Doma a druhdźe (6): Wječork poezije

Freitag, 28. August 2026 geschrieben von:

Jakub Bart-Ćišinski

Wbohi Ćišinski

Mi so weršowanje njespodoba,

kajkež Ćišinski do swěta zwoni;

słowa pjerchotaju, kaž hdyž skoba

huso so, a z cuzby k nam rad honi.

W ćežkich wurazach so šmjata wašnje;

z błyskom mjeta, z ćmu, ze słóncom hota.

Mysle šumja hrózbniwje a strašnje

bjez pokory jako do powrota.

A hdyž dołho čitaš jeho pěsnje,

w duši juskoce a w duši boli.

Nětko ćisnje će do jastwow ćěsnje,

nětko do njebjes će zafifoli.

A to z kóždej knihu bywa hórje.

Młodych wšěch nam zawjerći, hdyž baju

basnje wam wo bóh wě kajkim zmórje!

Božo, pomhaj Ćišinskemu! praju.

Lubi ludźo, dajće być sej jeno!

„Njerjad“ mojich basnjow změje traća

dołho hišće, hdyž stej błyšć a mjeno

druhich dawno spadnyłej do tłaća!

(skrótšene)


Na kulturnym polu nazhonjamy w Serbach wjele, štož je nam blisko a lubo­. Ale tež to, štož je daloko preč, zamóže nas jimać a nam nowe impulsy dawać­. Wo tym so w tutej rubrice pisa.

W Serbach njebjo wotewrjene

Freitag, 21. August 2026 geschrieben von:

Towarstwo šulska a domizniska stwa w Ptačecach zhladuje lětsa na 25lětne wobstaće

Šulska a domizniska stwa w Ptačecach, kotraž je wot 2011 powšitkownowužitne a zapisane towarstwo, wobsteji mjeztym 25 lět. Přez cyły čas zahorjeja tam skutkowacy čłonojo wosebje dźěći, kotrež zhonja na awtentiske, mnohostronske a originelne wašnje wo stawiznach wsy kaž tež wo žiwjenju předchadźacych generacijow.

„Dobry dźeń“, Martina Pěčikowa, na­wodnica wjesneho muzeja „Šulska a domizniska stwa Ptačecy“, młodych při­posłucharjow serbsce wita. Viktoria, Emre,­ Jarik a dalše dźěći wuši nastajeja. Martina Pěčikowa so do koła praša: „Wěsće­ hižo, što móžeće w tajkej šuli wšitko činić?“ „Čitać“, „ličić“, „spěwać“, wołaja dźěći předšulskeje skupiny Wo­jerowskeje pěstowarnje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO) „Raj hrow“. Wone su sej Ptačecy jako cil zakónčaceje­ „jězby do kraja cokorowych titow“ wupytali.

Suchec mandźelskeju, tak mi kolega rjekny, najlěpje docpěješ, hdyž sej k nimaj domoj dojědźeš. Tuž podam so do Chrósćic. Satkula, při kotrejž by­dlitaj, ćeće do směra na Delany. Před statokom zetkam Jurja Sucheho, kiž swój dźěłowy grat hnydom na bok staji, jako zhoni, zo chcu z nim wo dobje bjesadować, kotraž běše, je a wostanje za Serbow wulki historiski podawk. Na móličkej terasy před bydlenskim domskim Marija Suchowa młodu micku do domu wabi. Z pódlanskeho twarjenja kiwaja mi běłe róže stareje­ družiny z luboznej wónju.

Samozrozumliwy rozsud

Jurij Suchy je po wšěch Chrósćicach a daloko za nimi znaty jako serbski wučer. „Ja sym 1. septembra 1960 tu w Chrósćicach započał z wučerjenjom, kaž je so tehdy šula započinała“, wón powěda. Wón drje njeje rodźeny Chróšćan, je so, kaž bychu to stari Serbja prajili, do Chrósćic nutř ženił. „Ja pochadźam z Łuha pola Smječkec a sym chodźił do Worklec do šule, ja sym maćeri fararja Hrjehorja do šule chodźił, Rejzy Hrjehorjowej.“

Za Božim chlěbom a swobodu wěry

Freitag, 21. August 2026 geschrieben von:

Před 175 lětami najwjetša skupina Serbow do Awstralskeje wupućowała

W lěće rewolucije 1848 započachu Serbja z Hornjeje Łužicy w skupinach wupućować na cuze kontinenty. Wutwar železniskich čarow zmóžni jim so do přistawow při Sewjernym morju dóstać. Běchu to wjetše a mjeńše skupiny, kiž so spočatnje do Awstralskeje, pozdźišo tež do Texasa podachu. Najwjetša skupina Serbow, kiž je na pjaty kontinent wupućowała, wobsteješe z 92 wosobow a wopušći swoju domiznu w lěće 1851, potajkim runje před 175 lětami.

Pobožni serbscy bratřa

„Najwjetša politiska akcija Serbow“

Freitag, 14. August 2026 geschrieben von:

Před 25 lětami běchu Serbja na čole cyłokrajneho hibanja za zdźerženje małych šulow we wjesnych kónčinach Sakskeje

Chróšćan zběžk bu po rozsudźe wojowacych staršich srjedź septembra 2001 jenož „přetorhnjeny“. Jich politiske žadanja nastupajo serbske kubłanišća hač do dźensnišeho spjelnjene njejsu.

Křesćan Korjeńk je přećelny čłowjek, kiž napjate situacije měrnje zmištruje. Hdyž krótko do zahajenja šulskeho lěta 2001/2002 jako direktor Worklečanskeje srjedźneje šule ze sekretarku na staršiskej zhromadźiznje 5. lětnika w Chrósćicach steješe, wědźeše, zo so přitomni z organizatoriskimi prašenjemi puća do šule w susodnej gmejnje zaběrać nochcychu. Nawopak: Zwuraznichu, zo sej přichod za swoje dźěći na Chróšćan kubłanišću přeja. Tohodla přeswědčeny Domowinjan wuzběhny, zo jim prosće informacije posrědkuje. Domowina sedźeše tohorunja w rumnosći, team Rěčneho centruma Witaj (RCW) pod nawodom Rafaela Wowčerja. Woni běchu staršim poboku a su potom wšědne rańše protestne manifestacije na šulskim dworje sobu wuhotowali.

FOTO: KONSTANTIN HRJEHOR
FOTO: OLIVER DOMŠ
FOTO: PRIWATNE
FOTO: PRIWATNE
FOTO: PRIWATNE
Kónc tydźenja zahaji so za wjetšinu serbskich koparskich cyłkow sezona 2026/2027. Tež w nowej hrajnej dobje chce sportowa redakcija čitarjow Serbskich Nowin wo aktualnych podawkach, wo hrach a wo napjatych derbyjach informować. Nimo mustwow chcemy tež tych widźomnych sčinić, kotřiž su tydźeń wob tydźeń cyle blisko při mustwach a podawkach: naši awtorojo za Serbske Nowiny.

mjeno: Jan Bogusz

w towarstwje wot 2001 

hraje sam w prěnim mustwje

nadawk:

zamołwity za hrajne rozprawy zhromadnje z Maksimilianom Kral-Zahrodnikom


NAŠ AWTOR:
INFORMACIJE WO MUSTWJE:

liga:

wokrjesna wyša liga

trenar:

Waldemar Adamowicz

kapitan:

Oskar Hawš

cil sezony:

solidne městno w prěnim dźělu tabulki


horjeka wotlěwa: trenar Waldemar Adamowicz, Jan Bogusz, Jakub

Škoda, Klemens Mark, Mato Dźisławk, Bosćan Donat, Franziskus Wornar, Lucian Zahrodnik, Clemens Handrik, mustwowy nawoda Roland Brězan

FOTO: OLIVER DOMŠ
FOTO: JULIEN GLÜCKLICH
FOTO: KONSTANTIN HRJEHOR
FOTO: PRIWATNE
FOTO: PRIWATNE

mjeno: Michał Donat

w towarstwje wot: wot časa F-młodźiny

hraje sam w druhim mustwje

zamołwity za:

zamołwity za hrajne rozprawy


NAŠ AWTOR:
INFORMACIJE WO MUSTWJE:

liga:

wokrjesna liga

trenarjej:

Daniel Ričel a Fabian Hejduška

kapitan:

Robert Materna 

cil sezony:

ligu dźeržeć


horjeka wotlěwa: Markus Dridiger-Šołta, Syman-Jan

Klemenc, Tadej Donat, Fabian Kola

srjedźa wotlěwa: ko-trenar Fabian Hejduška, Pascal Budar, Franc Zahrodnik, Beno Sćapan, Michał Donat, Józef Donat,

trenar Daniel Ričel

deleka wotlěwa: Jakub Mark, Jan Zarjeńk, Justus Brühl, Matej Mark, Milan Zahrodnik, Jan Špitank, Dominik Dyrlich

na foće pobrachuja: Robert Materna, Danko Hicka, Franc

Richter, Bosćan Donat, Syman Handrik


SPORTOWA JEDNOTKA CHRÓSĆICY druhe mustwo
HRAJNE ZJEDNOĆENSTWO NJEBJELČICY/RALBICY/PANČICY

INFORMACIJE

WO MUSTWJE:


liga:

wokrjesna klasa

kapitan:

njeje hišće postajeny

cil sezony:

so mjez sobu zeznać

Krótko do wulkich prózdnin wuhotuje KOST – skrótšenka woznamjenja Kooperacija šule a dźiwadła w Sakskej – lěto wob lěto Zetkanje šulskich dźiwadłow. Hłowny zaměr je zmóžnić dorostowym cyłkam wšitkich spartow jewišćoweho wuměłstwa so zjawnje prezentować. Nimo toho ma mjezsobnej wuměnje akterkow a akterow, ale tež pedagogow a nawodow polěkować. A cyle připódla je wobstajne wabjenje za mysličku, dźiwadźelenje skónčnje jako regularny šulski předmjet zawjesć.

Dokal póńdźemy so lětsa kupać?
Ze stupacymi temperaturami započina so za mnohich młodostnych kupanska sezona. Hač po šuli, kónc tydźenja abo w prózdninach – kupjele, jězory a skały su najwoblubowaniše wulětowe cile w lěću. Tola kóžda kupanska móžnosć njeskići samsne wuměnjenja za poradźeny dźeń. Měritko za njón su kwalita wody, poměr mjez płaćiznu a wukonom, wěstota a wólnočasne poskitki. Tohodla staj młodźinskej redaktoraj Linus Hrjehor a Milan Jurk wšelake kupanske móžnosće wuspytałoj a je po kriterijach hódnoćiłoj. Wuslědk testa pokazuje, kajke móžnosće su jeju přeswědčili a hdźe móhło so něšto polěpšić.
Bjerwałdski jězor

Prěnja a zawěsće tež najznaćiša móžnosć k wochłódźenju je Bjerwałdski jězor. Tutón skići dobru móžnosć ke kupanju, dokelž je woda při přibrjohu wosebje čista a přewidna. Wěstota je poměrnje derje zawěsćena, dokelž maš płone pěskowe přibrjohi a wuchowansku słužbu. Jenički špatny kriterij je zdalenosć, kotraž žada sebi přijězd z awtom. Runje tak faluje action-faktor w formje suwadła abo skakanskeje wěže.

Josephina a Sarah Bretšnajderec wozjewjatej swójske spěwy na streamingowych platformach

Dwójnikaj Josephina a Sarah Bretšnajderec stej za to znatej, zo hižo wot dźěćatstwa spěwatej. Ze swojej nowej hudźbnej skupinu „play/us“ zwažitej so nětko do swěta elektroniskich zwukow a wozjewjatej swójske spěwy. Hudźba leži pola Bretšnajderec po wšěm zdaću w swójbje. Jeju mać je spěwarka a skutkuje w dźiwadle, tež jeju wowka a jeju starša sotra skutkujetej na wuměłskim polu. „Někak bě hižo přeco jasne, zo stej wuměłstwo abo hudźba jara wažnej w naju žiwjenju“, powěda Josephina. Wot druheho lětnika spěwatej dźensa 20lětnej zhromadnje w chórje.

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo