Serbow w Genfje zastupowała

Freitag, 17. Oktober 2025 geschrieben von:

Serbska ludowa rada před 100 lětami wutworjena – wot załoženja přez reorganizaciju hač k rozwjazanju

Předchadnik: Serbski narodny wuběrk

Po zakónčenju suroweje Prěnjeje swětoweje wójny nasta we Łužicy nadźija, zo přichod Serbam lěpše wuměnjenja za hajenje jich rěče a kultury přinjese. Ale Serbja dyrbjachu swojich načolnikow ze spara a k narodnemu hibanju wubudźić. Serbske Nowiny wozjewichu dnja 30. nowembra 1920 rozprawu sekretara Serbskeho narodneho wuběrka. Prof. Bryl wopisowaše před złoženjom swojeje funkcije nastaće a aktiwity Serbskeho narodneho wuběrka a Serbskeho zwjazka. Wón pisa: „Bart wza wjednistwo na so a přez jeho iniciatiwu załoži so 13. nowembra 1918 Serbski narodny wuběrk. Poněčim wutwori so po woběmaj Łužicomaj Serbski Zwjazk“. Prěni raz wotměwachu so w Serbach serbske ludowe zhromadźizny z wulkim wothłosom a samo z euforiju w ludnosći. Bryl mjenowaše serbske hibanje w lětach 1918 do 1920 „rewoluciju swojeho razu: kulturne wojowanje Serbow za narodne wobstaće. Njekrawna duchowna wójna to běše.“

Wuměłstwo je a wostanje hobby

Freitag, 10. Oktober 2025 geschrieben von:

Mila Dźisławkec z Dobrošic hižo z časa dźěćatstwa rady rysuje

Mólba wotbłyšćuje nutřkownu mnohotnosć a mnohe perspektiwy na swět a swojoraznosć čłowjeka. Kwětki na ćěle a ptaki kołowokoło wosoby zwobraznjeja ­swobodu a nutřkowne rozkćěwanje (format A4, lěto nastaća 2025).

18-lětna Mila Dźisławkec je lětsa maturowała a planuje nětko lěto we wu­kraju, mjenujcy Norwegskej. Nimo swojeho angažementa za dźěći a staršich ludźi je Mila z cyłeje wutroby ­wuměłča. Celina Knopec je so z njej ­wo jeje přichodźe a jeje rozpalitosći rozmołwjała.

Mila, što nětko po maturje planuješ?

M. Dźisławkec: Tuchwilu činju praktikum w Chróšćanskej starowni swj. Ludmile, hdźež čas ze staršimi ludźimi přežiwjam z tym, zo so wo zaběru za nich ­staram a jich na wšelake wašnje podpěruju. Nimo toho sym w prózdninach jako pomocnica w rěčnym lěhwje we Wodowych Hendrichecach hižo nazhonjenja z dźěćimi zběrała. Mój přichodny dyrdomdej budźe moje lěto w Norwegskej, hdźež budu jako aupair swójbu pod­pěrować.

Kak sy sej rysowanje přiswojiła, što je će inspirowało?

Nazyma ma nas tele dny z wětřikom a dešćom kruće w horšći. Ručež budźe wjedro přijomniše, móhli sej wosebity spektakl wobhladać. We wólnočasnym parku Oskarshausen blisko Freitala su 3. septembra přehladku „Kürbishausen“ zahajili. Hosćo móža sej tam wjace hač 50 000 wurězbowanych, pomolowanych a na druhe wašnje wozdebjenych kirbsow k wše­lakim temam wobhladać. Zamołwitym parka je wažne, zo pochadźeja płody, kiž so serbsce tež banja mjenuja, předewšěm wot ratarjow z regiona. Tak wobradźeja ratarjo, wuměłcy a rjemjeslnicy wopytowarjam fantastiske dožiwjenje. Nimo skulpturow z kirbsow wočakuja jich dalše nazymske wjesela, k čemuž wězo kulinariske chłóšćenki kaž klasiska kirbsowa poliwka abo tež nowe kreacije słušeja. Wulka přehladka kirbsow je hišće hač do 16. nowembra přistupna. Fota: SN/Bojan Benić

Socialne syće naše žiwjenje dale a bóle postajeja. Za mnohich su wone dźěl wšědneho dnja, kotryž nichtó parować nochce. Ale w digitalnych rumach,

kaž to socialne syće su, hrozy tež strach tak mjenowaneho ­cybermobbinga. Što to je a kak so zadźeržu, hdyž sym sam/a potrjecheny/potrjechena – ­najwažniše informacije smy tule hromadu znosyli. Maximilian Gruber

Nětko hižo poskićuje šwedske železniske předewzaće jězby po nocach do sewjerneje Europy. Drje nic wšědnje, ale poměr­nje prawidłownje jězdźa ćahi pod mjenom Snälltåget do ­směra na Dansku a Šwedsku. Tež tule maće wšitke lěpšiny jězdźenja po nocach, a tak maće cyły dźeń po přijězdźe hižo za wotkrywanje a wočerstwjenje. Wot meje 2026 potom ­po­skići tež DB w kooperaciji z čěskej a danskej železnicu wšědny zwisk mjez Drježdźanami a Kopenhagenom. Něhdźe dźewjeć hodźin sće přez nóc po puću. DB přilubja na tej ­čarje najmo­derniše železnicy a wulki komfort.
Wot lěta 2026 poskići DB w kooperaciji z Pólskej železnicu (PKP) direktny zwisk mjez Sakskej a Pólskej. Do Krakowa tra­je jězba z Lipska tři a poł, do Wrócławja sydom hodźin. Po puću zastawa ćah we Wojerecach, z čimž je tež serbska Łužica derje do susodneje Pólskeje zwjazana. Dwójce wob dźeń so tak cyle komfortabelnje bjez awta do metropolow južneje Pólskeje dóstawaće. Tam kiwaja wam nimo architektury wězo tež chłóšćenki pólskeje kuchnje a rjana krajina po puću. Tikety hišće na předań njejsu, ale bórze tomu tak ­bu­dźe.

Póndźelu před tydźenjom podachmy so my šulerjo 10. lětnika z busom z Radworja do Markgrafenheide njedaloko Rostocka. Po wosom hodźin trajacej jězbje docpěchmy skónčnje cil a móžachmy popołdnju trochu wotpočnyć a sej wokolinu wobhladać.

Někotři z nas wužichu składnosć, zo bychu so při přibrjohu wuchodźowali. 

Wutoru wobhladachmy sej we Warnemünde přistaw a wobdźělichmy so na kołojězbje z łódźu. Popołdnju dojědźechmy sej do Rostocka. Tam mějachmy chwile nakupować. Byrnjež wjedro póndźelu a wutoru trochu dešćikojte było, njedachmy sej naladu skazyć. 

Srjedu wopytachmy „Karls-Erlebnisdorf“. Tam dachmy sej dobru jěsć zesłodźeć a mějachmy nad mnohimi atrakcijemi swoje wjeselo. Wjedro bě so mjeztym jasnje polěpšiło, štož nam dźeń porjeńši. Wječor nańdźechmy sej na při­brjohu našeho dowoloweho parka rjany blečk za wotpočowanje. Krasny bě to napohlad, jako wulka

a bohaće wobswětlena łódź přistaw wopušći. 

1975–2025: 50 lět nowa šula w Ralbicach

Freitag, 26. September 2025 geschrieben von:

Někotre mozaikowe kamuški z poł lětstotka stawiznow delanskeje šule

Nastupajo kompjuterowu techniku su zamołwići w Ralbicach přeco na to dźiwali, zo z časom du. Šulerjam wobradźa wučba w kompjuterowym kabineće wosebite ­wjeselo. SN/Bojan Benić (2), archiw Serbskeje wyšeje šule Ralbicy (3)

W Delanach swjeća šulerjo a jich starši, nětčiši a bywši wučerjo, partnerojo, wjesnjenjo a dalši hosćo tele dny abrahaminy swojeje šule.

Mjez wójnomaj tež Hornju Łužicu zwobraznił

Freitag, 26. September 2025 geschrieben von:

Podobnje kóždemu ludej mamy tež my Serbja basnje a spěwy, z kotrymiž swoju domiznu wobspěwamy. Najstarši chwalospěw na łužisku domiznu drje je „Idyllium patria“ w Budyšinje rodźeneho uniwersitneho wučenca Caspara Peukera z lěta 1583. A cyle wěsće budu tež přichodne generacije nowe rjane słowa a melodije za domiznu namakać a zanošować.

Po stawiznach a přirodźe pućować

Freitag, 26. September 2025 geschrieben von:

Grjekska kupa Kos bjezposrědnje pola Turkowskeje zmóžnja dowolnikam krasny přebytk

Mała grjekska kupa Kos je mjez turistami jara woblubowana. Wot Drježdźan, Berlina abo Lipska startuja lětadła wšědnje do směra na Kos, kotraž ­krótko před Turkowskej leži. Po ki­lometrach dołhich pobrjohach móža so ludźo derje wočerstwić. Kupa pak tež na dołhe stawizny zhladuje.

Kos bě w antice swójski kupowy stat. Město z mjenom Kos, kotrež je dźensa stolica, bu w lěće 366 do Chrystusa za­łožene. Z tym zhladuje kupa na dołhe stawizny, kotrež so hač do dźensnišeho w formje starych wurywanišćow a historiskich twarjenjow wotbłyšćuja. W běhu časa so knježerstwa na kupje měnjachu. Jónu bě to Wenecianska jónu Turkowska, prjedy hač słušeše srjedź 20. lětstotka k swobodnej Grjekskej. Něhdźe wot lěta 1970 zbudźa Kos tež ­zajim dowolnikow. Wot toho časa woni tam zaměrnje, předewšěm w lěću, přichadźeja.

„Nan mediciny“ so na kupje narodźił

9.
8.
7.
5. a 6.
4.
3.
2.
1.

Dokelž blisko fjorda přeno­co­wach­my, smy hišće raz składnosć wužili a wudźili. Po tym dojědźechmy sej na wuhladny dypk Stegastin. Po tym běše naš cil Aurlandsfjellet, kotryž leži

1 400 metrow n. hł. m. Tam smy wosrjedź dźiwizny přenocowali. 


Prěnja přestawka bě w měsće Degalivegen, hdźež smy po kamjenjach přez rěku krosnowali. Dale dźěše po fjellu a nimo wodopada do narodneho parka Hardangervidda. Tam sej muzej přirodowědy wobhladachmy a so po parku wuchodźowachmy. Nadźijachmy so, zo soba (Rentier) wuhladamy.  

W Kristiansandźe wustajeja w muzeju pod hołym njebjom stare chěže ze wšěch regionow Norweg­skeje. Do někotrych smědźachmy samo zastupić. Krótko po připołdnju wotjědźechmy z přewozom směr Dan­sku. Wječor pozdźe smy sej do města Heithabu dojěli

a tam přenocowachmy. 

Heithabu bě něhdy sydlišćo Wikingow. Tam maja muzej wo nich, kiž smy sej wobhladali. Nawječor nas serbska Łužica zaso witaše.  

Chróšćan Šulerjo

Neuheiten LND

Nowinkar 2025

Midas Logo