Mamy sej kóždy film wuwojować

póndźela, 20. apryla 2020 spisane wot:

W lěće 2006 wusyłaše ZDF prěnju „Błótowsku kriminalku“, dźens za tydźeń, dnja 27. apryla, běži 12. film rjadu pod titulom „Čas wjelkow“. Cordula Rataj­czakowa je so z producentom Wolfgangom Esserom rozmołwjała.

Kak sće ideju kriminalki zrodźił?

W. Esser: Před něhdźe 15 lětami su wšitke němske telewizijne kriminalki w měšćanskej wokolinje hrali. W srjedźišću steješe prašenje, štó je skućićel. Struktura bě stajnje samsna: wopor, komisar a skućićel. To bě nam přewostudłe. Tehdy zaběžachu skandinawiske kriminalki. Wone běchu do krajiny zaplećene a hłowni akterojo su z krajinu činić měli, samo z njej wojowali. To bě nam inspiracija. Zo su so na kóncu Błóta z krajinu našeje kriminalki stali, bě ryzy připad.

Błóta su tež kulturna krajina.

Start sezonypři jězoru so dliji

štwórtk, 16. apryla 2020 spisane wot:

Njezwučene měrnje je lětsa w aprylu při najwjetšim nutřkokrajnym jězorje Sakskeje. Bjerwałdski jězor ze swojimi 13,6 kwadratnymi kilometrami wodoweje płoniny a 23 kilometrami přibrjoha je koronapandemije dla jako turistiski cil potrjecheny. Wo aktualnym ­połoženju na městnje je so Andreas Kirschke z projektnym koordinatorom Hamorskeje gmejny Romanom ­Krautzom rozmołwjał.

W kotrej měrje wobwliwuje pandemija přihoty na lětušu sezonu?

R. Krautz: Wukazow dla je wužiwanje krajinoweho parka při Bjerwałdskim jězorje jenož z wozbmjezowanjemi móžne. Naše komunalne infrastrukturelne připrawy kaž na přikład płuwace šćežki na wodźe, zjawne nuzniki a turistiska informacija při Bjerwałdskim jězorje su nětko za wopytowarjow zawrjene. Oficialny start wodosportoweje a kupanskeje sezony měri so po wozjewjenych přikazach swobodneho stata.

Kak Hamorska gmejna tele dny na městnje dźěła? Kotre naprawy so tuchwilu zwoprawdźeja?

Domanic zawodej pomhali a ludźi překwapili

štwórtk, 16. apryla 2020 spisane wot:

Wojerowske zastaranske zawody (VBH) su do jutrow z Domanic ratarskim zawodom w Hózku zhromadny pomocny projekt za seniorow na nohi stajili. ­Silke Richter je so wo tym ze sobudźěłaćerku VBH Tinu Schubert rozmołwjała.

Kak hodźitej so milinowy zastaraćel a ratarski zawod hromadźe?

T. Schubert: Naš šef Wolf-Thomas Hendrich je słyšał, zo Domanicy w Hózku koronoweje krizy dla swoje ratarske wudźěłki tak předawać njemóža, kaž do toho. Dokelž je nam regionalna zhromadnosć firmow wažna, chcychmy rady pomhać. Tak zrodźichmy ideju, kombinować zeleninowy pakćik a pomoc staršim ludźom w ćežkim času. Seniorojo dźě dyrbja so wosebje škitać a su přidatnym stracham wustajeni, hdyž na přikład w kupnicy nakupuja. Našim wjelelětnym woteběrarjam miliny su zeleninowe pakćiki tež mały dźak za jich swěru. Nimo toho bě to za nich takrjec dojutrowna překwapjenka.

Kak je projekt wotběžał?

Znamjo žiwjenja, wjace to njeje

srjeda, 15. apryla 2020 spisane wot:

Na jutry a zawrjene hosćency za čas krizy koronapandemije dla zhladuje Axel Arlt w rozmołwje z Tobiasom Hajdanom, towaršnikom wjesneho hotela „K dobremu zawitanju“ a restawranta „Sprjewiny doł“ w Hrubjelčicach.

