„2. republika bě wuspěšna“

póndźela, 12. nowembera 2018
artikl hódnoćić
(0 )
Lětuši nazymski swjedźeń pólskeje zhromadnosće w Budyskim wokrjesu zahajichu pjatk wječor. Z wernisažu w Kamjentnym domje wotewrěchu fotowu wustajeńca Jana Zawadzkeho „Dog Walker“.  Foto: SN/Maćij Bulank Lětuši nazymski swjedźeń pólskeje zhromadnosće w Budyskim wokrjesu zahajichu pjatk wječor. Z wernisažu w Kamjentnym domje wotewrěchu fotowu wustajeńca Jana Zawadzkeho „Dog Walker“. Foto: SN/Maćij Bulank

Pólska je wčera swjećiła 100. róčnicu znowadocpěća swojeje statneje njewotwisnosće 11. nowembra 1918. Po třoch dźělenjach su Ruska, Pruska-Braniborska a Rakuska-Wuhorska tak mjenowanu 1. republiku rozpušćili a teritorij 123 lět dołho wobsadźili. We Waršawje je so wčera něhdźe 200 000 ludźi na „pochodźe njewotwisnosće“ wobdźěliło. Kritiku wuwabi, zo staj prezident Andrzej Duda a knježerstwowy šef Mateusz Morawiecki­ k tomu namołwiłoj a tak nacionalistiske a prawicarske skupiny podpěrałoj. Ale tež w Budyšinje su historiski­ dźeń wopominali.

Budyšin (SN/at). Lětuši třidnjowski nazymski swjedźeń pólskeho zhromadźenstwa w Budyskim wokrjesu wjercholeše w swjedźenskim zarjadowanju składnostnje 100. róčnicy historiskeho datuma w pólskich stawiznach wčera w Budyskim Kamjentnym domje. W zamołwitosći społnomócnjeneje za wukrajnikow Budyskeho wokrjesa Anny Piętak-Malinowskeje, Kamjentneho domu, Pólskeho instituta w Berlinje a Němsko-Pólskeje towaršnosće Sakskeje dožiwichu wobdźělnicy wotměnjawy program. Mjez druhim zahra smyčkowe trijo SLA „Pólske melodije“ Liany Bertók.

W postrowje podšmórny Budyski krajny rada Michael Harig (CDU), zo je we wokrjesu bydlacych 917 Polakow jedna z najwjetšich skupin připućowarjow. Byrnjež so wosobinsce wobdźělić njemóhł, gratulowaše Harig k narodnemu swjatkej. Wón skedźbni na to, zo njejsu němsko-pólske styki jenož priwatneho razu, ale zo haji Budyski wokrjes z pólskimaj wokrjesomaj Bolesławiec a Złotoryju spomóžnej partnerstwje.

Předmjet swjedźenskeho přednoška politologi a historikarja prof. dr. Stefana Garszteckeho z Kamjeničanskeje techniskeje uniwersity běchu wutworjenje a wuslědki 2. pólskeje republiki, nastateje 11. nowembra 1918. Bliže zaběraše so rěčnik z Józefom Piłsudskim, mjenowaše jeho „nimo bamža jako najwažnišu politisku wosobinu lětstotka“. Jeho kontrahent ze stron nacionaldemokratije (Endecije) bě Roman Dmowski. Pólska wustawa z lěta 1921 měješe hižo rjadowanja za mjeńšiny. Dźeše-li Piłsudskemu wo to, w kraju bydlace mjeńšiny – mjez nimi Litawčenjo, Ukrainjenjo, Židźa, jich bě třećina ludnosće – zapřijeć, złožowaše so Dmowski na stat Polakow. Dźělenje to, kotrež traje hač do dźensnišich dnjow.

Za čas 2. republiki je ludnosć wot 26 milionow wobydlerjow w lěće 1919 na 35 milionow wobydlerjow do wudyrjenja Druheje swětoweje wójny 1939 rozrostła. We Waršawje bydleše 300 000 Židow, kotřiž pólsce njerěčachu. Městu Wilna, dźensa litawska stolica Vilnius, rěkachu „Jerusalem wuchoda“.

Hospodarstwo su modernizowali, mjez druhim wutworichu přistaw w Gdyni, referent wuwjedźe. We Waršawje a Zakopanach załožichu koloniji wuměłcow. W kraju nasta system bankow. „2. republika bě wuspěšna, 1918 wutworjeny pólski stat njebu tež po Druhej swětowej wójnje do prašenja stajeny“, zjima­ prof. Garsztecki na kóncu swojich přewšo zajimawych wuwjedźenjow.

wozjewjene w: Lokalka
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND