Nowostka Kroha

póndźela, 11. januara 2016 spisane wot:
Berlin (SN/CoR). Nowa kniha Petera Kroha wuńdźe srjedź januara pod hesłom „Minderheitenrecht ist Menschenrecht – Sorbische Denkanstöße zur politischen Kultur in Deutschland und Europa“ w Berlinskim nakładnistwje Beggerow. Awtor njerozestaja so w publikaciji jeno ze skutkowanjom swojeho dźěda, serbskeho publicista a politiskeho aktiwista Jana Skale (1889–1945), ale zaběra so zdobom z dźensnišimi problemami nacionalizma. Po měnjenju Petera Kroha ma hida na cuzych a mjeńšiny tehdy kaž dźensa samsne korjenje.

Wosebite koncerty na spočatku lěta pod nawodom pianistki Heidemarje Wiesnerec maja hižo wot lěta 1995 swoje krute městno we łužiskej hudźbnej protyce. Prěni a wuspěšny koncert lěta wotmě so wčera w Choćebuskim Serbskim domje.

Choćebuz (kf/SN). Hižo třeći raz je lawreat spěchowanskeho Myta Ćišinskeho 2015, komponist a moderator Sebastian Elikowski-Winkler pianistce při zestajenju programa poboku był: „Heidemarja stara so w prěnim rjedźe wo nowe kompozicije – tak mamy lětsa štyri prapremjery. Ja pytam w archiwach twórby, kotrež su lědma znate abo njebuchu publikumej scyła hišće předstajene“, rjekny Winkler.

Smě Serbowka „-owa“ być?

pjatk, 08. januara 2016 spisane wot:
Budyšin (SN). Nowa publikacija Serbskeho instituta zaběra so ze žadanjom Serbowkow za přizwolenjom žónskeje formy swójbneho mjena. Awtor brošury „Zum Anspruch der Sorbinnen auf weibliche Formen des Nachnamens – Gutachten ohne Auftraggeber“ dr. Detlev Rein bě w lětach 2000 do 2013 jako nawoda referata w zwjazkowym ministerstwje za nutřkowne naležnosće zamołwity za mjeńšinowe prawo a mjeńšinowu politiku. Nastork k pisanju bě jemu skóržba z lěta 2013. Němska staćanka serbskeje narodnosće chcyše mjeno swojeho mandźelskeho přiwzać a po serbskej tradiciji žónsku formu z kóncowku „-owa“ wužiwać. Při tym złožowaše so na zakoń wo změnje mjeńšinoweho mjena. Stawnistwo předpołoži wotpowědne naprašowanje Choćebuskemu hamtskemu sudnistwu, kotrež zwěsći, zo tajke prawo njewobsteji. Choćebuske krajne sudnistwo wotpokaza skóržbu přećiwo wobzamknjenju. Po měnjenju awtora je Němska hladajo na wobłukowe dojednanje zawjazana, rozrisanje na dobro Serbowkow namakać.

Pytaja za nowymi formami a poskitkami

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:

Hódnoćenje a zhladowanje do přichoda tradicionalneho Swjedźenja serbskeje poezije

Swjedźenje serbskeje poezije Zwjazka serbskich wuměłcow (ZSW) słušeja k tradicionalnym wuznamnym kulturnym podawkam w Serbach. Swój spočatk mějachu 1979 na Wotrowskim hrodźišću, na kotrymž běštaj nimo serbskich literatow mjez druhim tež čěski a ukrainski basnik Josef Suchý a Wolodymyr Lučuk prěnjej wukrajnaj hosćej. Ideju za kulturny swjatk we Łužicy bě tehdy Benedikt Dyrlich z kóždolětneho mjezynarodneho Puškinoweho swjedźenja w Michalowskoje pola Moskwy do Łužicy přinjesł.