Jutry pod njezwučenymi wuměnjenjemi, kak je pola Was běžało?

T. Hajdan: Smy w swójskim serwisu jědź za wotewzaće poskićili, mjez druhim pleco jutrowneho jehnjatka za pjeć do šěsć wosobow. Docpěty wobrot z regularnym, kajkiž bychmy hewak z přenocowanjemi a w restawranće měli, scyła přirunować njemóžeš. To pak sym wočakował.

To docpěte je „kapka na horcy kamjeń“?

T. Hajdan: Wuslědk móžemy akceptować. Ći stajni hosćo běchu zawołali, su sej dwě jědźi wotewzali, druhdy něchtó pleco jehnjatka. To je w porjadku. To je mała gesta, my jako swójba móžemy něšto činić. Sobudźěłaćerjo pak su doma, na krótkodźěło sadźeni. Z tym pak njemóžemy předewzaće dale financować.

Ale tajke něšto kaž žiwjenske znamjo?

T. Hajdan: Pod hesłom „žiwjenske znamjo, my tu hišće smy“. Njetrjebaće so nětko našich jědźow wzdać. Wjace nic.

Zakaz křižerjow přećiwo prawu

štwórtk, 09. apryla 2020 spisane wot:

Koronakriza nas wšitkich chětro wobćežuje. Zdźěla prawje njewěmy, što směmy a što nic. Wo tajkich njewěstosćach, mjez druhim, hač směm mać a nana w přichodnej wsy wopytać, je so Janek Wowčer z prawiznikom Hajkom Kozelom rozmołwjał.

Na čo dyrbju dźiwać, hdyž dom abo bydlenje wopušću a na přikład na dźěło du. Trjebam dokumenty?

H. Kozel: Zo předleži njewobeńdźomna přičina, dom abo bydlenje wopušćić, nje­trjeba kontrolowany/kontrolowana w krutym zmysle dopokazać, wěrypo­dobna pak dyrbi być. Wobkrućenje dźěłodawarja, zawodny abo słužbny a personalny dokument wěrypodobnosć po­twjerdźa.

Sportować a wuchodźować so je dale dowolene, ale „předewšěm“ blisko bydlenja. Što to konkretnje rěka?

H. Kozel: Jasne postajenje po metrach abo kilometrach njepředleži. Na kóždy pad pak měli z toho wuchadźeć, zo dźe při tym wo zdalenosće, kotrež móžemy w normalnym padźe nóžkujo abo kolesujo přeprěčić. Budyske wyše zarjadniske sudnistwo je wutoru postajiło, zo je to něhdźe hač do 15 kilometrow. Słowo „předewšěm“ pak woznamjenja, zo su wuwzaća móžne.

Dajće so překwapić!

wutora, 07. apryla 2020 spisane wot:

„Kajke móžnosće digitalny hornjoserbsko-němski słownik Soblex skići, to předstajataj Katka a Bernhard Baierec nětko z němskorěčnym tutorialom na internetnym filmowym kanalu Youtube wot SAEK. Cordula Ratajczakowa je so z Bernhardom Baierom rozmołwjała.

Kak staj z mandźelskej ideju digitalneho nawoda za wužiwanje Soblexa zrodźiłoj?

B. Baier: Poprawom njebě to naju myslička, ale Wito Bejmak a Michał Cyž staj nastork dałoj. Hdyž su nětko w času koronakrizy šulerjo a wučerjo doma, njeby špatne było jim tajke dalekubłanje poskićić. Na kóncu sym ja čestnohamtski nadawk přewzał, dokelž so jako sobu zamołwity za program z techniskimi aspektami Soblexa derje wuznawam. Moja žona je teksty rěčała, Budyske studijo Sakskeho wukubłanskeho a wupruwowanskeho kanala je tutorial nahrało a online stajiło.

Što poskićeće?

Jutrowne poselstwo hinak šěrić a swjećić

póndźela, 06. apryla 2020 spisane wot:

Njewočakowano a kruće so tuchwilne škitne naprawy přećiwo koronawirusej tež na ewangelske wosady wuskutkuja. Tam su tohorunja wšitke zarjadowanja, Bože słužby a nutrnosće najprjedy raz wotprajene. W Ewangelskim cyrkwinskim kruhu šleska Hornja Łužica pak su kreatiwny projekt „Domjace kemše“ załožili. Z jeho iniciatorom, fararjom Albrechtom Bönischom, je so Andreas Kirschke wo ideji a prěnich reakcijach rozmołwjał.

Knježe fararjo Bönischo, kak je k ideji projekta „Domjace kemše“ dóšło?

A. Bönisch: W aktualnej situaciji njemóžemy kemše jako zhromadźenstwo swjećić, přiwšěm pak wone njewupadnu. Modlić so, spěwać a słowo Bože słyšeć dźě njeje na cyrkej wjazane – byrnjež wona prěnje městno za nje było, štož wšak ničo nowe njeje. Mi bě wažne wosadnym pomoc do rukow dać, z kotrejž móža doma bohosłužbu swjećić.

Što je zaměr projekta?

Wójna ludźibóle zaběrała

štwórtk, 02. apryla 2020 spisane wot:

Španiska gripa bě sej před něhdźe sto lětami po cyłym swěće miliony smjertnych woporow žadała. Sobudźěłaćer Serbskeho instituta Měrćin Brycka je do­ archiwa pohladał, kajke bě tehdy połoženje we Łužicy. Cordula Ratajczakowa je so z nim rozmołwjała.

Kak su serbske časopisy tehdy wo španiskej gripje rozprawjeli?

M. Brycka: Přinoški wo španiskej gripje běchu dosć chutne. Njepisachu pak tehdy ani wšědnje ani tydźensce w tajkej měrje kaž wo tuchwilnej influency. Najwjace a najčasćišo su Katolski Posoł a Serbske Nowiny w času wot oktobra do nowembra 1918 rozprawjeli, štož zwisuje z druhej „nazymskej“ žołmu španiskeje gripy, kotraž běše wosebje ćežka.

Čehodla njeje wirus ludźi tak zaběrał?

Sněh wina był

srjeda, 01. apryla 2020 spisane wot:

Priwatny němski sćelak Radio PSR wusy­ła stajnje poslednju njedźelu měsa­ca nabožne powěsće w serbskej rěči. Projekt zwoprawdźa z redaktorom časopisa za katolskich Serbow Katolski Posoł Rafaelom Ledźborjom. Janek Wowčer je so z nim wo naležnosći rozmoł­wjał a so mjez druhim prašał:

Kak dołho projekt běži a kelko króć je sćelak hižo serbskorěčne powěsće wozjewjał?

R. Ledźbor: W aprylu budźe dwě lěće, zo nabožne powěsće serbsce w Radiju PSR wusyłamy. 24 króć sym mjeztym na sće­laku był. Prěni pospyt bě w aprylu 2018. Přichodne wusyłanje budźe njedźelu, 26. apryla, něhdźe w 20.30 hodź.

Štó je mysličku za to zrodźił?

Za knihu „Jutry doma – Osterreiten“ je LND wobrazy fotografa Maćija Bulanka zwjazało z nalětnymi a jutrownymi literar­nymi tekstami, kotrež bě Rejza Šěnowa zestajiła. Z wjelelětnym fotografom SN Maćijom Bulankom je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Kelko lět sće křižerjow přewodźał?

M. Bulank: Poprawom wot toho časa, jako sym do redakcije SN přišoł – to rěka wot lěta 1974. Slěborny wěnčk bych tuž dawno hižo měł. Kelko wobrazow sym činił, njemóžu rjec. Nakładnistwo pak přeješe sej za knihu fota z minjeneju dweju lět. Wobłuk je nětko přiwšěm tróšku wjetši, dokelž njeje mi so radźiło, w lětomaj 2017/2018 wšitke procesiony fotografisce zapopadnyć, wšitke dźewjeć jutrownych procesionow pak dyrbješe pódla być. W jednym lěće wšitke procesiony fotografować prosće móžno njeje. Tuž je tež Rafael Ledźbor někotre wobrazy dodał, a to wo Ralbičanskim procesionje.

Pod kotrymi kriterijemi sće fota wuzwolił?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND