Moderny wobraz wo nas pokazać

štwórtk, 05. decembera 2019 spisane wot:

Dr. Robert Lorenc wuhotuje prěnju zhromadnu pućowansku wustajeńcu štyrjoch awtochtonych narodnych mjeńšin a rěčnikow delnjoněmčiny. Cordula Ratajczakowa je so z europskim etnologom ze Serbskeho instituta rozmołwjała.

Kajke su wužadanja wustajeńcy?

R. Lorenc: Technisce dyrbiš so w pućowanskej wustajeńcy wjele bóle koncentrować, dokelž je městno jara wobmje­zowane. Wobsahowje chcemy pjeć cyle rozdźělnych skupin předstajić – dansku a frizisku mjeńšinu, Sintow a Romow, Serbow a rěčnikow delnjoněmčiny. Woni njerozeznawaja so jenož mjez sobu, ale tež w swojej skupinje samej kaž Hornjo- a Delnjoserbja. Chcemy stereo­typy a definicije wobeńć. K tomu přińdźe, zo je to prěni raz, zo chcedźa so zhromadnje pre­zen­tować. Tuž je hižo wuspěch, zo smy po cyłym lěće intensiwneje mjezsobneje wuměny a mnohich zetkanjach w Berlinskim mjeńšinowym sekretariaće w zwjaz­kowym minister­stwje nutřkowneho zhromadny koncept wobzamknyli.

Što je zakładna ideja koncepta?

Jeno dźesaćo Serbow znali

wutora, 03. decembera 2019 spisane wot:

Towarstwo Škit Budyšin je na lětušej schadźowance za „1. serbsko-němske adwentne spěwanje na Wjacławskich wikach“ wabiło. Bosćan Nawka je so z Florianom Brězanom wo pozadkach akcije rozmołwjał.

Knježe Brězano, što je waše towarstwo pohnuło tajke spěwanje na dohodownych wikach wuhotować?

F. Brězan: Na lětušej Romantice smy so wopytowarjow prašeli, što jich z Budyšinom zwjazuje. Wuslědk bě wostrózbjacy: Žonop a wěže drje su často naspomnili, ale jeničce dźesaćo z cyłkownje sto naprašowanych mjenowachu Serbow. A wjetšina tychle dźesać procentow běchu turisća! To je nam pokazało, zo je serbstwo w měsće přemało prezentne. Po intensiwnej internej diskusiji, kak móhli na tym něšto změnić, smy so rozsudźili, serbsko-němske adwentne spěwanje jako jednu naprawu namjetować.

Kak je město na namjet reagowało?

Na dalši literarny wječor „Zynki a linki“ štwórtk je Serbski ludowy ansambl Gabrie­lu Mariju Šmajdźinu do Röhrscheidtoweje bašty přeprosył. Z dźiwadźelnicu, kotraž w Hamburgu skutkuje, je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Z čim so tuchwilu w Hamburgu zaběraće?

G. M. Šmajdźina: Mějach runje premjeru w tamnišim dźiwadle Thalia. Hra mjenuje so „Nóc wot Neila Younga morjenych“ a bazuje na knize Navida Kermanija „Das Buch der von Neil Young Getöteten“. Hrajemy sydom muži, kotřiž so za Neila Young horja, swoje žiwjenje na njeho nastaja a so w nocy w parku zetkawaja, zo bychu zhromadnje hudźili. To wjele wjesela wobradźa.

Što Was wabi w SLA čitać?

G. M. Šmajdźina: Wjeselu so, swoje powołanje stajnje zaso tež w serbskej rěči wukonjeć. Serbskim basnikam podij skićić je rjany nadawk. Wosebje so wjeselu twórbu Marje Krawcec w kombinaciji z hudźbu wuměłcow SLA předstajić směć.

Čehodla?

To swoje sej wuwědomić

štwórtk, 28. nowembera 2019 spisane wot:

Spěchowanske towarstwo za serbsku rěč w cyrkwi bu na 1. wubědźowanju „Serbski pśichod: Łužyca“ za planowane nowowudaće kěrlušow mytowane. Z jeho předsydu dr. Hartmutom Leipnerom je Milenka Rječcyna rěčała.

Z kotreje přičiny je so towarstwo na wu­bědźowanju wobdźěliło?

H. Leipner: Při pěstowanju serb­ske­je ewangelskeje zhromadnosće hraje zhromadne spěwanje wulku rólu: na boho­słužbach, na wosadnym kofejpiću, za chó­­ry a dalše zjednoćenstwa. Spěwać z druhimi je dobry započatk rěč na­wu­knyć, w našim padźe delnjoserbšćinu.

Zwotkel bjerjeće iniciatiwu Duchowne kjarliže, to rěka spěwarske, znowa wudać?

H. Leipner: Wuznamnu rólu hrajachu při tym „Duchowne kjarliže“, wušłe lěta 2007 w Ludowym nakładnistwje Do­mowina. Wone su najwuspěšniša a najbóle předawana kniha w delnjoserbskej rěči. Na wulki wliw mjeztym rozebranych spěwarskich nawjazujo přihotujemy nowy nakład.

Budźe tež něšto nowe zapřijate?

Demokratija jekaž žiwy organizm

štwórtk, 14. nowembera 2019 spisane wot:

Składnostnje dnja ludoweho žarowanja wotmějetej so njedźelu we wopomnišću Budyšin komorny koncert a čitanje pod hesłom „Je so stało, tuž móže so zno­wa stać“. Roman Knižka rozłoži prawi­carsku namóc něhdy a dźensa w Němskej, a Berlinski kwintet Opus 45 hudźi. Christina Wittich je so z dźiwadźelnikom Knižku rozmołwjała.

Štó wočakuje publikum na zarjadowanju?

R. Knižka: Syn města, kiž dawno hižo w Budyšinje njebydli a sej přiwšěm mysle čini. Něchtó, kiž hromadźe z dalšimi wuměłcami přijědźe a ze swojeho wida wěcy wotkryje, konkluzije a paralele sćehnje, zo by w připosłucharju dopó­znaća budźił.

Titul programa je citat Prima Levija, kiž je Auschwitz přežiwił. Čeje teksty čitaće?

Swoboda měnjenja wažna

wutora, 12. nowembera 2019 spisane wot:

W třećej generaciji bydla Cechecy na třistron­skim statoku w Miłorazu. Po Hansu Rulce a Paulu Cechu wobsedźi jón nětko Günter­ Cech. „Moje dźěći a wnučki dyrbjeli­ dale tu bydlić móc“, wón podšmórny. Na zahrodźe měješe protestnu taflu instalowanu, kotraž­ bu wot­łamana a pokradnjena. Wo sćěhach a reakcijach je so z nim Andreas Kirschke rozmołwjał.

Što je dokładnje na protestnej tafli stało?

G. Cech: Na njej bě napisane: „Žane wosebite polo Miłoraz! Žane přesydlenje Miłoraza! Žane dalše mylenje mortwych na kěrchowje! Zachowanje dróhow do Miłoraza! Wuchowajće naš rjany Miło­raz!“ W nocy wot 21. na 22. oktober bu tafla pokradnjena. To smy hnydom policiji přizjewili.

Kak pad začuwaće?

G. Cech: Wězo běch perpleksny, to je zachribjetne. Moja prěnja mysl bě, zo móhł to jenož něchtó ze wsy być, kiž so boji, zo njebudźe Miłoraz tola přesy­dleny. Sam njejsym nihdy ničo přećiwo taflam we wsy činił, kotrež za přesydlenje rěča. Tohodla sym přesłapjeny. Tajki pad je wohańbjacy a nima ničo ze swobodu měnjenja činić. Nas, kotřiž chcemy tu wostać, praktisce wumocuja.

Lóštnje na znate wašnje

štwórtk, 07. nowembera 2019 spisane wot:

Lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy předstaji sobotu ze swojej nowej­ inscenaciju „Ludźo, njedźiwajće so“ hornjoserbsku prapremjeru. Bosćan­ Nawka je so z nawodu cyłka Danie­lom Wjenkom rozmołwjał.

Knježe Wjenko, što móžeće nam wo razu a wobsahu hry přeradźić?

D. Wjenk: Jedna so wo komediju, w kotrejž so wjacori mužojo prawidłownje zetkawaja, zo bychu rozmyslowali, kak móhli – tak chcu to raz rjec – swoje hobbyje najlěpje pěstować. A wězo hraje naša „stara Rosa“ znowa wažnu rólu.

Kelko předstajenjow planujeće?

D. Wjenk: Prapremjera budźe sobotu wječor w Šunowskej Fabrikskej hospodźe. Po tym pokazamy hru hišće dźewjeć króć na serbskich wsach.

Kelko hrajerjow na jewišću skutkuje?

D. Wjenk: Dohromady tam tónraz dźesaćo z nas agěruja. Přiwšěm su wšitcy čłonojo – tuchwilu 25 – zapřijeći. Tak stara­ja so někotři wo zwukowu a swěcowu techniku, tamni wo suflěrowanje abo simultany přełožk do němčiny.

Kak dołho sće za inscenaciju zwučowali, a štó je so wo wuhotowanje starał?

Wot bratrow we wěrje wuknyć

wutora, 05. nowembera 2019 spisane wot:

Korle Awgusta Kocorowy „Serbski rekwiem“ zaklinči njedźelu, 10. nazym­nika, w 16 hodź. w Ketličanskej cyrkwi, skutkowanišću něhdyšeho tamnišeho kantora a serbskeho narodneho komponista. Z widom na to je so Axel Arlt z Elisabeth Süßmitt, fararku Ketličansko-Nosačanskeje wosady, rozmołwjał.

Što Wam to woznamjenja, zo so 1894 na­sta­ta twórba do Ketlic wróći?

E. Süßmitt: Kocor bě 36 lět kantor naše­je wosady. Rekwiem dokónči wón 1894, hižo na wuměnku. Móhła sej předstajić, zo hladaše Kocor nastupajo předstajenje na swoju cyrkej, w kotrejž bě tak dołho skutkował. Wjeselimy so, zo „Serbski rekwiem“ nětko tu přednjesu.

Kak daloko sće so do wosadnych serbskich stawiznow hižo zanurić móhła?

E. Süßmitt: Ze serbskeho pozadka, kotryž­ tale wosada ma, dźensa mało začuwam. Na starej Nosačanskej cyrkwinskej šuli čitaš napis „Pas moje Jehnjata“. Tam sym znajmjeńša na serbsku rěč storčiła. Sama pochadźam z Drježdźan a mějach do tohole farskeho městna jenož mało kontakta ze serbstwom. K ordinaciji lěta 2011 je mi Bukečanski farar Thomas Haehnchen wězo hnydom serbski Wótčenaš darił.

Čěskich zajimcow informować

wutora, 29. oktobera 2019 spisane wot:

Studenća wučerstwa z čěskeho Plzenja přijědu na ekskursiju do Łužicy. Milenka­ Rječcyna je so ze zamołwitym za serbske šulstwo w Budyskej regionalnej wotnožce Sakskeho krajneho zarja­da za šulu a kubłanje Bosćijom Handrikom rozmołwjała.

Kak je k tomu dóšło, zo studenća z Čěskeje sem přijědu?

B. Handrik: Wot lěta 2016 mamy plan, zdobywać wučerjow z Čěskeje republiki za Łužicu. Bohužel njebě naprawa dotal wuspěšna dosć. Je tuž wažne w Čěskej sylnišo wo Serbach a dwurěčnym kubłanju informować. Sym tam k wšitkim wučerskim wukubłanišćam styki nawjazał. Z uniwersitami w Praze, Plzenje a Ústíju nad Labem nastachu konkretne projekty. Dojednali smy so na to, přewjesć ekskursije za studentow wučerstwa do Łužicy. Ći prěni z Plzenja přijědu přichodny tydźeń na štyri dny sem. Na fachowej konferency 2plus 9. nowembra w Chrósćicach njezměja woni jeno składnosć připo­słuchać, ale móža so ze serbskimi wučerjemi rozmołwjeć. Je jara trjeba, zo nawjazamy wosobinske zwiski a zo móža so studenća wobhonić.

Kotrym wobsaham so fachowa konferenca wěnuje?

Serbski film na Berlinali?

póndźela, 28. oktobera 2019 spisane wot:

Na Choćebuskim filmowym festiwalu, wotměwacym so wot 5. do 10. nowembra, poskići sekcija „Heimat – Domownja – Domizna“ dohromady 15 paskow. Z kuratorku dr. Grit Lemke je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Na čo móžemy so w Choćebuskej filmowej sekciji „Domizna“ wosebje wjeselić?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbska lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy je swoju nowu komediju "Ludźo njedźiwaće so" 9. nowembra prapremjernje w Šunowskej Fabrikskej hospodźe předstajiła. tule namakaće někotre impresije z inscenacije. 

Tohorunja tón kónc tydźenja su w Ketl

nowostki LND