Basnje za dźěći „Kupjel połna rybičkow“­ wušli

Do wulkich prózdnin w Sakskej je wušła w LND zběrka basnjow za dźěći wot ně­hdźe šěsć lět z pjera basnjerki a prozaistki Dorotheje Šołćineje. Hižo titul knihi „Kupjel połna rybičkow“ wćipny čini. Najprjedy raz pak zawěsće pisane wobrazy Barbary Schumann dźěći do čitanja wabja – tež staršich a kubłarjow, kotřiž chcedźa dźěćom dožiwjenja z knihu wobradźeć. Ilustracija na wobalce je nadměrnje šibała. Njepředstaja jeničce ry­bički w kupjeli, ale tež dalše zwěrjata, domjacy skót a ptačinu, kotrež čitarja na wulěće w běhu počasow přez cyłe lěto přewodźeja. Dorothea Šołćina pak njewopisuje w swojich 27 basnjach jeničce přirodu abo začuća. Ně, wona powěda stawiznički w rymowanej formje! Basnje-powědki njejsu jenož pryzlojte. Wone na lóštne­ wašnje wědu posrědkuja.

Angažuje so za stawizny, rěč a kulturu

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Pola kuratorki Christiny Kliemoweje w Choćebuskim Serbskim muzeju

Na wulkim blidźe rozpołožene leža wšelake materialije, tež wobrazy serbskeho molerja Jana Buka. Cyła dźěłowa rumnosć z kamorami, natykanymi z kašćikami, z plakatami na sćěnje a z wulkim regalom – dźělčka wobrazoweho archiwa – wuprudźa wěstu hektisku atmosferu. Jenož wobraz delnjoserbskeho prócowarja Mata Kosyka na jednej sćěnje wisajo spožča ći wokomik wodychnjenja a dopomnjeća. „Haj na njón rady hladam. Česću sej skutkowanje Mata Kosyka na dobro delnjoserbskeje literatury. Wón je mi takrjec z přikładom“, praji 53lětna kuratorka Choćebuskeho Serbskeho muzeja Christina Kliemowa. W swojej dźěłowej stwě přihotuje wona runje přehladku wo tworjenju molerja Jana Buka. „Naš muzej je tele wobrazy pola njeho w Njebjelčicach z pomocu Domowiny nakupił a někotre sej wupožčił. Chcemy Jana Buka a jeho wuměłske skutkowanje paralelnje k wustajeńcy ,Satkula‘ Karla Vouka stajić a jeho tak počesćić.“

Mje trapi zrudoba

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Beno Budar

Dźens so w Lwowje pochowa

našej´ rěče lubowar,

ju pěstowa a dale da

studentam Ukrainy

naš profesor Motornyj.

Za nas je to zrudoba,

zo tajki pilny prócowar

zakónči skutk žiwjenski.

Njech dale jeho šulerjo

su naši serbscy přećeljo …

(8. junija 2015)

Připóznaty slawist a literarny stawiznar Wolodymyr A. Motornyj bě dołholětny nawoda katedry slawistiki na Narodnej uniwersiće „Iwan Franko“ we Lwowje. Mnohe lěta wěnowaše so wón serbsko-ukrainskim kulturnym stykam. Swojim studentam je zaměrnje zakładne znajomosće serbskeje rěče a kultury posrědkował. Wón kaž tež jeho kolegojo a studenća su rady we Łužicy přebywali. Často přewodźach jeho na rozmołwy kaž z dr. Měrćinom Völkelom, Kitom Lorencom a prof. Pawołom Nowotnym, kotrehož bě na poslednim přebytku we Łužicy wo­pytał.

Rozmołwa z redaktorku almanacha „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“

Hižo někotre lěta wuchadźa almanach „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“, kotryž wudawataj dr. Madlena Norbergowa a prof. dr. Peter Kosta. Delnjoserbowka z Choćebuza je zdobom čestnohamtska hłowna redaktorka. Alfons Wićaz je so z njej rozmołwjał.

Waš almanach njeje serbskej zjawnosći w Hornjej Łužicy hišće tak znaty. Hdy bu wón prěni króć wudaty?

M. Norbergowa: Smój jón z prof. dr. Peterom Kostu załožiłoj, jako smój zdobom załožiłoj na Podstupimskej uniwersiće dalokostudij delnjoserbšćiny. To bě 1989. Pozdźišo so rozsudźichmoj, něšto trajneho we wobłuku uniwersity wuwiwać. Podstupimska bě wšak w Braniborskej jenička sorabistiku podpěrowaca uniwersita. Tak nasta tež ideja, wědomostnu seriju załožić. Pomjenowachmoj ju „Podstupimske pśinoski k Sorabistice“ a chcychmoj na to pokazać, zo so tuta uniwersita wo sorabistiku stara. Dalokostudij drje wjace njeje, ale naša serija dale wobsteji. Uniwersita a jeje nakładnistwo ju jara podpěrujetej.