Loni, krótko do hód, je so skupina ZSW zetkała, zo by wo přichodźe swjatka poezije rozmyslowała a prěnje mysle za nowe formy kulturneho po­dawka zezběrała. Bywši předsyda zwjazka a nětčiši předsyda Koła serbskich spisowaćelow we wobłuku ZSW Benedikt Dyrlich bě hižo do toho signalizował, zo po dotal organizowanych swjedźenjach lětsa za wosomatřicety jako nawoda k dispoziciji njebudźe. Předsydstwo ZSW jednohłósnje rozsudźi, tradiciji „njewusnyć dać“, ale snano na druhe wašnje přewjesć.

Stajna přehladka z 23 twórbami

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:

Před 45 lětami zemrětemu molerjej Ante Trstenjakej su kulturnicy słowjenskeho města Ljutomer w tamnišej radnicy njedawno wotewrěli stajnu wustajeńcu z jeho wuměłskimi dźěłami. Přećel Serbow bě so w bliskej wsy Slamnjaku narodźił.

W Ljutomeru stej po Ante Trstenjaku pomjenowanej dróha a wuměłska galerija, w kotrejž měšćanska biblioteka wot lěta 1981 kulturne zarjadowanja a wustajeńcy wuhotuje. 1993 je město přewzało kulturne herbstwo wuměłca a so wo nje dale stara. W zašłymaj lětdźesatkomaj su jeho dźěła přeslědźili, wopisowali a wo­spjet jeho wobrazy nakupowali a zarjadowali. Běše-li trjeba, su je swědomiće restawrowali. Dotal wisachu wobrazy w zjawnych rumnosćach abo běchu dźěl zběrki měšćanskeho muzeja.

Móst mjez narodnosćemi

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:

Budyšin (SN/at). Tak kaž je na přikład Berlinskim Serbam Serbske blido prawi­dłowne zetkanišćo, so tež w Budyšinje a we wokolinje bydlacy Polacy měsačnje zetkawaja. Woni su swój kruh samo na zajimowanych Němcow rozšěrili a njewobmjezuja so při tym jenož na němsko-pólsku wzajomosć.

Hnydom štyrirěčny wječork dožiwichu wobdźělnicy wčerawšeho zarjadowanja Budyskeho němsko-pólskeho stajneho blida w Kamjentnym domje. Społnomócnjena za wukrajnikow wokrjesa Budyšin Anna Piętak-Malinowska a jeje mandźelski Artur, hudźbnik w Serbskim ludowym ansamblu, běštaj wšitko swěru spřihotowałoj. Pólsce, němsce, serbsce a arabsce zaklinča hodowna pěseń „Ćicha nóc“. Wotpowědnym narodnosćam wopytowarjo tež přisłušachu. Na to jimaše so sobudźěłaćerka Serbskeho muzeja Andrea Pawlikowa słowa, zo by serbske zymske nałožki wot adwentneho časa hač k ptačemu kwasej předstajiła. Sobu přinjesła bě knižce „Serbske hody“ a „Ptači kwas“, kotrejž sposrědkowaštej wobdźělnikam zdobom wizuelny zaćišć wo zymskich nałožkach w Serbach.

Zaso dźiwadło hrali

štwórtk, 07. januara 2016 spisane wot:
Nowe lěto 1946 dožiwi serbska činohra „Knjez a roboćan“ swoju powójnsku premjeru w Pančicach. 22 hrajerjow Chróšćanskeje lajskeje dźiwadłoweje skupiny nazwučowa w režiji Pawoła Kmjeća dramatiski kruch ze serbskich stawiznow, kotryž bě wučer Jurij Wjela 1931 spisał. Nazymu 1945 započachu woni pod ćežkimi powójnskimi wuměnjenjemi – zwjetša w swětle swěčkow, dokelž njebě miliny – hru „Knjez a roboćan“ nastudować. Hižo do toho běchu dramu „Smjertna reja“ Alojsa Lipela, kotruž bě Pawoł Kmjeć zeserbšćił, 1. nowembra 1945 prěni króć w Chróšćanskej cyrkwi pokazali. Bě to docyła prěnje serbske dźiwadłowe předstajenje po wójnje. 25. nowembra 1945 slědowachu młodźi hrajerjo z Konjec-Šunowa a předstajichu pod nawodom Jurja Młynka w Fabrikskej hospodźe komediju „Hdyž kocor kamor ćazaše“. Hru „Knjez a roboćan“ Chróšćanscy lajscy dźiwadźelnicy wjace hač dźesać króć z wulkim wuspěchom na wšelakich wsach pokazachu kaž tež 27. januara 1946 w Budyšinje na prěnim powójnskim ptačim kwasu. Manfred Laduš

