Dźak šulerjam za sobuskutkowanje na awdioguidźe
Budyšin (SN/MiR). Awdioguide „Nastajej wuši!“ w Budyskim Serbskim muzeju měri so wosebje na dźěći w šulskej starobje. Runje tak młodostni a starši wopytowarjo składnosć wužiwaja, sej na te wašnje wustajenišćo wotkryć. Srjedu móžachu šulerjo 6. a 8. lětnika Zgorzelecskeje šule z mjenom Tučel nazhonić, kak wodźenje ze słuchatkami po muzeju skutkuje. Wšako maja w Budyšinje tež pólskorěčnu wersiju awdioguida. Tak móža nětko přiběrajcy wopytowarjo z Pólskeje wo zažnym zasydlenju Łužicy słyšeć, runje tak kaž wo načasnym wuměłskim tworjenju. „Nawodnica muzeja Christina Boguszowa je spěchowanske srědki za to wobstarała, zo su awdioguide do pólšćiny přełožić a nahrawać móhli. Hewak předleži wón hišće hornjoserbsce, němsce a jendźelsce. Šulerjow, kotřiž su pólskorěčne teksty nahrawali, bě wona w Zgorzelecu namakała“, rozłožuje zamołwita za kulturne sposrědkowanje a zjawnostne dźěło w Serbskim muzeju Mónika Ošikowa. W Symankec filmowym studiju w Budyšinje su třo šulerjo a dwaj dorosćenaj w aprylu teksty natočili.
Přećiwo pokradnjenemu přichodej
Budyšin (CS/SN). W Budyskim nutřkownym měsće běchu pjatk popołdnju mnohe hłosy słyšeć. Něhdźe 400 ludźi je tu na prěnjej demonstraciji Fridays for future stajnje a zaso wołało: „Smy tu, smy wótře, dokelž nam wy naš přichod rubiće.“ Předewšěm młodźi ludźo postupowachu w ćahu po Schillerowych zelenišćach dale přez Póstowe naměsto, Karla Marxowu, Žitne wiki a Serbsku hasu hač na Hłowne torhošćo. Tam běchu słyšeć wjacore narěče. Mjez druhim rěčeše Katja Hrjehorjec, šulerka 12. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija. Wona je čłonka Młodych Lěwicarjow a iniciatiwu Šwedowki Grety Thunberg podpěruje. „Dyrbimy na změnu klimy skedźbnić a zamołwitych nuzować, zo skónčnje jednaja“, wona wuzběhny. Plakaty, kotrež Katja a dalši něhdźe dwacećo gymnaziasća sobu njesechu, běchu woni we wučbje wuměłskeho kubłanja zhotowili. Hesła běchu połne fantazije a koncentrowachu so na bytostne, kaž „Žadyn lět mudry njeje“ abo „Něhdy bě ryba do plasty zawalena, dźensa je plasta w rybje“. K wobdźělnikam słušachu dale šulerjo a šulerki Schilleroweho a Melanchthonoweho gymnazija kaž tež Goethoweho z Biskopic.
Z hosćom RCW a Domowiny
Budyšin (SN). Dwaceći wobdźělnikow z dwanaće wšelakich krajow je so wčera w Rěčnym centrumje WITAJ a w Domowinskim zarjedźe wobhoniło wo połoženju Serbow, wo jich rěči a prócowanjach, hornjo- a delnjoserbšćinu wšědnje nałožować a zakótwić. Hosćo přebywaja tuchwilu na přeprošenje Goethoweho instituta w Němskej. Nawodnica dr. Beata Brězanowa a wědomostnej sobudźěłaćerce RCW Jadwiga Kaulfürstowa a Manuela Smolina su jim serbskorěčne kubłanje w dźěćacych dnjowych přebywanišćach a šulach Hornjeje a Delnjeje Łužicy rozłožili. Runje tak předstajichu dźěławosć a wšelake wudźěłki RCW. W rozmołwje z wobdźělnikami, kotřiž wuwučuja přisłušnikow němskeje narodneje mjeńšiny we wšelakich krajach, wuměnjachu sej mysle wosebje tež k standardam resp. ke kwalitnemu managementej we wobłuku bilingualneje wučby. Zhromadne dźěło mjez Rěčnym centrumom WITAJ, kaž zarjadnišćo zdźěla, a Goethowym institutom w druhich krajach chcedźa tež w přichodźe dale wjesć.
Stawk za klimu nětko w Budyšinje
Něšto dlěje hač třištwórć lěta tomu je, zo bě Šwedowka Greta Thunberg loni 20. awgusta prěni króć před twarjenjom Šwedskeho rajchstaga za lěpšu klimu stawkowała.
Budyšin (SN/MiR). Zajutřišim, pjatk, chcedźa nětko w Budyšinje šulerjo prěni króć přikład 16lětneje Grety sćěhować a stawkować. Akcija je zapřijata do globalneho klimoweho stawka k wólbam Europskeho parlamenta. Budyska městna skupina Fridays-for-future chce zhromadnje z wobdźělnikami stawka na to pokazać, zo ma so politika hibać, chcedźa-li nětko rozsudźacy swět přichodnym generacijam zachować.
Namjety zběrali
Poskitk nětko wužiwać
Erasmusowy program w Mělníku
Wustaja wosebitostki, ale jenož jenički dźeń
Budyski Serbski muzej chce z wosebitej wustajeńcu na dźeń wotewrjeneho muzeja wabić. Za to su muzejownicy hłuboko w archiwach ryli a dotal njewidźane wosebitostki wupytali.
Budyšin (SN/MiR). Zapřijaty do Mjezynarodneho dnja muzejow budźe z poskitkom na jedyn dźeń tež Budyski Serbski muzej. Zastup do zarjadnišćow za poskitk, wotměwacy so po cyłym swěće, je darmotny. „Smy sej za njedźelu, 19. meje, wupytali twórby Budyskich serbskich gymnaziastow“, praji zamołwita za posrědkowanje kultury a zjawnostne dźěło w muzeju Mónika Ošikowa. „Wjetšinu dźěłow běchmy hižo před dlěšim časom za naš archiw nakupili, dalše su hakle njedawno nastali, a muzej dósta je jako požčonki. Pokazali pak je dotal njejsmy.“
Wjace pjenjez za wědu wo wjedrje a klimje trěbnych
Michaela Koschak je připowědźerka wjedra za telewiziju MDR. Na přeprošenje Friedricha Ebertoweje załožby debatowaše wona njedawno w Budyskim Dźiwadle na hrodźe z wulce zajimowanym publikumom.
Budyšin (CS/SN). W srjedźišću diskusije steješe prašenje, z kotreje přičiny měli nětko aktiwity wuwiwać, zo bychmy woćoplenju zemje zadźěwali. Kaž Michaela Koschak rjekny, stej klima a wjedro chaotiski system, a njeje móžno rjec, kak so wonej přichodne 30 do 40 lět dale wuwijetej. Fakt je, zo temperatury wobstajnje stupaja, specielnje w zašłych 40 lětach. Klima drje je so přeco hižo měnjała, wot lěta 1880 pak, potajkim wot časa industrializacije, stawa so to ekstremnje spěšnje. Klimowa změna ma pozitiwne efekty, negatiwne pak přewažuja. Moderatorka mjenowaše najwažniše faktory wobwliwowanja změny klimy. „Su to rozrost wobydlerstwa, wužiwanje fosilnych tepiwow a zničenje tropowych lěsow. Połojca wobydlerstwa swěta rajs zakładnje za zežiwjenje wužiwa, štož sylny wustork metana wuskutkuje.“
W dźěłach Wulkoždźarowskich zakładnych šulerjow „fantazija žanoho kónca njeznaje
Žiwy a wupjelnjeny skutkuje wobraz Neje. Jeje z běrnjacymi kołkami ćišćane figury „rejuja“ balet. Wone pokazuja spagat, móst, salto a wobwjert. Dalši rejwar elegantnje nohu dowysoka wupřestrěwa. „Wšo so hiba“, hori so jědnaćelětna z rjadownje 4a Wulkoždźarowskeje zakładneje šule „Při Hórnikečanskim jězoru“. Ze sobušulerjemi wěnuje so wona we wuměłskej wučbje temje „Njejsmy žane pohibowe wobuzy“. Wuběr wobrazow słuša k šulerskej galeriji, kotraž je wot minjeneho pjatka we Łazowskim Domje Zejlerja a Smolerja widźeć. Třeći raz zakładna šula tam wustaja. Wona ze Spěchowanskim towarstwom Dom Zejlerja a Smolerja Łaz wusko hromadźe dźěła.
