Přewšo rady w serbskej drasće wustupuje

pjatk, 13. decembera 2019
artikl hódnoćić
(0 )
 Moderatorka Kristina Nerád je z Budyšinom a ze Serbami wusko zwjazana.  Foto:  Alfons Wićaz Moderatorka Kristina Nerád je z Budyšinom a ze Serbami wusko zwjazana. Foto: Alfons Wićaz

Zetkanje ze znatej a woblubowanej moderatorku z Budyšina

To je stajnje wokřewjacy wokomik, hdyž ju wuhladaš a słyšiš, kak wona programy Serbskeho ludoweho ansambla a dalšich kulturnych a wuměłskich skupin moderěruje. Ze swojim přijomnym, ćopłym hłosom wona publikum fascinuje. Přeco zaso zamóže moderatorka publikum a wuměłcow na jewišću do wěsteje zhromadnosće zwjesć. 49lětnu Kristinu Nerád tajke hódnoćenje zwjesela. Jara rady so tuž z njej wo jeje žiwjenju a wuměłstwowym skutkowanju rozmołwjam. Ze swojim słowakskim mandźelskim Pavolom bydli wona w domje, hdźež bě sławny serbski wučenc prof. dr. Arnošt Muka do swojeje smjerće 1932 bydlił. Rjane to wulke bydlenje, tu so wona z mandźelskim a 21lětnym synom-studentom derje čuje.

Lěta 1970 w durinskim Gotha rodźena Kristina Törpe je w Jenje wotrostła. „Staršej, nan lěkar a mać kubłarka, staj jara na wšědny strukturowany porjad dźiwałoj, tež pola mnje a štyri lěta staršeho bratra. Swójba bydleše w platowym twarjenju. Wječor dyrbjach přeco prjedy hač tamne dźěći, z kotrymiž so zabawjach, domoj.“ Jako holčka chcyše so Kristina na treningu krasnosmykanja wobdźělić, za čož pak by dyrbjała do Erfurta jězdźić. Město toho ju za 1. lětnik na ludowuměłskej šuli­ přizjewichu. „Přijimanske pruwowanje sym wobstała. Mi je so balet wot wšeho spočatka jara lubił, wosebje klasiski trening a francoske zapřijeća za jednotliwe baletne kročele. Zdobom mějachmy folklornu reju. Z wosom lětami wustupich prěni króć na jewišću Jenaskeho měšćanskeho dźiwadła z folkloristiskej dźěćacej reju, pozdźišo wot staroby 13/14 lět předstajachmy klasiski balet.“

Wot 3. lětnika bě Kristina w rjadowni z profilom wosebiteho kubłanja w rěčach němčina, rušćina a jendźelšćina; wot 10. lětnika chodźeše na Jenasku Johannesa­ R. Becherowu rozšěrjenu wyšu šulu, hdźež je 1988 maturu z rěčnokubłanskim zakónčenjom w rušćinje a jendźelšćinje złožiła. „Chcych wučerstwo w předmje­tomaj němčina/jendźelšćina w Jenje studować,­ ale dóstach studijne městno hakle lěto pozdźišo. Tohodla dźěłach jedne­ lěto w změnach w hla­darni.“

Po štyrjoch semestrach studija Kristina zwěsći, zo je z baletom, z reju dale wusko zwjazana a zo chce so powołansce na te polo podać. Tak požada so na Drježdźanskej Pallucca-šuli a bu tam přiwzata. Krótko do zakónčenja studija 1993 přerěča ju přećelka, so zhromadnje přizjewić za ansambl Deutsche Tanzkompanie Neustrelitz. „Přiwzachu mje a móžach tam hnydom započeć.“ Tak započa so jeje karjera jako rejwarka a solistka. Ansambl koncentrowaše so na folklorny balet, wosebje na němske ludowe a srjedźowěkowske reje moderneho razu. „Dožiwich z nim njezapomnite wukrajne turneje a zeznajomich so tak z mnohimi kulturami a ludami, mjez druhim w USA, Šotiskej, Malajziji, Israelu, Belgiskej, Danskej, Šwicarskej, Estiskej a dalšich krajach.“

Jako so ansambl do Šotiskeje poda, dopomni so jeho nawodnistwo na to, zo Kristina derje jendźelsce rěči. Měješe tuž hnydom nadawk, tam program jendźelsce moderěrować. „Sym to najskerje derje zmištrowała: Wot toho časa přewzach w Neustrelitzskej rejwanskej kompaniji zas a zaso moderaciju programow. Běch hižo na rozšěrjenej wyšej šuli basnje recitowała a so na recitaciskich wubědźowanjach wobdźěliła. W Neustrelitzu wukubła mje samo fachowc z Lipska w rěčenju. Wězo bě to z probami w baleće a rěčnymi zwučowanjemi napinacy čas. Sym pak rady a z wulkim lóštom moderěrowała, předewšěm bajkowe balety. To wšo je mojemu wuměłskemu wuwiću tyło.“ Wosebje rjenje za młodu rejwarku tež bě, zo zezna w ansamblu swojeho mandźelskeho Pavola, čłona baleta. „1997 so na njeho wudach a mějach w Neustrelitzu zrěčenje hišće hač do lěta 1999.“

Mandźelski chcyše do Serbskeho ludoweho ansambla do Budyšina, Kristina nic tak prawje. „Smój pak so požadałoj a buchmoj přiwzataj. Přesydlichmoj so do Budyšina. Ja pak w Neustrelitzu njewupowědźich, wočakowach mjeztym dźěćo. Wostach tuž hač do 1999 tam dale přistajena.“ Wot lěta 2000 do 2003 je so Kristina Nerad na ergoterapeutku wukubłała. Dźěsća dla njeskutkowaše dale jako rejwarka, ale přizjewi přemysło swobodnje­ dźěłaceje moderatorki. Dósta hnydom poskitki za moderaciju programow Serbskeho ludoweho ansambla, pola Mode-team Drježdźany a na wšelakich zarjadowanjach. „Serbsce móžach spočatnje dwě do tři sady. Ale přez swoje zakłady w rušćinje a mjeztym w słowakšćinje mi hač do dźensnišeho při moderěrowanju žane ćeže njenačinja, hornjoserbsce a delnjoserbsce moderěrować. Samo dźensa hišće pomha mi druhdy při wurjekowanju a wupytowanju serbskich přisłowow, kotrež za jednotliwe programy wužiwam, rěčespytnik.“

Publikum přeco zaso spóznawa, zo je Kristina Nerád na moderaciju programow wobšěrnje přihotowana. Zapři­jima stawizniske, kulturne, literarne, hudźbne zajimawostki a wosebitosće wšelakich komponistow. „Z maćiznu so dokładnje zaběram. Za serbske programy slědźu w bibliotece a archiwje Serbskeho instituta a w literarnych twórbach. Slědźu za druhe koncerty, na přikład za Smochčanske nocy z hudźbu wšelakich krajow, wo kulturje, ludźoch, stawiznach a tak dale w interneće a nazwučuju sej sady w rěči za wotpowědny program.“ Tak je sej wona za španiske, ruske, ameriske, madźarske, Wienske, francoske a orientalske­ nocy w Smochćicach trěbny material za moderaciju nazběrała a z toho pozbudźacu moderaciju stworiła. Při tym hlada stajnje za rjanymi swjedźenskimi šatami, zo bychu w programje předstajenemu krajej wotpowědowali. Publikum jeje prócu přeco z wutrobnym aplawsom mytuje. „A hdyž mi ludźo prajachu, zo zaso do Smochćic na koncert přijědu, jeli tam moderěruju, da mje to wozboža.“

Wot lěta 2014 je Kristina Nerád w Serbskim ludowym ansamblu jako režijna asistentka a inspicientka kruće přistajena. Wona tam dale programy z radosću moderěruje, tež zwonka SLA powołansce swobodnje tajke na­dawki wukonja. Tak je na přikład 2017 w sławnym Berlinskim dźiwadłowym domje koncert Statneje kapały Halle moderěrowała. „To běch w kopatym połnym domje chětro rozbudźena. Ale hewak je to za mnje přeco přijomne, na jewišću so hibajo připowědźeć. Tajke programy w SLA, kaž lěta 2016 ,Moja reja‘ abo loni ,Naša Hanka w‘ wěncu steji‘, su mi wosebite wjeselo wobradźili.“ Přewšo rady hotuje­ so serbsku narodnu drastu, byrnjež jej to trochu njepřijomne było, dokelž je drasta w regionje hišće žiwa. „Njejsym Serbowka, ale čuju so Serbam přisłušna a z nimi zwjazana. A chcu tež kulturu Serbow na zajimawe a přeswědčiwe wašnje sobu šěrić.“ Tohodla je za Kristinu Nerád SLA jara wažny, kotryž serbsku kulturu ludźom spřistupnja, zo bychu ju tak jako rjanu a trěbnu spóznali. „Kak chceš na přikład dźěsću jabłuko jako něšto słódne zbližić, njedaš-li płód jemu do rukow, zo by jón woptało. Tak je to tež ze serbskej kulturu.“ Při tym wona zdobom na to skedźbnja, zo měł so ansambl trochu sylnišo Njeserbam wěnować, zo bychu sej serbsku kulturu bóle česćili. Tohodla wona tež šulerske koncerty SLA moderěruje a bajkowe balety rěčnje přewodźa. „Publikum měł wjetši přistup k serbskej kulturje dóstać.“ Z wuběrnej moderaciju chce k tomu přinošować a tak dale posołka serbskeje kultury być.

Jedna wěc Kristinu Nerad wosebje zwjesela: „Režiser klětušeho ptačokwasneho a zapustoweho programa SLA Marian Bulank je ju do tradicionalneho serbskeho swjedźenja sobu zapřijał. „Tak mam w scenje z třomi žonami rólu Marije­ hrać, najprjedy w Delnjej Łužicy delnjoserbsce a w Hornjej Łužicy hornjoserbsce. Na to sym wćipna a sym zdobom dźakowna. Dale so zaso na nalěćo wjeselu. Potom móžu z mandźelskim w swojej zahrodce tomaty a hinaše rostliny sadźeć. My w swójbje wšědnje k jědźi wjele swójskich produktow wužiwamy. Snadź mam to wot swojeho dźěda, kiž bě zahrodniski inženjer.“

Skónčnje so Kristinu Nerád prašam, kak dołho chce hišće publikum aktiwnje ze swojej moderaciju zawjeseleć? A wona měni: „Dołhož to mi wosobinsce kaž tež publikumej dale radosć wobradźa a dołhož mam mocy za nowe ideje!“ To jej z wutroby přeju! Alfons Wićaz

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND