, kotřiž projekt podpěruja. Spočatki tohole programa wuchadźachu z priwatneho zajima­ wšelakich ludźi z instituta.

Kotry zaměr ze Serbskim nalěćom maće? Koho chceće z přednoškami narěćeć?

J. Waltherowa: Naš zaměr je z poskitkom přidatnu platformu za zetkanja Lipšćanskich Serbow tworić. Zdobom chcemy dalšich ludźi zajimować, kaž němskich a wukrajnych studentow na uniwersiće, kotřiž na polu mjeńšinowych a druhich rěčow studuja. Nimo toho skića přednoški nimo zetkanjow informacije wo stawiznach a kulturje Serbow.

Je tróšku sobu wo plistu šło ...

štwórtk, 11. meje 2017 spisane wot:

Prezident jewišćoweho towarstwa Ulrich Khuon bě hósć dźiwadłoweho festiwala „Witajće druhdźe III“ minjeny tydźeń w Budyšinje. Pódla bě wón tež na překwapjacym wukóncu njedźelneje podijoweje diskusije. Axel Arlt je so z nim rozmołwjał.

Kak sće Akcionist*ki dožiwił?

U. Khuon: Wustup skupiny z Maxima Gorkoweho dźiwadła dopominaše mje na nadawk, kak rozestajamy so my wšitcy ze wšědnym rasizmom. Festiwal sam je to zdokonjał wotmołwić na prašenje, kak swět z ćěkancami wuhotuješ. Bych diskusiju z koleginami a kolegami z dźiwadła Gorkeho za lěpšu měł hač jich monologowy wustup.

Su woni nowe dopóznaća sposrědkowali?

U. Khuon: To, štož su tematizowali, njeje žane potajnstwo, ani za Budyšin ani za druhe města w Němskej. Mamy so rozestajeć z AfD, z nowej Prawicu a z jeju zwólniwosću k namocy.

Su Akcionisća zwólniwi byli diskutować?

Kónc tydźenja ma w Ludowym nakładnistwje Domowina nowa němskorěčna kniha serbskich bajkow „Das goldene Gut“ wuńć. Cordula Ratajczakowa je so z awtorku Róžu Domašcynej rozmołwjała.

Njeje to prěni raz, zo zaběraće so z bajkami. Što Was na nich wabi?

R. Domašcyna: Bajki přewodźeja mje hižo wot dźěćatstwa, wšako je mi wowka, Hana Chěžcyna z Hórkow, hižo bajki bała, prjedy hač móžach čitać. Je z hłosom a rukomaj bała, na to so najlěpje dopominam. Pozdźišo sama bajki čitach; tež w telewiziji pokazuja bajkowe filmy. Mam wjele tačelow a CDjow z bajkami. Najradšo pak dopominam so na bajki wowki a tak zdobom na nju. A bajki kradnu so tež do basnjow, wšako maja ze žiwjenjom činić. W zběrce „Štož ći wětřik z ruki wěje“ (2012) je to na přikład bajka „Mótka a kmótra“. Tuchwilu zaběram so z bajkami wo wjelku. Hdyž čitam, zo wjelk tykanc kradnje, kotryž na dworje wustudnje, abo zo eksistuje někajke chorobne awto za wjelka, sej praju: Bajki su mudriše, wobsahuja wědu lětstotkow.

Kak swobodnje sće za nowu knihu bajki wuzwolić a wobdźěłać móhła?

Zašłosća přichod zwjazanej

póndźela, 08. meje 2017 spisane wot:

Dźens před 25 lětami bě Braniborska wukaz wutworjenja (Einrichtungserlass) Dźěłanišća za serbske kubłanske wuwiwanje (ABC) w Choćebuzu wudała. Milenka Rječcyna je so z nawodnicu dźěłanišća dr. Christianu Piniekowej rozmołwjała.

Što je něhdźe 50 zajimcow na 25. róčnicu załoženja ABC přiwabiło?

Ch. Piniekowa: Bjezdwěla běštej to swjedźenske zarjadowanje a wustajeńca wo ABC, w kotrejž je mjez druhim originalny dokument wo zarjadowanju dźěłanišća přez kraj Braniborsku widźeć. Mějachmy přednoškaj něhdyšeju nawodow Pětša Janaša a dr. Fryca Liba wo času załoženja a natwara. Sama porěčach wo dźensnišej situaciji.

Mjeztym nawjedujeće dlěje hač tři lěta Choćebuski ABC. Što běchu najwažniše změny w tym času?

Sokołam nowe wužadanje

srjeda, 03. meje 2017 spisane wot:

Dźěło ze serbskimi wubrankami je Serbskemu Sokołej wažne. Axel Arlt je so wo tym ze starostu towarstwa ­Milanom Funku rozmołwjał.

Kak su wubranki strukturowane?

M. Funka: Wubrance mamy w kopańcy. Wonej stej so loni na europeadźe wobdźěliłoj. Tajke cyłki su tež w dorostowych klasach C, D a E. Nětko je so dalša z Delnjeje Łužicy přidružiła.

Je wotpohladane tež w dalšich sportowych družinach wubranki wutworić?

M. Funka: Smy z jednaćelom Domowiny Markom Kowarjom hižo wo tajkej we volleyballu rozmyslowali. Chcemy volleyballistow zdobyć, kotřiž aktiwnje hraja. Marko Suchy, bywši załožbowy direktor, by so na přikład rady za tajki cyłk angažował. Byrnjež z njej tójšto prócy zwjazane było, ideja je zrodźena.

Sće na hłownej zhromadźiznje Domowiny we Wojerecach připowědźił, zo chceće w meji spěchowanske towarstwo za serbske wubranki załožić. Kak z tym wupada?

Wosada Jozuwy kóždeho wita

štwórtk, 27. apryla 2017 spisane wot:

Wot jutřišeho do njedźele wotměje so hłownje we wulkej hali na Budyskim Třělnišću konferenca Momentum. Zarjadowanje organizuje Budyska swobodna křesćanska wosada Jozuwy. Měrćin Weclich je so z koordinatorom, młodym fararjom Clemensom Mudrichom, rozmołwjał.

Što je zaměr konferency?

C. Mudrich: Momentum (prawy čas) je konferenca 13 wšelakich křesćanskich wosadow a młodźinskich zhromadźenstwow, a to z cyłeje Łužicy. Chcemy hrjebje mjez cyrkwjemi a wosadami přewinyć, so bóle zaznać a zwjazać.

Kelko wobdźělnikow wočakujeće?

C. Mudrich: Liču z něhdźe tysac ludźimi. Moje wulke přeće je, zo přińdu tež zajimcy na přikład ze serbskich katolskich wosadow a z nami zhromadnje swjeća. Witany je kóždy, hač křesćan abo njekřesćan, Němc abo Serb, wězo tež ćěkanc. Čim pisaniša zhromadnosć je, ćim lěpje. Chcemy mosty twarić – cyle bjez ćišća.

Jedyn z wjerškow Momentuma budźe sobotu, 29. apryla, wot 15 do 18 hodź. měšćanska akcija. Što tam na nas čaka?

Najprjedy zwuk, potom tekst

srjeda, 26. apryla 2017 spisane wot:

Nimale pjeć lět je čłon SLA Handrij Henčl dirigent a wuměłstwowy nawoda Serbskeho muskeho chóra Delany. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.

Što woznamjenja Wam, tónle chór nawjedować?

H. Henčl: Časćišo bjezsparne nocy, ale zdobom tež jara rjane koncerty. Móhł wjele mjenować, njewěm pak, hdźe prawje započeć a přestać. Na spočatku bě za mnje wjele noweho. Dyrbjach spóznać, što w chórje tči a što móhł polěpšić. Mjeztym sym swoje slědy zawostajił, dobre abo tež nic tak dobre. Mi dźe wo to, zo chór Delany atraktiwny wostanje.

Što sej na ćělesu česćiće?

H. Henčl: Angažowanych spěwarjow, kotřiž so hižo lětdźesatki wobstajnje na probach wobdźěleja, někotryžkuli z nich čini to hižo 45 lět. Wša česć jim!

Sće chór z bohatym repertoirom přewzał. Što je z Wami noweho nastało?

H. Henčl: Spytach wšelake zakładne wěcy změnić. Mi je přeco wažne, docpěć jara rjany zwuk, hakle po tym dźiwam na tekst. To je wuskutk mojeho instrumentalneho wukubłanja. Sym pola Handrija Wjenka w hudźbnej šuli na klarineće hrać nawuknył. A wón je mi tehdy prajił, zo stej hudźbnikej jeho wuši najwažnišej.

Zajutřišim pytaja hudźbnicy trójki Trio con moto na komornym wječoru w Budyskej Röhrscheidtowej bašće SLA dialog z knihu Jurja Brězana „Moja archa Horni Hajnk“. Cordula Ratajczakowa je so čłonom trija, violoncellistom Helfriedom Knopsmeierom, rozmołwjała.

Kak sće ideju zrodźili?

H. Knopsmeier: Nastork běchu nam – nimo mje Hance Tiedemann na prěčnej fleće a Bettinje Witke na huslach – lońše 100. narodniny Jurja Brězana. Smy sej knihu „Bruder Baum und Schwester Lerche“ mjez sobu dale dawali a sej ju wotkryli. Štož smy čitali, je nas wšěch třoch hłuboko hnuło. Mamy za wažne, tele Brězanowe teksty z lěta 1991 ludźom znowa do wědomja zwołać. Čehodla, to móže kóždy připosłuchar sam za sebje wotkryć.

Přednjeseće teksty sami – čehodla?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND