Chigozie Obioma „Orchester mjeńšinow“

pjatk, 13. decembera 2019
artikl hódnoćić
(0 )
Němske wudaće knihi „An Orchestra of Minorities“ Němske wudaće knihi „An Orchestra of Minorities“

Roman nigeriskeho awtora z mjenom Chigozie Obioma „Orchester mjeńšin“ powěda wo lubosći w mnohorěčnej a socialnje rozdźělnej nigeriskej towaršnosći. Z perspektiwy chia (to rěka jandźela pěstona abo wosobinskeho ducha) powěda hłowny protagonist, kiž rěka Chinonso. Chi móže na jednej stronje mysle protagonista zwobraznić, na tamnej pak ma tež nadpersonalny wid, dokelž móže so wot myslenja kaž tež wot ćěła Chinonsa dźělić a samo ze chijemi druhich wosobow rěčeć.

Ze swojej knihu wjedźe Obioma čitarjow a čitarki do mytologije afriskeho ludu Igbo. Tež hdyž přisłuša wjetšina ludźi křesćanstwu, je tradicionalna nabožina jara wažna. Roman wopisuje konflikty mjez přitomnosću a tradiciju – při tym wězo njejedna so jenož wo konflikt mjez modernu a tradiciju, kotryž tež w serbskej kulturje wulku rólu hraje, ale tež wo to, zo je konflikt přez kolonizaciju Afriki nastał. To rěka, zo stej nabožina, w tym padźe křesćanstwo, a rěč, jendźelšćina, přeco tež z bolostnymi nazhonjenjemi kolonizacije zwjazanej.

„Jedyn z do wočow bijacych rozdźělow mjez wašnjom wulkich wótcow a jich dźěći bě, zo su sej posledni předstajenje Běłeho muža wo času přiswojili.“ Wašnje, wšitko po eksaktnym času wusměrić, so wot tradicionelneho žiwjenja chětro rozeznawa. Tak sej ludźo w prjedawšich časach na přikład wučinjachu, zetkać so za čas chowanja słónca – wězo přińdźe to jedyn zašo a druhi­ pozdźišo, wšitcy pak mjez sobu bjesadujo čakachu, doniž posledni njepřińdźe.

Awtor přemysluje tež wo ambiwalency (post)kolonialneje situacije: Na jednej stronje widźi wón lěpšiny moderneho wašnja žiwjenja z awtami, mostami a medijemi; na tamnej stronje Obioma wopisuje, kak so tradicionalne struktury poněčim zničichu, po tym zo wšitcy počasu do městow ćehnjechu. Ručež pytnychu, zo so přilubjenja nastupajo dobre dźěłowe městna a rjane awta njespjelnichu, wróćichu so – „ale dokal? Do ruinow tych strukturow, kotrež su zničili.“

„Orchester mjeńšin“ pak njeje jenož roman postkolonialneje abo socialneje kritiki. W srjedźišću steji wulka lubosć, wokoło kotrejež so implicitnje problemy w towaršnosći tematizuja. W prěnjej scenje romana – pod titulom „Prěnje zaprajenje“ – wobkedźbuje Chinonso žonu na mosće, kotraž spyta sej žiwjenje wzać. Wón spóznaje, zo je žona jara zrudna, a praša so, koho drje je zhubiła: „Snano někoho ze staršeju, swojeho muža abo dźěćo?“ Zhonimy, zo je Chinonso plahowar kokošow a zo ma hižo wot časa dźěćatstwa jara wosebity poćah k swojim ptačkam. Zo by žonu wot skočenja wotdźeržał, ćisnje z mosta dwě kokoši, kotrejž ma při sebi.

Dokelž je „lubowar ptačkow“ a dokelž žonje žiwjenje wuchowa, je tale scena wulce wuznamna za wobeju. Traje pak dźewjeć měsacow, prjedy hač žonu z mosta zaso zetka. Wona bě jeho w awće spóznała a kiwa jemu z tamneje strony dróhi. Jeju poćah je wot wšeho spočatka jara wuski, byrnjež mjez nimaj wulke rozdźěle wobstali. Jeje akcent přeradźa, zo je w „cuzych krajach běłych ludźi“ žiwa była, štož na to pokazuje, zo pochadźa z bohateje woršty towaršnosće. Na­jebać wjele rozdźělow wuwiwa so mjez nimaj lubosć, kotrejž pak jeje swójbni zadźěwaja. Ponižeja Chinonsa na tajke drastiske wašnje, zo je jasne: Lubosć mjez plahowarjom kokošow a dźowku z jedneje z „najlěpšich“ swójbow njebudźe móžna. Chinonso rozsudźi so tohodla za studij, zo by so z akceptabelnym mandźelskim stał. Tak započina so za njeho jara ćežki puć, kotryž wjedźe jeho do Cypernskeje­ a tam do wulkeho nje­zboža.

„Orchester mjeńšin“ zwobraznja wu­znam socialnych njerunosćow a poměr mocy, kotrejž k tomu wjedźetej, zo tež najwjetša lubosć zwrěšći. „Orchester mjeńšin“ mjenowaše nan Chinonsa zwuki ptačkow, hdyž bu zaso jónu jedyn z nich wot škraholca morjeny. Zwuki klinčachu kaž płakanje, kaž orchester mjeńšin. „Wón přeco praješe, kokoški wědźa, zo je wšitko, štož móža činić, płakać a zwuki ukuuukuu wot so dawać. Ukuuukuu!“ Diana Hickec

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo

Galerija

dalši wobraz (1) Chigozie Obioma Foto: Jason Keith
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND