Wuspěšne lěto zakónčene

Freitag, 19. Dezember 2025 geschrieben von:

Syman Pöpel rozprawja wo swojich dyrdomdejach w Alpach a turkowskich horinach

Lěto so nachila a wšitcy hladamy wróćo, što je so wšitko na swěće abo we ­wosobinskej wokolinje stało. Najwjetši fokus leži husto hdy na docpěću wo­sobinskich cilow. Wosebje spor­towcy dźiwaja na to, zo statistika nastupajo nowolětne předewzaća abo stajene cile trjechi.

Dyrdomdejstwa ze serbskim pozadkom

Freitag, 19. Dezember 2025 geschrieben von:

Stephanie Domaschke z Wotrowa piše połnje zapala knihi za dźěći, młodostnych a dorosćenych

Merle lubuje potajnstwa, hódančka a dyrdomdejstwa. Rebeliska a sebjewědoma wona we wšědnym dnju wustupuje. Hólcam napřećo ma wona rady poslednje słowo. „Wona njeje na hubu padnyła. Wona je tajka, kaž bych ja snano rady jako dźěćo być chcyła. Kajkež chcedźa holcy rady być, ale być njesmědźa“, wopisuje wučerka na zakładnej šuli Stephanie Domaschke z Wotrowa rjekowku swojeje serije knihow za dźěći a młodostnych „Mystiske dyrdomdejstwa Merle“. W knihach „Króna hadźaceho krala“, „Dźowka wódneho muža“, „Roznjemdrjeny wichor“ a „Spěw ­Božeho žałosćenja“ piše wona wo Łužicy za 10- do 14lětnych.

Žiwe přećelstwo mjez susodami

Freitag, 19. Dezember 2025 geschrieben von:

Wo čěskim tydźenju na Budyskim Serbskim gymnaziju

Čěski tydźeń na Serbskim gymnaziju w Budyšinje steješe cyle w znamjenju zetkawanja, rěče a žiweho serbsko-němsko-čěskeho přećelstwa. Cyły tydźeń dołho běchu dny wučby wosebite dožiwjenje – w rjadowniskich rumnosćach, w swójbje a wosrjedź města.

Přichad a prěni šulski dźeń

Druhu adwentnu njedźelu zaćahny­štej šulerce Warnočanskeho gymnazija Nela a Markéta do internata Serbskeho gymnazija a slědowaštej cyły tydźeń wučbje w rjadowni 10-2. W prěnjej hodźinje ­čěšćiny zeznaštej z pomocu wše­lakich zeznawanskich hrow swojich nowych sobušulerjow a dóstaštej po tym wodźenje po šuli. Popołdnju wotkryštej sej wonej město, zhoništej wjace wo stawiznach Budyšina a daštej dźeń na adwentnych wikach z tradicionelnym dźěćacym punšom wuklinčeć.

Němsko-čěski projektny dźeń 6. lětnika

Štó bě Jurij Wićaz?

Freitag, 19. Dezember 2025 geschrieben von:

Pisana biografija serbskeho wšudźebyła

Lětsa je w Ludowym nakładnistwje Domowina zajimawa nowostka „Z Prahi do Palestiny“ wušła, kotruž rady serbskim čitarjam doporučuju. Poprawom wšak so wo nowostku njejedna. Dopomnjenki ­Jurja Wićaza (1899–1973) wuńdźechu pod titlom „Z Kamjenskim nosom“ w dwěmaj dźělomaj hižo w lětomaj 1961 a 1963. Nětko so wone, hromadźe z dotal njewozjewjenym fragmentom 3. dźěla, do jedneje knihi zjimachu. Nastork za wozjewjenje je přišoł ze strony stawiznarja Serbskeho instituta dr. Friedricha Pollacka, kiž je zdobom wudawaćel powažneje knihi. Wona wobsahuje přidatnje z jeho pjera zawod do žiwjenja Wićaza a do editoriskeje stawizny knihi, wobšěrne přispomnjenja k stawizniskemu kontekstej Wićazowych dopomnjenkow a zajimawe historiske fota. Kniha je wjazana w tak mjenowanej klapowej brošurje, při čimž je zadnja klapa přidatnje falcowana a přez knižny blok połožena, tak zo skutkuje kniha kaž pućowanske brěmješko. Tak je nastało w cyłku atraktiwne nowowudaće. Wočiwidne manko je bohužel nadměrna ličba dźělenskich zmylkow.

Młyn, mišter a magija w serbšćinje

Freitag, 12. Dezember 2025 geschrieben von:

Přełožk klasikarja młodźinskeje literatury přeswědča z wobrazliwej, originalej wotpowědowacej rěču a mystiskej atmosferu

Wobalka serbskeho přełožka młodźinskeho romana ...

Otfrieda Preußlerowa wjele mytowana twórba „Krabat“ z lěta 1971 słuša k němskorěčnym klasikarjam młodźinskeje literatury. Wona předleži we wjace hač 37 přełožkach – wot tutoho lěta tež w hornjoserbšćinje. Serbska wersija „Krabat a čorny mišter“ bu wot Lubiny Hajduk-Veljkovićoweje a Dušana Hajduka-Veljkovića přełožena a wuńdźe jako kapsna kniha w jeju nakładnistwje Veles.

Štóž je na awtodróze po puću do Južneho Tirola, měł na kóždy pad w klóštrje Neustift w Vahrnje pola Brixena pozastać a přestawku zapołožić. Klóšter je hižo nimale 900 lět wažny kulturny centrum Južneho Tirola, hdźež móža sej wopytowarjo bohate stawizny kónčiny wotkryć a spřistupnić.

W klóštrje Neustift čiłe žiwjenje knježi. Štóž so ze sewjera abo wuchoda přichadźejo něhdyšemu biskopskemu městu Brixen bliži, tomu napadnu na kóždy pad wšelakore wulke twarjenja, kotrež hromadźe wobšěrny kompleks klóštra Neustift tworja. Do klóšterskeho skutka wosrjedź najsewjernišich winicow Južneho Tirola słušeja wjacore zawody, kotrež so hospodarsce dospołnje sami noša.

Ležownosćow klóštra we wysokosći mjez 600 a 900 metrami, čerstweje klimy a mineraliskeje pódy dla plahuja so předewšěm typiske běłe wina. Čerwjene ­winowe družiny rostu w Eppanje, hdźež klóšter tohorunja ležownosće wob­hospodarja. Kubło z winami słuša do jednoho z najbóle renoměrowanych w dole Eisacktal.

Posledni serbski farar w Serbinje

Freitag, 12. Dezember 2025 geschrieben von:

Wopomnjeće składnostnje 150. narodnin serbskeho duchowneho w Texasu

Serbin w Texasu je srjedźišćo najwuznamnišeje serbskeje kolonije w zamórskich krajach. Wot jeje załoženja 1855 słužachu wosadźe w běhu nimale sto lět třo serbscy fararjo: hač do 1883 Jan Kilian, hač do 1920 jeho syn Hermann a hač do 1947 Hermann Schmidt. Jeho 150. narodniny tele dny wo­pominamy – dobra to składnosć, sej jeho žiwjenje a skutkowanje wuwědomić.

Syn Serbinskeje wosady

Hermann Schmidt narodźi so 6. decembra 1875 jako najstarše dźěćo serbskej ratarskej swójbje w Serbinje. Jeho nan Jurij Kowar (George Schmidt) po­chadźeše z Krynhelec pola Klětnoho a bě po nawróće z Awstrisko-pruskeje wójny 1866 jako młody muž kónc 1860tych lět do Serbina wupućował. Tam so jako ratar zasydli a namaka sej 1875 w Hanje Krawžic (Hanna Krause) serbsku njewjestu. Kowar bě jich poprawne swójbne mjeno, přeněmčene hamtske mjeno Schmidt bě nan z wojerskeje słužby sobu dom přiwjezł.

Skupina „Symbioza A-Ž“ prezentowaše wosebity

dyrdomdej. Pytajo za złotej tačelu słowjanskeje popoweje hudźby předstajachu jako znata kultowa Olsenowa cwólba „zadobyće“ do Serbskeho muzeja a zahorichu publikum ze žortnymi scenami. Hižo wjacore lěta zaruča skupina Symbiosa A-Ž ze ­swojimi kreatiwnymi idejemi na schadźowance lóštnu za­bawu. 


Symbioza A-Ž:

Runja lětušim maturantam SGB skutkowaše tež skupina „Formlos“ lětsa prěni raz w programje sobu. Nowa skupina z kruha serbskich studowa­cych bě sej za swój debit tohoru­nja kabaretny při­nošk wu­mys­li­ła. Ze žortnej satiru předstajichu wšědny dźeń w serb­skich towar­stwach.

Z hu­morom a přiwšěm kritisce wujasnichu w swojich scenach, zo ně­­­što­žkuli w serbskich in­sti­tucijach ske­rje zwjeršnje funguje a zo je kwalifika­cija přistajenych, kiž měła po­pra­wom w srjedźišću stać, skerje pódlan­ska wěc. 

Z drobnym humorom, spěšnymi

matilda lukašec
fota: silvana gruberowa a matthias michael

Lěto jako sudnik na kopanišću

Matheo Gruber je sudnik Sokoła Ralbicy/Hórki a jako tajki na hrajnišćach Hornjeje Łužicy

po puću. Za Serbske Nowiny wón tule bilancuje, kak bě k tomu dóšło,

zo scyła sudnik je a čehodla móhł so kóždy zajimowany abo móhła so kóžda

zajimowana ze sudnikom resp. sudnicu stać.

Loni bě so nas trenar w koparskim mustwje w Ralbicach prašał, štó chcył so ze sudnikom stać. To so mi zajimawe zda. Hnydom po treningu sym so swojeju staršeju woprašał, hač směm so na sudnika wukubłać dać. Mać a nan běštaj wo ideji zahorjenaj, a tak mje mać na druhi dźeń pola zamołwitych přizjewi.

Cyłu chwilu hižo zaběraja mje druhe kraje a kultury. Wjeselach so dołho na šul­sku wuměnu z Bretonskej. Ale kaž to tak je, ležach na dnju wotjězda z wirusom chora we łožu a běch přewšo zrudna. Tehdy hišće njewědźach, zo nastaju so połdra lěta pozdźišo tola do franco­sko­rěčneje swójby – a to samo na druhim kóncu swěta. Sym hłownje do wukraja šła, dokelž chcych francošćinu wuknyć. Při wupytanju zhonich, zo ma Kanada nimo jendźelskeho dźěla tež francoski a samo bilingualny dźěl. Tón mje potom doskónč­nje pohnu so tam na wukrajne lěto podać.

Štwórtk, 28. awgusta 2025, stanych w 3 hodź., zo bych tři hodźiny pozdźišo wot Berlinskeho lětanišća wotlećała. W Amsterdamje so cyła skupina mojeje jězbneje organizacije zetka. Wottam lećach na to wosom hodźin do najwjetšeho kanadiskeho města Toronto. Přizemich w 13:20 hodź. tamnišeho časa. Tu čakaše nětko na nas jědnaćoch prěni zhromadny kónc tydźenja orientacije, po kotrymž mějachmy so potom do swójbow podać. Wšitcy běchmy rozpjeršeni a napjeći, što nas tu na tamnym boku Atlantika wočakuje, a nasrěbachmy so prěnich zaćišćow po puću do hotela.

Chróšćan Šulerjo

Neuheiten LND

Nowinkar 2025

Midas Logo