Folklora ma zaso hódnotu

srjeda, 06. januara 2016 spisane wot:

Jednaćelka SLA Diana Wagnerec zhladuje na prěnje połlěto w zastojnstwje

Wot 1. awgusta 2015 nawjeduje Diana Wagnerec Serbski ludowy ansambl. Cordula Ratajczakowa je so z jednaćelku po prěnich měsacach skutkowanja wo nětčišim stawje SLA rozmołwjała.

Kak derje sće so na nowym městnje na čole SLA zadźěłała?

D. Wagnerec: Njejsym wšak nowa w SLA, štož mi zadźěłanje jara wolóža. Dokelž pak mam swój bywši wobłuk předawanja předstajenjow tež hišće sama na starosći, njemóžu wšitko naraz zdokonjeć. Wjeselu so, zo změju wot 11. januara nowu sobudźěłaćerku poboku, přetož z tuteje wažneje pozicije zawěsćeja so předstajenja a z nimi dochody SLA.

Na kotre prěnje wuslědki rady zhladujeće?

23. decembra 2015 woswjeći hudźbna pedagogowka dr. Magadalene Kemlein w Drježdźanach 85. narodniny. Čłowjek njeby wěrił, zo je hižo tajku wysoku starobu docpěła, wšako – hdyž jej to strowota dowola – přeco hišće so wobdźěla z woporniwosću na seminarach, z radosću sćěhuje koncerty a popomha měrnje a skedźbliwje z dobrej radu.

Magdalene Kemlein narodźi so 1930 a wotrosće jako najmłódše dźěćo lě­karskeje a hudźbu lubowaceje swójby w Drježdźanach. Hižo w dźěćatstwje spózna, kak zamóže chorym pomhać nimo mediciny tež hudźba. Jako dwanaćelětna sydaše prawidłownje w dźěćacym sanatoriju za křidłom a spěwaše z pacientami. Tam nawukny, zo hudźba, rytmika, pohib a klawěrna improwizacija hromadźe słušeja. Wot lěta 1949 studowaše we Weimarje šulsku hudźbu, mjez druhim pola klawěrneje profesorki a prawnučki Antonína Dvořáka, knjenje Juliany Lerche. Dokelž měješe telko praktiskich nazhonjenjow, smědźeše hižo wot druheho studijneho lěta komilitonow wuwučować. Wjeršk jeje wukubłanja bě směrodajna promocija „Improwizacija w tučasnych formach a jako srědk šulskeje hudźby“.

Zły Komorow (SN/CoR). 26. zwjazkowe zetkanje „Młodźinske dźiwadłowe kluby“ je lětsa z hosćom Złokomorowskeho Noweho jewišća. Wot 19. do 24. januara předstaja tam pod hesłom „#NICHT SCHUBSEN“ šěsć wuzwolenych inscenacijow młodźinskich dźiwadłowych klubow z cyłeje Němskeje. „Hladajo na aktualne towaršnostnopolitiske połoženje chcemy młodźinje rady poselstwo sobu na puć dać – za mjezsobne wobchadźenje połneho respekta“, rozłožuje iniciatorka zetkanja a dźiwadłowa pedagogowka Noweho jewišća Mai-An Nguyen. Nimo předstajenjow čaka na něhdźe dwěsćě wobdźělnikow dźesać dźěłarničkow a třiceći rozmołwow.

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND