Z kursom rěč nawuknyć

wutora, 18. awgusta 2020 spisane wot:

Ideja posrědkować cuzu rěč po digitalnych medijach je wulku kedźbnosć zbudźiła. Milenka Rječcyna je so ze spěwy­twórču a pedagogowku kotraž je projekt nastorčiła Beatu Tarrach ze Sowrjec (Soritz) rozmołwjała.

Sakska telewizija je w nadawku Sakskeho statneho ministerstwa za wědomosć, kulturu a turizm njedawno pola was wjer­ćała widejo za rjad „Auftakt – Kultur. Tourismus.Sachsen.“. Kak je k tomu dóšło?

B. Tarrach: W koronačasu smój z mandźelskim měłoj tójšto wotprajenjow zarjadowanjow. Tuž sym z konkretnym projektom Kulturnu załožbu Sakskeje wo podpěru w ramiku „Denkzeit“ prosyła. Ta je filmowcow na mnje skedźbniła. Přičina bě, zo njejsu byli mjez dalšimi próstwami tajke, kotrež klankodźiwadło z pedagogiskim narokom zwjazuja. Mój mandźelski Reinhard Simmgen je za zdźěłanje CDje tohorunja podpěru přijał. CD ma powědać wo zmiju Plonje, kiž bydli w Hórnikečanskej energijowej fabrice.

Kotru ideju za nawuknjenje rěče chceće nětko z podpěru zwoprawdźić?

Na mnohotnosć literatury hladać

póndźela, 17. awgusta 2020 spisane wot:

Serbski institut ma nowu wědomostnicu za literaturu. Wot 1. junija skutkuje germanistka dr. Juliane Rehnolt na poł městnje w Budyskim slědźenišću kaž tež na Instituće za slawistiku Drježdźanskeje techniskeje uniwersiće (TU).

Kak sće jako germanistka k Serbam přišła?

J. Rehnolt: Kito Lorenc twori móst. Hižo dźesać lět skutkuju we wšelakorych funkcijach na Drježdźanskej TU, mjez druhim na Instituće za germanistiku. ­Ludźo so mjez sobu znaja, tež prof. Christiana Pruniča z Instituta za slawistiku, kotrehož sobudźěłaćerka wot tohole lěta sym. Wudamy hromadźe z dr. Francom Šěnom knihu „Gedicht-Geschichten – Literaturkritische Studien/ Wólny wjerš a formy ryma – literarnokritiske studije. Edicija, kotraž ma w oktobrje wuńć, zapřija spisy ze zawostajenstwa Kita Lorenca. W jeho namrěwstwje móžeš hišće tójšto wotkrywać!

W kotrej měrje wabi Was Kito Lorenc?

Tež Powołanskošulski centrum „Konrad­ Zuse“ we Wojerecach je po dołhim času wobmjezowanjow swoje durje zaso wotewrěł. Silke Richter je so ze šulskej nawodnicu Kathleen Stephan rozmołwjała a so wobhoniła, kajki bě wšědny šulski dźeń za čas koronapandemije.

Kajke wužadanje sće wšědnje zmištrowała?

K. Stephan: Njemějachmy žanu wšědnu rutinu. Tydźensce dóstachmy nowe wukazy a postajenja, kotrež smy bjez komdźenja zwoprawdźili. Na spočatku šulskeho lěta zestajany wučbny plan za kóždu rjadownju smy kóždy dźeń přiměrili. Tuž bě kóždy dźeń wulke wužadanje.

Kak su šulerjo a wučerjo minjene tydźenje přetrali?

K. Stephan: W času, jako běchu šule zawrjene, su mnozy wučerjo a wšitcy šulerjo doma wostali. Wučba bě wuknjenski čas doma, za čož wužiwachmy wšelake komunikaciske puće, kaž na při­kład platformu Lernsax. Poněčim su so šulerjo a wučerjo zaso nawróćili.

Je powołanskošulski centrum tež swoje hranicy docpěł?

Lěto w žiwjenju rysować

wutora, 11. awgusta 2020 spisane wot:

„365/2021 abo jedne lěto w žiwjenju“ rěka mjezynarodny wuměłski projekt pólskich iniciatorow, kotřiž tež Serbow namołwjeja so wobdźělić. Cordula ­Ratajczakowa je so ze Szymonom ­Wiatrom z iniciatiwy „Czytelnia ­Szkicowników“ rozmołwjała.

Što je ideja projekta „365/2021“?

S. Wiatr: Ideja pochadźa z łaćonskeho prajidma „nulla dies sine linea“ – žadyn dźeń bjez linije. Myslimy sej, zo je tež hišće­ na modernym swěće wažne kóž­dy dźeń rysować. Namołwjamy tuž wuměłcow, přez cyłe lěto 2021 skicy zho­towjeć, znajmjeńša dwě wob tydźeń. Nastać­ ma tak skicowy dźenik. Chcemy wuměłcow pohnuć, swět kaž tež sebje samych a swoje wuměłstwo hłubšo do­žiwić a do­dnić. Tohodla by derje było, bychu­-li swoje skicy z wosobinskimi noticami měšeli. Chcemy z projektom wuměłcow z Pólskeje, Słowakskeje, Čěskeje kaž tež z Łužicy zwjazać. Budu-li jenož Polacy a Serbja, je tež derje. Pytamy ně­hdźe dźesać ludźi, wjace nic.

Kak sće na Serbow přišli?

Mała skupinaz wulkej ideju

póndźela, 10. awgusta 2020 spisane wot:

Přećeljo domizny a kultury Njeswačidło su pomnik za Koslow do nadawka dali. Cordula Ratajczakowa je so z čłonku towarstwa Wóršu Pašcynej rozmołwjała.

Kak sće mysličku pomnika zrodźili?

W. Pašcyna: Projekt koncipować započach ze sobuwobydlerku Koslowa Luciju Grelertowej, kotraž je jako dźěćo hišće wójnu we wsy sobu dožiwiła. Bórze smój pytnyłoj, zo trjebamoj zwólniwe wosoby, kotrež z namaj projekt sobu přihotuja. Tak wutworichmy mału skupinku štyrjoch wosobow z Bosćijom Měršom, kiž je so wosebje wo zjawnostne dźěło a wšelake organizatoriske nadawki starał, a Rafaelom Vcelichom. Wón měješe dobre ideje, wosebje tež nastupajo wuhotowanje ležownosće při pomniku. A wón je tež ze swojimaj sobudźěłaćerjomaj Tobiasom Vcelichom z Koslowa a Pětrom Vcelichom z Radworja twarske dźěła na ležownosći přewzał.

Što ma pomnik zajimcam rjec?

Na žadyn pad „mjelčiši hłós“

wutora, 28. julija 2020 spisane wot:

Dr. Annalena Schmidt, stawiznarka mjez druhim na Budyskim Serbskim instituće (SI), sprjewine město wopušći. Zdobom złoži mandat měšćanskeje radźi­ćelki, kotryž bě sej loni na lisćinje Zwjazka 90/Zelenych zdobyła. Bosćan Nawka je so z njej rozmołwjał.

Knjeni dr. Schmidt, čehodla Budyšinej bože­mje prajiće?

A. Schmidt: Najwažniša přičina je, zo chcu prosće bliže swojemu dźěłowemu městnu bydlić. Nažel njedóstach po wuběženju zrěčenja z SI žadyn poskitk, kotryž­ so mi jara spodobaše. Rozšěrich tuž pytanski radius a nańdźech naposledk dźěło w Radebeulu, hdźež za Diakoniju Sakskeje skutkuju. Po měsacach dojězdźowanja – ze zjawnym wosobowym blisko­wobchadom traje jednotliwa čara rady dlěje hač połdra hodźiny – sym zwěsći­ła, zo njemóžu tak ani hłowno- ani čestnohamtskim nadawkam tak wotpowědować, kaž bych to chcyła.

Sće serbšćinu nawuknyła a rěčnica dźěłoweho kruha za serbske naležnosće. Wot lonšeho sće měšćanska radźićelka ...

Chcedźa klanki twarić

póndźela, 27. julija 2020 spisane wot:

Koronakriza wuskutkuje so mjez dru­him­ tež na wuhotowanje prózdninskeho časa w hortach. Milenka Rječcyna je so­ z Helenu Kralec, nawodnicu Chróšćanskeho horta, kotryž je w nošer­stwje Serbskeho šulskeho towarstwa, rozmołwjała.

Prěni tydźeń poskitkow w Chróšćanskim horće je hižo zakónčeny. Koncentrujeće so w swojich poskitkach na něšto wosebite?

H. Kralec: Ně, to nic. Přemyslujemy pak sčasom wo tym, što móhli wob­dźělnikam poskićeć. Tak mějachmy zańdźe­ny tydźeń mjez nami fachowču, kotraž je nam rozłožowała, kak maš postu­pować, hdyž něchtó znjezboži a so zrani. Dalše dny smy zwučowali plester na ruki zlěpić abo dźěle ćěła, samo hłowu zawobalić.

Móža tež dźěći same při planowanju sobu­ rěčeć?

H. Kralec: Haj, hišće za čas šule su wone­ prajili, zo chcedźa wjele w spor­towej hali być, so zabawjeć a sportować. Zańdźeny pjatk smy w sportowni prózdninsku party swjećili.

Dźěći wšitkich starobow móža wotnětka zaso zhromadnje prózdniny dožiwić. Wot­bły­šćuje so koronapandemija na někajke wašnje na jich swět?

Historikarka dr. Kate Hiepko z briti­skeho Manchestera slědźi tuchwilu wo Serb­skej centralnej bibliotece (SCB). Cordula Ratajczakowa je so z wědomostnicu rozmołwjała.

Čehodla zaběraće so ze serbskej tematiku?

K. Hiepko: Počach so hižo jako dźěćo za serbsku kulturu zajimować, zhoniwši, zo bě mój pradźěd Serb. Wón narodźi so 1892 w Baršću, swójba pochadźeše z Jemjelicy (Jämlitz). Jako šulerka hornjeho schodźenka pisach referat wo žiwjenju Serbow w NDR, to bě w lěće 2010. Trěbnych informacijow dla lećach w lětnich prózdninach do Němskeje a wopytach w Budyšinje Serbski institut z biblioteku, Smolerjec kniharnju atd. Běch hnydom fascinowana, što wšo wo serbskej kulturje a historiji zhonich. W samsnym dowolu wopytach tež dalše serbske městna, mjez druhim Jemjelicu, Slepo kaž tež Serbski muzej w Choćebuzu. Jako mějach we wobłuku studija stawiznow na Bristolskej uniwersiće seminarske dźěło wo dźě­ćatstwje za čas nacijow pisać, wědźach hnydom, zo chcu wo dóńće serbskich dźěći pod Hitlerom slědźić. Sym tuž znowa w Budyšinje trěbnych knihow dla přebywała.

Noworěčnikow wobkedźbować

póndźela, 20. julija 2020 spisane wot:

Serbscy zastupnicy rady Załožby za serbski lud su na njedawnej klawsurje wo tym rozmyslowali, kak spěchowanje sylnišo na priority wu­směrjeć. Janek­ Wowčer je z direktorom załožby Janom Budarjom wo tym rěčał.

Što wusměrjenje na priority konkretnje rěka, kotre to su a što je z nimi měnjene?

J. Budar: Załožbowa rada je lěta 2017 priority spěchowanja wobzamknyła. Na prěnim městnje steji wutwar a skrućenje rěčnych rumow. Wažne pak tež je, projektnych nošerjow podpěrać a dorost zaručić. Z powšitkownych prioritow mamy konkretne zaměry a wotpowědne naprawy wotwodźeć. Runje tajke přemyslowanja běchu jedne z ćežišćow klawsury.

Rěka regionalizacija, zo załožba zaso jenož projekty w serbskim sydlenskim rumje spěchuje, abo móža zajimcy zwonka Łužicy dale za swoje serbske abo projekty ze serbskim wobsahom wo spěchowanje prosyć?

W běhu něšto dnjow rozsudźili

pjatk, 17. julija 2020 spisane wot:

Poprawom je Serbske šulske towar­stwo swoje lětuše rěčne prózdninske lěhwo­ we Wodowych Hendrichecach koronakrizy dla wotprajiło. Nětko pak je tola přewjedźe. Kak je k tomu dóšło, wo tym je Janek Wowčer z předsydku SŠT Ludmi­lu Budarjowej rěčał.

Pod kotrymi wuměnjenjemi je nětko k tomu dóšło, zo lěhwo tola budźe?

L. Budarjowa: Spočatk junija njebě wotwidźeć, zo Sakska tak spěšnje tajke zarja­dowanja, wězo pod wěstotnymi postajenjemi, dowoli. Riziko natyknjenja bě pře­wulke, a tak smy lěhwo wotprajili. Dźěći pak, kotrež běchu so hižo před měsacami přizjewili, běchu wězo jara zrudne. W zašłymaj tydźenjomaj so wone přeco zaso naprašowachu, hač njehodźi so lěhwo přiwšěm přewjesć. Wšako je knježerstwo postajenja korony dla zmjechčiło.

Hdy a hdźe rěčne lěhwo wotmějeće?

L. Budarjowa: Wone budźe zaso we Wodowych Hendrichecach, a to wot 21. hač do 29. awgusta, potajkim skrótšene a tydźenjej pozdźišo. Zo bychmy sej storněrowanske wudawki zalutowali, smy so wězo wo městna w samsnym objekće prócowali.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND