Z 32 lětami je Stefan Möller hižo po wjace hač 80 krajach pućował – žiwjenski stil, wo kotrymž mnozy jenož sonja. Tola za jimacymi ličbami tči wjele wjace hač stysk za dalokim swětom: Je to stawizna muža, kiž je sport, jězby a wosobinske hranicy k wurjadnemu žiwjenskemu pućej zwjazał.
Woči zawrěć a sonić, wo zelenych łukach, pisanych kwětkach, měrnych kruwach, fifolacych ptačkach, wo schadźenju a chowanju słónca. A to přez cyłe lěćo. Čehodla nic? Tak je so Susanna Krawčikowa z Njebjelčic prašała a sej són wo lěću w Alpach zwoprawdźiła. „Chcych cyle jednorje jónu tajke lěćo dožiwić“, wona praji, dopominajo so na krasny čas w Šwicarskej. „Něhdźe dźesać lět je trało, wot prěnjeje ideje hač k třom měsacam w dalinje.“ Prjedy hač so wona woprawdźe na puć nastaji, je so akribisce na přebytk přihotowała. „Sym wjele čitała, sej rozprawy ludźi w interneće a telewizy wobhladała, kotřiž su w horinach přebywali. A při tym zwěsćich, zo nochcu něhdźe dźěłać, hdźež mam ludźi posłužować, nochcych w kuchni dźěłać a tež žane łoža poćahować. Skerje chcych něhdźe poboku burskeje swójby w přirodźe ze skotom činić měć.“ Dalše akcenty běchu, zo njeje při dźěle sama a zo njetrjeba z lajkami dźěłać.
Kopica předšulskich dźěći, kiž w Radworskej gmejnje do pěstowarnjow chodźa, zastupi lětsa zhromadnje do šule. Tuž běchu do šule přeprošene. W jědźerni zakładneje šule je šulska wjednica knjeni Rynčowa witaše. Po tym sej dźěći
wonka lóštnu hru zahrachu, zo bychu so mjez sobu zeznali.
Při kreatiwnej dźěłarničce, kotruž přewjedźe z nimi serbski eksperiMINT-campus Radwor, zaběrachu so z rjanym serbskim nałožkom, debjenjom jutrownych jejkow w technice bosěrowanja. Dźěći wobhladachu sej formy pjerkow a zhonichu,
kotry wuznam maja wšelake barby a mustry na jutrownych jejkach. Wutrajnje sadźachu z pjerkom mustry na swoje jejka, a tež swěčki rjenje wudebichu. Z pisanymi wudźěłkami podachu so z kubłarkami zaso do swojich pěstowarnjow. Nětko wědźa, z kim do 1. lětnika póńdu a wjesela so hižo na swojich sobušulerjow.
Diana Mejnowa
W přichodnym
Dźěćiznaku wam
młody pčołar Achim tójšto wo swojim
hobbyju
přeradźi.
Hdy sće posledni raz swoje šmóratko hasnyli a kak dołho sće to wutrali? Sam so lepju, zo mam wulke ćeže, swojeho swěrneho digitalneho přewodnika dlěje hač něšto hodźin za sobu nabok połožić. Přezajimawe su wideja, powěsće a dalše powabki, kiž so za wobrazowku chowaja. Stajnje zaso něšto noweho nazhonjam, a swoju zamóžnosć so koncentrować připódla přisadźam. Ludźo w mojej starobje móža so přerěznje jenož hišće wosom sekundow efektiwnje na jednu wěc koncentrować.
Semester we wukraju studować, nowe kultury sej zbližić a mjezynarodne přećelstwa nawjazać – mnohim studowacym je to wulki són. Erasmus je europski program za wuměnu, kotryž runje tutón són zmóžnja. Dlěje hač tři lětdźesatki skići program młodym ludźom šansu, dźěl swojeho studija w druhim europskim kraju absolwować.
Europska unija je program w lěće 1987 załožiła. Dźensa słuša k najznaćišim kubłanskim iniciatiwam Europy. Uniwersity w mnohich europskich krajach w jeje wobłuku hromadźe dźěłaja, zmóžnjejo tak swojim studowacym njekomplikowanu wuměnu z partnerskimi šulemi we wukraju.
Hdyž powěda Emilia Döringec wo swojim wšědnym dnju, so spěšnje wukopa: Jeje žiwjenje je wšo druhe hač monotone. Mjez předawanjom tiketow, jězbami přez cyłu Němsku a nowymi zetkanjemi w branši za eventy je 21lětna swoje městno namakała – a to daloko wot swojeje domizny. Wotrostła je w serbskim Radworju, za swoje wukubłanje zwaži sej trěbnu kročel a přećahny do Lipska. Tam dźěła wot lońšeho awgusta pola posłužbarja za tikety Reservix a zanurja so wot toho časa hłuboko do swěta zarjadowanjow. Hižo zahe bě jej jasne, zo chce powołanje nawuknyć, kotrež wotměnu, zamołwitosć a kontakt z ludźimi zwjazuje. Wukubłanje na zarjadowansku překupču runje to zjednoća – a hišće wjele wjace. „Mje je zajimowało, kak so zarjadowanja poprawom organizuja a što so za kulisami stawa“, wona zwuraznja. Jeje wšědny dźěłowy dźeń postaja praksa. W předewzaću podpěruje koleginy a kolegow, přihotuje prezentacije, dźěła z kupcami a dóstawa dohlad do wšelakich wotrjadow – wot organizacije hač do knihiwjednistwa.
Klarinetowe kwintety słušeja ke kompozicijam, kotrež so w komornohudźbnej literaturje skerje zrědka jewja. Byrnjež wjacori mištrojo klasiki a romantiki někotružkuli mištersku twórbu za tajkule wobsadku spisali – často wěnowanu wirtuozej na solowym instrumenće –, zwosta forma, hinak hač na přikład kruchi za štyrjoch smyčkarjow a klawěr resp. křidło, takrjec nakromny fenomen. Ju trochu ze „žiworjenja w ćěmnosći“ wuswobodźić bě přewšo nadarjenemu klarinetistej Danielej Royjej z pohonom, hudźbytwórcow za nju zahorić a – nic naposledk za njeho – wotpowědne partitury zdźěłać. Dźěl z nich je zhromadnje z cyłkom Collegium Mathis Rochat nahrawał. Wuslědk je loni z podpěru Załožby za serbski lud w nakładnistwje Edition Roy na CD wušła zběrka twórbow načasnych serbskich komponistow, kotraž móhła samo recipientow přeswědčić, kotřiž so poprawom za stilistisce cyle hinaše zynki zajimuja.
Z wotpokazanjom próstwy wo spěchowanje pola „Interreg“ su wobsedźerjo a towarstwo wulku poražku znjesć dyrbjeli. Tola wot toho njedadźa so woni zatrašić a přihotuja tuž hižo nowy projekt. Poražka woznamjenja drje dlijenje projektow, ale na žadyn pad kónc prócowanjow wo zdźerženje pomnika.
Jutry bjez debjenja a wóskowanja jejkow? Za mnohich ludźi we Łužicy je to njepředstajomne. K tomu słuša tež Sigrun Nazdalina.
Oleg bydli a stara so wo swojich šěsć dźěći a małeho wnuka cyle sam. Jeho mandźelska Svetlana je dušinje chora. „Něhdy je so 35lětna wo dźěći starała, mjeztym zo je Oleg dźěłał a tak swójbu zežiwił. Tola jako přińdźe mandźelska do chorownje, dyrbješe Oleg swoje dźěłowe městno wupowědźić a so wotnětka sam wo hladanje dźěći starać“, rysujetaj Angela Popella a Edith Skopi z iniciatiwneje skupiny Křesćanscy starši w Kulowje jeho połoženje. Wot lěta 1994 podpěruje iniciatiwa wobstajnje swójby a samokubłacych w ruskim Pětrohrodźe, tež Olega. Předewšěm jedna so při tym wo chudych, chorych, zbrašenych, zadołženych abo wot domjaceje namocy potrjechenych wobydlerjow. To su ludźo, kotřiž dyrbja ćežke situacije zmištrować.