Mysle ke knize serbskeho wandrowskeho­

Něhdźe před měsacomaj wuńdźe w nakładnistwje Bastei Lübbe kniha Franca Čornaka. Awtobiografisce wopisuje młody Serb z Chrósćic swoje dožiwjenja jako wandrowski na 221 stronach pod titulom „Franz im Glück – Meine Wander­jahre auf der Walz“. Stawizna to pachoła, kiž sej tři lěta swět wotkrywa, při čimž rjemjeslnisce a čłowjesce zrawi a žiwjensku změnu dožiwja.

Něchtóžkuli so snano praša, čehodla njeje kniha w serbskej rěči wušła. Wona nasta na nastork němskeho žurnalista Rainera Schäfera, kiž je zdobom koawtor. Wón njeje so jenož do stawizny wandrowstwa, ale tež do wašnja serbskeho, katolskeho młodźenca z wuchodneje Němskeje zalubował. Wšako so tele aspekty na wšelakich městnach zas a zaso zapletuja.

Tež čitar je namoł- wjeny wćipny być

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Kniha z fotami serbskich lajkow wušła

„Dźensa so dźakowano składowanskim medijam telko wobrazow zhotowja kaž ženje do toho“, piše Jürgen Maćij w zawodnych myslach k wudaću „ Wćipni być – Neugier“. Zjawnosći spřistupnja Ludowe nakładnistwo Domowina zběrku jako „fotografiske wotkryća“. Wudawar je Jürgen Maćij, kiž bě lěta 2014 projekt „Naša Łužica“ w horšći měł.

Dźensa so telko fotow zhotowja kaž hišće nihdy. Z pódlanskim wuskutkom to kaž přeco, hdyž stanje so něšto masowy zjaw. Moda je – kak dołho, je prašenje – sebjefotografowanje z mobilnym telefonom, tak mjenowane selfieje. Nichtó njetrjeba so tuž za tym prašeć, kak z kwalitu wonych fotow wupada. Njech je to zabawa, kotraž so ludźom, wosebje młodym, lubi.

Štož běše něhdy swójbny album – tak zdobom tež swójbna chronika –, njemało wažny za identitu swójbow, chronika nic njewažna za wjesnu abo regionalnu (tež serbsku) identitu, je so – bohudźak abo bohužel – modernizowało. Instagram je uniwersalny swójbny album přitomnosće. Wšědnje so 70 milionow fotow w Community Instagram do syć­e dawa. Tež tu so šarm, stil a čwak ekshibicio­nizma spodźiwnje měšeja.

Bikulturna, ale nic w politiskim zmysle

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Wliwapołne skupiny, koncerny abo jednotliwi předewzaćeljo přesadźeja swoje partikularne zajimy a wosłabjeja zjawne derjeměće. Tohodla dyrbi so demokratija dale wuwiwać. Filozof demokratije Alexis de Tocqueville warnowaše hižo w 19. lětstotku před „tyranstwom wjetšiny“. Demokratija drje žada sej runoprawosć, ale logisce je „wěrnosć stajnje na boku sylnišeje wjetšiny“. Po Tocquevilleu wjedźe to do „wotročstwa a tulenja“ před wjetšinu, štož swobodu a dostojnosć čłowjeka po­dusy. Na to so samo Zwjazkowe wustawowe sudnistwo poćahuje, žadajo sej sylnišu participatiwnu resp. bazowu demokratiju. Dokelž staj čłowjek a towaršnosć stajnje njedokonjanej a zmylnej, njesmě so wjetšinje dowolić, wo naležnosćach a prawach mjeńšiny rozsudźeć. Z teje přičiny słuša wjetše samopostajowanje małych ludow k principam, kotrež ma statny paternalizm abo tež móc wjetšiny zwuzdźić.

Mićo Cvijetić Swědkojo powěsće

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Benej Budarjej

W serbskim domje, při škleńčce běłeho wina,

słucham bjesadźe łužiskeho bajkarja,

powěda mi wo serbskej domiznje,

z tyšnotu w mjezwoču, wo bolostnych

stawiznach.

Widźu so pominjeć ćežite hwězdy,

pytace za domom na njebju,

přikradnjejo so zerničkomaj basnika,

tradaceho za lubosću w prózdnoće swěta.

Poslednje lisćo rozwěwa wětřik

po wusnjenych łužiskich polach,

zyma předrěwa so přez wokna a durje,

zadomi so do stwow mojich přećelow.

Z łopjenami a pěskom zasypa křižowanku,

wobrazy, smjertne nawěški a serbske

pismiki,

blěde smuhi, něme swědki powěsće,

na złotej runinje, we wěčnym přewěwje.

Prěnje sněženki nas napominaja,

w kotrej smy wosudnej hodźinje, tam a tudy,

w kajkim času, w kajkim helskim kruhu.

Budyšin, nowember 1999

(Přebasniła Dorothea Šołćina.)

Tež wón Józefa Nowaka sobu počesći

Freitag, 19. Juni 2015 geschrieben von:

Mićo Cvijetić na 37. swjedźenju serbskeje poezije

Anzeige