Stare radija su jeho wulka lubosć

štwórtk, 29. junija 2017
artikl hódnoćić
(0 )
Karl-Heinz Kunisch we Łazu ma 400 starych radijowych aparatow, kotrež wšitke hišće  funguja.  Foto: Alfons Handrik Karl-Heinz Kunisch we Łazu ma 400 starych radijowych aparatow, kotrež wšitke hišće funguja. Foto: Alfons Handrik

W swojej lětušej dowolowej seriji předstajamy­ wosoby, kotrež na někajkežkuli­ wašnje stawizny zachowuja,­ zo starožitnosće­ zběraja a je zdźěla zjawnosći spřistupnjeja.

Njewšědnu zaběru pěstuje Łazowčan Karl-Heinz Kunisch. Wukubłany inženjer zaběra so z wuwićom radijoweje techniki a je w běhu lětdźesatkow wulke mnóstwo radijow znosył. Najstarše eksponaty pochadźeja z časa spočatkow wusyłanskeje techniki. 1923 instalowachu w Berlinje prěni němski sćelak, kotrehož wusyłanja móžachu tehdy jeno z detektorami a słuchatkami přijimać. Najstarše radijo Kunischa z lěta 1925 zaběra wězo hódne městno, ale tež te wo dwě lěće pozdźišo twarjene typa Mende E 45, wuhotowane ze słuchatkami kaž tež ze zwukowej trubjelcu jako wótřerěčak.

W 1930­tych lětach produkowachu wjacore firmy w Berlinje a na dalšich městnach wuchodneje Němskeje radija. Najznaćiše z nich běchu Telefunken, Mende, Körting a SABA. Po tym zo běchu nacionalsocialisća 1933 móc přewzali, wužiwachu woni tónle medij, zo bychu ludnosć ze swojej ideologiju zaslepili. Jich zaměr bě, zo měła kóžda swójba radijo měć. Na Berlinskej wustajeńcy wusyłanskeje techniki 1933 předachu na sto tysac tak mjenowanych ludowych přijimakow. Tónle typ bu hač do lěta 1938 wjacore razy­ technisce polěpšeny a z lěpšimaj rołkomaj wuhotowany. Poskićachu jón we wjacorych wariantach, pak z plasty abo z drjewa. Wotpowědna bě pła­ći­zna a tak bě zaručene, zo hodźeše so radijo z kóždeje móšnje zapłaćić. W samsnym lěće přińdźe Němski mały přijimak DXE na wiki. Tón bě něšto mjeńši hač ludowy přijimak. W ludźe mjenowachu jón zwjetša „Goebbels-šnawcu“, dokelž je te­hdyši minister za propagandu Třećeho reicha Goebbels swoje šćuwace narěče často přez radijo rozšěrjał.

Karl-Heinz Kunisch nazběra sej hač do kónca 1950tych lět tysac radijow wšěch generacijow. Rumnostnych problemow dla je swój skład minjeny čas na štyrista redukował. Wšitke aparaty funguja, a sam je po potrjebje reparuje. Specializował je so Łazowčan na radijowu techniku, kaž ju za němske wójsko w Druhej swětowej wójnje produkowachu. Nastroje běchu tak twarjene, zo tež mechaniske wužadanja na fronće znjesechu. Dale běchu tak konstruowane, zo móžachu je energijowej syći kóždeho napjeća přizamknyć. Runje tak móžne bě přijimanje z akumulatorom. Tele radija, hačrunjež we wulkej ličbje produkowane, su dźensa jara rědke. Wojacy na fronće kaž tež w lacaretach mějachu wšak zwjetša jenož hišće chwile sej žiwjenje wuchować, njemyslo na druhe wěcy. Na wšěch radijach z tohole časa je nalěpk, zo „je słuchanje wukrajnych sćelakow złóstnistwo přećiwo němskemu ludej a so z jastwom kruće chłosta“.

Karl-Heinz Kunisch měni, zo ma kompletnu zběrku wšěch radijow, kotrež buchu za wojakow na fronće twarjene. Mnohich zajimcow starych radijow je wón z wustajeńcomaj na Wojerowskim hrodźe kaž tež we Łužiskim centeru zwjeselił. Alfons Handrik

wozjewjene w: Lokalka

Galerija

dalši wobraz (1)
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND