Šěsć rěčow, tři akterki, jedyn kruch – wosebite dźiwadłowe ...
Wosebity dźiwadłowy kruch je naša awtorka wóndano w Šwicarskej dožiwiła. Při tym je sej wona wuwědomiła, zo je komunikacija tež mjez čłowjekami móžna, kiž maja wšelke maćeršćiny.
Dožiwjenje bě wulkotne, haj gigantiske. Na wosebitu premjeru produkcije „Mutterzungen“ („Maćerne jazyki“) podach so štwórtk, 11. junija, do Züricha. Dźiwadło „Gessnerallee“, w kotrymž kruch předstajichu, je dom z wulkej zahrodu, w kotrejž maja tuchwilu lěćnu korčmu. Tak mjenowana „Ritthalle“ so domskemu přizamknje. Přez zachod „Stall 6“ docpěja wopytowarjo dźiwadłowe jewišćo. Tři žony stejachu na jewišću. Jedna z třoch akterkow je Solange. Wona je linguistka a rěči bamum-shupamom. Je to rěč, kotruž dźensa hišće někotre dźesatki tysac ludźi wosebje w Kamerunje wobknježi. Dale zeznach Asu, awtorku, kotraž retoromanšćinu rěči. Serbšćinu předstaji Felicija, moja dźowka.
Na swj. Jana přiroda ludźi wobkuzłuje
„Po swjatkach kiwa nam róžow Jan“ abo „Swjaty Jan je róžow nan“ – kajkej to wobrazliwej serbskej přisłowje. Měsac junij wabi do přirody. Přihladujemy wišnjam při zrawjenju, wupruwujemy wodu w lěsnym haće a šćipamy kwětki do wěnca.
Dźesatk wjac tajkich přisłowow namakamy w zběrce „Přisłowa Serbow“ Jana Radyserba-Wjele, jeničce hdyž za słowom „Jan“ pytamy. Junij, abo kaž Serbja tež praja smažnik, je měsac zwjetša přijomnje ćopłych dnjow a nocow, w kotrychž swjatojanska muška ze swojimi so błyšćatymi křidleškami „nócnych hawronow“ wobkuzłuje. A njeklinči hnydom tež spěw „Z dychom swjatoh Jana“ z pjera Korle Awgusta Kocora a Handrija Zejlerja we wušomaj, w kotrymž wonaj krasnosć róže a prócu druhich kwětkow wopisujetaj, so róži přiměrić. Na te wašnje zeznajemy z hordosću so šěrjacu makojcu, z hłójčku šěrokej so pukacu naliku, pyšne somotki a połnu malwu. Na kóncu pak při tym wostanje: Aj, ty róža najrjeńša, ...
Nazhonjenja jej powołanski puć pokazali
Młoda Serbowka Lea Hajnec w Awstriskej potrěbnym a ludźom w ćežkich žiwjenskich poměrach pomhała
Loni w awgusće rozsudźi so Hórčanka Lea Hajnec poł lěta do wukraja hić, ludźom na kromje towaršnosće pomhać a so aktiwnje za sobučłowjekow w ćežkim žiwjenskim połoženju zasadźować. Puć wjedźeše ju přez křesćansku organizaciju na mjezynarodnu dobrowólnu słužbu do Awstriskeje. Křesćanska organizacija sćele młodych ludźi do socialnych projektow – wot Tansanije přez Peru hač do Nepala a Španiskeje. „Za mnje padny wólba na Awstrisku, na Villach“, wona rozprawja. Tamniše městno „Westbahnhoffnung“ je mnohim ludźom wjele wjace hač jenož centralne zarjadnišćo za pomoc.
„Jeno zhromadnje móžemy depresije přewinyć“
Wojowar za wobydlerske prawa a teologa Frank Richter pokazuje z knihu „Oazy na wuchodźe“ pozbudźace přikłady
Knižny pokiw: Frank Richter: „Oazy na wuchodźe. Wotkryća w nowych krajach“, Nakładnistwo swj. Bena Lipsk 2026, 144 stronske wudaće, płaći 16,95 eurow, ISBN-čisło: 978-3-7462-6787-6.Trjeba wuchodna Němska cyle nowy wid nadźije, wid zazběha a dowěry? Z tym zaběra so Frank Richter w swojej knize „Oazy na wuchodźe. Wotkryća w nowych krajach“, kotraž je lětsa w Nakładnistwje swj. Bena Lipsk wušła. Dźensa 66lětny teologa a wojowar za wobydlerske prawa Frank Richter z Mišna bě w lětach 2009 hač do 2016 nawoda Sakskeje krajneje centrale za politiske kubłanje, w lětomaj 2016 a 2017 jednaćel załožby cyrkwje Našeje knjenje w Drježdźanach a wot 2019 do 2024 zapósłanc SPD w Sakskim krajnym sejmje. Wo motiwaciji a wobsahach knihi kaž tež wo jeho posudku aktualneho politiskeho połoženja na wuchodźe Němskeje je Andreas Kirschke z nim rěčał.
Knježe Richtero, što je Was pohnuło knihu spisać?
Předewšěm pod powjerchom napjata serbsko-waliziska hudźbna ...
Wospjet bjezmjenity, dohromady druhi album Cyfeillgarwch cymraeg a sorbian – Serbsko-Waliziskeho přećelstwa rozeznawa so wot debita předewšěm nastupajo nutřkownu dramaturgiju a zwukotechnisku konsistencu. To drje je w prěnim rjedźe wuslědk cyłkownje mjenje wobdźělenych hudźbnikow kaž tež nahrawanskich wobstejnosćow. Spočatk lětušeho nalěća wozjewjena nowostka bu w běhu tydźeń trajaceje dźěłarnički w studiju Wojerowskeje Kulturneje fabriki zwoprawdźena – takrjec wot prěnjeje noty hač do kónčneho miksa. Cyłkownje jědnaće hudźbnikow zdźěła dźesać titulow, złožowace so zdźěla na hižo eksistowace (swójske) kompozicije a často na walizisku resp. serbsku folkloru.
George Niakungitok, Jan Hoštenka misionske hibanje w Serbach
Wot 15. meje pokazuja na hrodźe w Moritzburgu wustajeńcu „Dünnes Eis – Inuit zur Schau gestellt“. W jeje srjedźišću steji njewšědny event, kotryž wotmě so před wjace hač 200 lětami a přiwabi tysacy wopytowarjow do woneje gmejny. Na přeprošenje sakskeho krala pokazowaše tehdy George Niakungitok, rodźeny w dalokim Labradorje, na wodźe před hrodom swoje zamóžnosće w kajakowanju. Tele njewšědne předstajenje je na swojorazne wašnje tež ze serbskimi stawiznami zwjazane a pokazuje, kak globalnje splećene wone hižo spočatk 19. lětstotka běchu.
Misionar Jan Hoštenk a jeho žona Marja Madlena
Stawizna, kotraž wjedźe do dalokeho Labradora, na pruski kralowski dwór a do serbskich holanskich wsow wokoło Wochoz, započa so 1762 w serbskej wsy Žornosykach pod Čornobohom. Tam narodźi so 18. januara Jan Hoštenk, w pozdźišich žórłach mjenuje so přewažnje Johannes Hasting abo John Hastings. Jeho staršej přisłušeštaj bratrowskej jednoće, prawidłownje so pobožni pola nich doma zetkawachu.
´
kapałka Saintekrasne freski na hrodźe Versaillesja w muzeju LouvreN
azajtra podachmoj so do něhdyšeho kralowskeho palasta Versailles, kotryž leži něšto kilometrow před Parisom. Tam sej najlěpje z ćahom dojědźeš. Nimo hrodu samoho su tež zahrody swětosławne. Tam pak dyrbiš zastup płaćić. Po zahrodach móžeš nóžkować abo z małym ćahom abo golfowym mobilom po nich jěć. Zo by sej wšo woměrje wobhladał, trjebaš znajmjeńša hodźinje w hrodźe a poł dnja w zahrodach. Po Versaillesu bě katedrala Notre Dame přichodna a poslednja stacija našeje tury po Parisu. Doporučam ći sej něšto zdrasćić, štož kolenje a ramjeni zawodźěje, hewak će při durjach wotpokazuja. Po tym zo sy sej cyrkwju wobhladał, doporučam ći tež, sej na wěžu doběžeć. Za to dyrbiš něhdźe 380 schodźenkow do jednoho směra zmištrować. Horjeka móžeš sej krasny wuhlad nad městom lubić dać.
Tuž: kófer spakować, tiket za lětadło abo ćah knihować a potom preč do Parisa!
TEKST: JADWIGA ŠOŁĆIC
Młodostni so gratu přimali
akcija
lět
W
2
4
3
1
Kulowje, Njebjelčicach a Pančicach-Kukowje su so młodostni tež lětsa zaso na 48hodźinskej akciji Budyskeho wokrjesa wobdźělili.
Běše to zdobom 20. jubilej akcije.
W Kulowje su čłonojo młodźinskeho kluba swój skład znowa organizowali. Młodostni su mjez druhim dźěłowy grat reparowali a městnosć před klubom wurjedźili.
Młodźinski klub Njebjelčicy je fundament za składowanje materiala stwarił a swój lětuši wjesny swjedźeń přihotował, kiž wotměje so wot 12. do 14. junija.
W Pančicach-Kukowje su młodostni skatowanišćo wurjedźili a na swojej rampje za skatowanje twarili.
Z tutymi projektami su młodostni zhromadne žiwjenje we wsy aktiwnje sobu wuhotować móhli. Runočasnje
je so jim zmóžniło, dźěło w teamje, swójsku zamołwitosć
a rjemjeslniske kmanosće zwučować a skrućić. Koordinował je akcije socialny dźěłaćer rěčneho centruma WITAJ Křesćan Lebza.
tekst a fota: Křesćan Lebza
wot jamy k jamje jězdźili
4
3
2
My, šulerjo 10. lětnika z Worklečanskeje wyšeje šule „Michał Hórnik”, podachmy so kónc měrca na ekskursiju do Sakskeje Šwicy. Rano zetkachmy so w šuli, zo bychmy wšitcy zhromadnje z busom do Muzeja zapadneje Łužicy w Kamjencu jěli. Tam bě wustajeńca wo našej tehdyšej temje „Kamjeń”, a tak smy so trěbneje wědy wo bazalće, graniće a druhich kamjeniznach nasrěbali (foto 4). Eksperta, kiž předstaji so nam z mjenom Wolfgang, powědaše hišće dalše zajimawe fakty wo kamjeniznach. Mějachmy na kóncu přednoška trochu chwile, a tak smy hišće po muzeju dundali. Wokoło napoł dźesaćich zalězechmy zaso do busa a jědźechmy do Lohmena. Tam powita nas knjez Jar a wjedźeše nas po swojej pěskowcowej jamje. Rozprawješe nam, zo bu z teje jamy pěskowc za Drježdźansku cyrkej Našeje lubeje knjenje wudobywany. Prezentowachu nam tež rozbuchnjenje pěskowca, z čimž wjetše dźěle z jamy wudobywaja. Běše to jara rozbudźace přihladować. A wězo smědźachmy při tym fota třěleć. Na to dźěše dale do Stołpina. Wobhladachmy sej tamniši hród, kotryž je ze šěrawca twarjeny (foto 3).
Počasy na juhu dožiwić
Z direktnym zwiskom z Drježdźan do Bozena a Merana sej wulećeć
Wot decembra eksistuje nowa a přijomna móžnosć, Južny Tirol spěšnje docpěć: direktny zwisk z lětadłom mjez Drježdźanami a Bozenom. Runje dowolnikam z Łužicy je to atraktiwna alternatiwa k dołhej awtowej jězbje na juh. Město dźewjeć hodźin po dróze móžeš nětko wotputany w běhu połdra hodźiny Južny Tirol docpěć. To so samo za krótki dowol přez kónc tydźenja jara derje hodźi.
Južny Tirol přihódnje wotkryć
Južny Tirol słuša ke kónčinam Italskeje, kotrež su chětro mnohostronske. Mediterany flair wobdawa tule wulke horiny, šarmantne města a wuběrnu infrastrukturu. Wosebje přihódnje je, zo su mnohe městnosće wuběrnje z busom a železnicu docpějomne. Tak hodźi so region tež bjez awta wotkryć.
Idealny cil wot Bozena je město Meran, kotrež dowolnikow z historiskimi chódbami za nakupowanje, derje hladanymi promenadami, mediteranej wegetaciju a panoramami horow wabi. Z Bozena do Merana dojědźeš sej z direktnym regionalnym ćahom w něhdźe 40 mjeńšinach.
Hród Trautmansdorff – wosebitostka Merana
