Jutry 2020 – wšitko trochu hinak?

srjeda, 15. apryla 2020
artikl hódnoćić
(0 )
Ćichu sobotu wječor po horjestaću su młode swójby w Róžeńće na hrajkanišću zhromadnje so modlili, jutrowne kěrluše spěwali a jutrowne poselstwo na wjesne dróhi pisali.  Foto: Tomaš Šołta Ćichu sobotu wječor po horjestaću su młode swójby w Róžeńće na hrajkanišću zhromadnje so modlili, jutrowne kěrluše spěwali a jutrowne poselstwo na wjesne dróhi pisali. Foto: Tomaš Šołta

Róžeńčanka Diana Šołćina zhladuje na lětušu wosebitu situaciju wokoło najwyšeho křesćanskeho swjedźenja

Jutry budu! Ale hinak. To bě nam jasne, ale kak hinaše budu, to njemóžachmy sej tola tak prawje předstajić ...

Zeleny štwórtk

Ow jej! Kmótřiske całty! Te sym zabyła skazać. Na da, što wo to, sami pjec. Nic plećene całty, ale lětsa raz wěnčk a srjedźa stajimy samopaslene swěčki. Hižo do časa korony sym sej „kuzłarski hornc“ skazała. Tak měło so ćěsto wosebje derje radźić. Recept mam a „Do dźěła zdar!“. Wšo w horncu wjerćeć dać a potom ma ćěsto poł hodźiny w škli hić. Čas, zo by sej kuchnju zrumowała. Ale, ow běda! Poł hodźiny? Ničo! Ćěsto rosće a rosće a wołam wulku dźowku wo pomoc. Młódša přiběži a z wulkimaj wočomaj na mnje hlada. „Čehodla tak pancaš, mama­?“, so wopraša. „Njepancam“, jej wotmołwich a spytach wobradu přez kuchnju na blido bjez wulkich blakow na špundowanju transportować. „Tam su droždźe nutřka a tohodla ćěsto tak rosće­.“ Njewěriwje na mnje hladajo so prašeše: „A što te droždźe činja?“ Ze šklu wojujo spěšnje wotmołwich: „Ach, to su taj­ke bakterije“, dale njepřińdźech, dokelž­ ze zmoršćenym mjezwočkom na mnje pohlada, zo móžach sej wšitke dalše rozkładźenja lutować. Hromadźe zwróćichmoj šklu a skludźichmoj swojowólnu měšeńcu. „Sy mje wołała?“, so naša wulka za mnu stejo praša. „Haj! Před chwilu. Nětko mam zaso wšo pod kontrolu. Pomhaš namaj?“ Z njezrozumliwym mjezwočom na mnje hladajo a so wotwobroćejo wona praji, zo ma tola hišće mnoho skazankow za škitne maski za hubu a nós wotdźěłać. „Na, to změ­je­my rjane dariki: jejko, swěčku a škit za hubu a nós“, so smějach. „Ja so tak na pytanje hněžkow wjeselu“, zajuska młódša. „Zaječk njepřińdźe. Njesmě, korony dla!“, ju jeje wjetša sotra ze sonow wutorhnje. „Čehodla? My jeho tola njepřimamy, šće ženje njejsmy!“, mała wustróžana wotmołwi. Wšo kusk hinak lětsa.

Z pjecy wućahnychmy rjane złotobrune wěnčki, swěčku do nich a nětko rozwozyć! Hišće foto za status a mandźelskemu, zo by na dźěle widźał, što naše mótki dóstanu. A k tomu připinych hišće lisćinu zabytych zežiwidłow. Te dyrbi na kóždy pad hišće z města sobu přiwjezć. Wšako sym wulki jutrowny nakup hižo wčera spjelniła. Chcych wulke tołkanje w kupnicach na kónc tydźenja wobeńć. Z předpisanym wotstawkom přepodachmy wšitke kmótřiske dariki. Nawječor přihotowachmoj z mandźelskim wulku swójsku makowu kmótřisku całtu. Chcychmy tak poslednju wječer Jězusa wopominać. Skónčnje ma tola dojutrowne začuće přińć. Po wječeri sćěhowachmy kemše přez livestream w telewizoru. „Čehodla njemóžemy do cyrkwje hić?“, so naju młódša wostudle puzoleše. „Nětko poskaj, knjez farar runje powěda wo poslednjej wječeri Jězusa. Je chlěb łamał, kaž my dźensa“, rozkładuje mandźelski. „A čehodla myje wón tym tamnym noze?“, bě přichodne prašenje. „Z tym po­kaza, kak rady swojich přećelow ma.“ Sama­ ze swójskej wotmołwu spokojom nadźijach so nětko na měr. „Ale my to nječinimy!“, zwěsći wulka. „Oju, mama mi tež druhdy nóžki myje!“, protestowaše młódša. „Haj, dokelž mam tebje tež jara­ rady“, spytach roze­stajenje zakónčić. Po liturgiji, jako běštej dźěsći w stwomaj, wuwědomi so namaj z mandźelskim hišće raznišo hač dny do toho, kak hinak wšitko je. A zaja naju chětro wulka zrudoba. Hdźe je jenož dojutrowna nadźija?

Wulki pjatk

Wšo ćicho, ale klepotanje budźe! Z wosebitymi prawidłami. Jenož bratřa a sotry du hromadźe a swójbne skupinki maja dwaj metraj wotstawka wot so dźeržeć. Zo by so to wšitko poradźiło, dźe stajnje dorosćeny sobu. Mandźelski wza na swoju słužbu šmigu sobu a rozkładowaše dźěćom nuznosć nowych prawidłow. A woprawdźe: Fungowaše! Dopołdnja za­zwoni přećelka a po małej rozmołwje mi praji, zo dźe nětko na Boži row. Wšako smy to tola kóžde lěto činili! „Dźensa je tola pjatk?! Nětko bychmy na dźěćacy křižo­wy puć šli a popołdnju po smjert­nej hodźinje přihotuja row“, zadźiwana prajach. „Mój swěće! Tak to je. Njewěm docyła wjac, kajki dźeń mamy. Wšo tak hinak!“ Haj, wšo hinak hač zwučene.

Wječor so tola rozsudźich hišće někotre jejka debić. „Chceće tež hišće něchtó jejko wóskować?“, so swójbnych w na­dźiji na zhromadnu zabawu woprašach. Ze zrozumliwym posměwkom mi dźow­čička přišeptny: „Ty to jara fajn činiš.“ A wjetša wotmołwi: „Ja žadyn talent nimam­. Škoda wo te jejka. Póńdźemoj horje, wšako mamy jutře rano zahe stawać.“ Sobuželnje mi mandźelski swójsku přitomnosć připraji: „Přisydnu so k tebi, ale mam hišće kusk něšto pisać.“ Při přehladanju powěsćow na šmóratku storčich na link, kiž pokaza na pasion po Janu studentskeho chóra. „To nětko poskamy“, rozsudźich a přidach: „Za začuće.“ Mi luba přećelka připósćele hišće znje­zbožene babo­we jehnjatko. „Swojowólne ćěsta lět­sa­!“, při sebi myslach. Diskutowachmoj hišće chwilku wo pječenych jehnjatkach a debjenych jejkach a dalša přećelka so přidruži z wjeselom nad našej rozmołwu. A woprawdźe – tu wone bě. Małe płomješko dojutrowneje nadźije.

Ćicha sobota

Rano mam ja słužbu. Ja ze šmigu a holcy z klepotawkomaj w ruce podachmy so na puć k cyrkwi. Krasne rańše słónco nas witaše. Za mnje woprawdźita nowostka, hišće ženje njejsym na klepotanju była! W myslach sebi zeleny wěnčk přityknywši z paćerjom a wuměrjenymi wotstaw­kami mjez swójbnymi skupinkami z dźěćimi po wsy dźěch. A zaso, haj, zaso so wone přizjewi. Tute hišće móličke wjeselo na jutry. Při snědani rozmyslowachmy wo tym, štož by poprawom na nas čakało. „Dźensa by z nanom wujěchała“, naju wulka dźowka zamyslena praji a mjeńša přida: „A ja by Elinu majkała a tež na njej sedźała.“ Sćin jewi so na mjezwoču mandźelskeho. Słowa njejsu trjeba. Wšo kusk hinak lětsa. Popołdnju prosy mje dźowčička wo napoj, je wšak tak lačna. Pósłach ju po brěčku a wodu do pincy. To widźo so tež susod přizjewi, zo by tež lunk wzał. Na to słyšach šěsćlětnu rozkładować: „Njesměmoj z jedneje bleše pić, dokelž je ko­ronakriza. Dźi po nopašk!“

Zhromadnje hotowachmy so wječor na dalšu Božu mšu w telewizoru. Jutrowna nóc w dobrej stwě. Zesydachmy so a wočakowachmy tola někajke złahodnjenje spodźiwnych myslow. „A na słuženje w jutrownej nocy sym so přeco najbóle wjeseliła“, naju 13lětna zamyslena praji. „A to je tež kaž přeco“, komentuje wona napinanja při zaswěćenju jutrowneje swěčki. A tež my sej jutrownu swěčku zaswěćichmy a so wo jutrownu atmosferu prócowachmy. Lědma bě Boža mša zakónčena, klepa njemdrje wo durje a susodka nas namołwja won přińć, wšako nima­le wšitcy tu hižo su. Po swójbach rozdźěleni a wězo zaso z postajenym wotstawkom zestupachmy so wokoło hraj­kanišća a spěwachmy ze swěčku w ruce jutrowne kěrluše. Po tym narysowachu a napisachu dźěći kaž tež dorosćeni z pisanej krydu jutrowne poselstwo na wjesne puće. Zanurichmy so do pisanosće barbow a woznama słowow. Něšto kěr­lu­šow a pozbudźowacych słowow poz­dźišo rozžohnowachmy so z chětro spodźiwnym začućom na jutrońčku. Wšo kusk hinak­ lětsa.

Jutrowna njedźela

Sirena! Jutry rano, a sirena! Jako wobornik so mandźelski wězo nablaku z łoža wali a slědźeše wuši ze wšelakich woknow nastajejo za tym, zwotkel zwuki pocha­dźachu. „Njeje naša. Móžemoj dale spać!“ Dale spać? Na wězo! Ze sonow wutorhnjena wjac měra njenamakach a ze słowami: „Da póńdu so nětko wo nuklacu pječeń starać. Rano w šesćich!“, stanych. Kofej namaj na nohi pomhaše a luboznje přihotowane snědanske blido překwapi naju, jako do jstwy stupichmoj. Hm, jutrowny dźiw! Bórze na to naju mała dźow­čička połna nadźije na jutrowne hněžko dele přichwata. „Po snědani póńdźemy wšě zhromadnje do zahrody“, powučich ju. Wupikani so za snědanske blido zesydachmy, jako telefon klinkaše. „Při cyrkwi su křižerjo!“, nam susod zdźěli. Što činić? „Nahaj, wuchodźować so tola směmy!, zwěsćichmy a tute mysle njemějachmy jenož my. Trójce wobjěchachu třo křižerjo spěwajo našu cyrkej. Jutrowna powěsć a mały procesion. Wšo kusk hinak.

„Lětsa njeje zaječk zaso na samsnym městnje hněžko schował, ale měješe cyle nowe blečki!“, juskaše naša najmłódša po zahrodźe. „Na da bě to lětsa snano raz cyle hinaši zajac, profizajac!“, wotmołwi mandźelski, kiž smědźeše prěni raz dyrdomdej pytanja jutrownych hněžkow sobu dožiwić a so nutřkownje wjeseleše, zo běchu lětsa schowanki wosebje ćežko namakać. „Nahaj, tajki profi kaž mój to smój pak njebě! Mamoj wšak tež lěta dołhe nazhonjenja ...“, znapřećiwi wulka a přinjese jedne hněžko po druhim k blidu. Prócujo so wo něšto wosebite, knježeše we wsy spodźiwna atmosfera. Nastachu pak zdobom telko kreatiwnych po­dawkow, kotrež tule njedźelu jako wosebitu woznamje­nichu. Spontany koncert w cyrkwi, dźěćacy křižerjo we wsy, zhromadnosć swójbow. Wječor po paćerju a spěwanju dalšich jutrownych kěrlušow namaj młódša wobjimujo přišeptnje: „To běchu rjane jutry!“, a na prašenje, što je so jej najlěpje lubiło wotmołwi: „Te wjele hrajkanje a zo smy wšě hromadźe byli.“ Wšitko prašenje perspektiwy.

Mjeztym zo zhladowachmy z mandźelskim a wjetšej dźowku časćišo wróćo na minjene lěta, wužiwaše naju mała dźowka čas a zhromadne wokomiki. A tak dopomnich so na tekst w Katolskim Posole, hdźež bě napisane: „Hdyž maš trumf w zaku.“ Jutry so karty znowa měšeja a karta wěry do nadźije je za nas najwjetši trumf. Wěra, lubosć, nadźija. Tuž lětsa tola­ wšitko tak hinak njeje.

wozjewjene w: Lokalka
Prošu přizjewće so, chceće-li komentar podać

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND