Pomałke informacije?

pjatk, 04. januara 2019 spisane wot:
Najebać wulkosć nakładow a mnóstwo předatych publikacijow: Loni w nimale dwutydźenskim rytmusu wušłe nowostki Ludoweho nakładnistwa Domowiny njeswědča jenož wo njewšědnej produktiwiće pisacych, ale tež wo tudyšim strowym a čiłym literarnym žiwjenju. Hač su to dawno etablěrowane stare zajacy abo wjele lubjacy wuměłski dorost, hač lyrika po klasiskim mustru abo progresiwna proza, hač wysoko wědomostne pojednanja abo čitanki za nowačkow, hač we wjazanej abo digitalnej formje, hač w serbšćinomaj abo němčinje: Wobšěrny spektrum LND je kedźbyhódny a na kwalitatiwnej runinje – wobsah kaž tež rěč nastupajo – přewažnje wurjadny. „Dobra kniha dru­hdy ryzy złoto přesaha“, wabi Smolerjec kniharnja. Njech sej to čitar zaso raz wuwědomi, wšako tež w dobje informacijow nješkodźi, sej město krótkeho a spěšneho hesła hdys a hdys raz trochu hłubokosće dowolić. Bosćan Nawka

SLA słód publikuma wutrjechił

pjatk, 04. januara 2019 spisane wot:

Kóždolětne silwesterske koncertowanje Serbskeho ludoweho ansambla w swójskim domje na Wonkownej Lawskej přiwabja zwjetša němski měšćanski publikum.

Budyšin (CRM/SN). Tak bě tež tónraz žurla zašłu njedźelu a slědowacy posledni dźeń lěta dospołnje wupředata. A publikum bě wuraznje spokojeny a wědźeše sej wosebity koncert wažić.

Předewšěm na Wienske walčiki a Berlinsku hudźbu wonych „złotych“ 1920­tych lět su wopytowarjo nastajeni, kotřiž wšak njewobsteja jeničce ze staršeje generacije. Ale za dramaturgiju zamołwići Friedemann Schulz, Jan Cyž a Mia Facchinelli dźěchu ze swojimi narokami hišće krok dale a zapřijachu do programa tohorunja klasikarjow kaž Georgesa Bizeta z wurězkomaj z wohniweje twórby „Carmen“, Dmitrija Šostakowiča z walčikom wosebiteho razu kaž tež wubranej čisle z musicala Fredericka Loeweho „My Fair Lady“. Běchu to potajkim wuchopleń­čaki, tworjace wosebitu atmosferu.

Nowe dokumenty wuslědźili

štwórtk, 03. januara 2019 spisane wot:

Stawizny Serbow na digitalne wašnje wudospołnić

We wobłuku spěchowanskeje ini­ciatiwy statneho ministerstwa za wě­domosć a wuměłstwo koordinuje Sakska akademija wědomosćow tudyše instituty zwjazowacy naročny a načasny projekt pod hesłom „Wirtuelne archiwy za duchownowědomostne slědźenje“. Do předewzaća zapřijatych je sydom institutow, kotrež swobodny stat podpě­ruje a spěchuje. To su nimo Serbskeho instituta (SI), Institut Hanny Ahrendt Techniskeje uniwersity Drježdźany, In­stitut za sakske stawizny a ludowědu (ISGV), Leibnizowy institut za židowske stawizny a kulturu Simon Dubnow, Sakska akademija wědomosćow, Leibnizowy institut za stawizny a kulturu wuchod­neje Europy kaž tež Němski literarny institut Lipšćanskeje uniwersity.

Wot lońšeho junija zaběra so Serbski kulturny archiw w SI ze swójskim pro­jektom pod hesłom „Centralne žórła k přeslědźenju stawiznow Serbow w času Weimarskeje republiki a nacionalsocializma – wirtuelnje zjimane“.

Pytaja dalše časowe swědki

Najmłódši sobu na wulkim jewišću

štwórtk, 03. januara 2019 spisane wot:

Prawidłownje přeprošuje sej Radworski chór Meja na swoje koncertowanje so­bu­ wuhotowacych hosći. Tak činješe to tež minjenu sobotu k tradicionalnemu hodownemu koncertej. Tónraz dósta­chu někotři chowancy katolskeje pě­stowarnje „Alojs Andricki“ składnosć, na jewišću w połnje wobsadźenej žurli wjesneho hosćenca „Meja“ so pospytać.

Jurij Wuješ

srjeda, 02. januara 2019 spisane wot:
Šefredaktor Noweje doby, intendant Serb­ske­ho ludoweho dźiwadła, wučer a lawreat Myta Ćišinskeho Jurij Wuješ je 22. decembra 1968 w Budyšinje zemrěł a bu na Mikławšku pochowany. 15. januara 1905 bě so wón do swójby młynka w Njebjel­čicach narodźił. W Budyšinje wuknješe na Katolskim wučerskim seminarje a wučerješe po tym w Chrósćicach, Njebjel­č­i­cach a wot lěta 1945 do 1949 na Serbskim gymnaziju we Varns­dorfje. W Čěskosłowakskej zastupi do tamnišeje komunistiskeje strony a běše čłon Centralneho akciskeho wuběrka Serbow w susodnym kraju. Po nawróće do Łužicy powoła jeho Domowina za druheho šefredaktora Noweje doby. Wot 1954 do 1968 běše wón šeflektor Domowinskeho nakładnistwa Noweje doby. Po tym bě wot 1958 do 1963 intendant Serbskeho ludoweho dźiwadła a po jeho zjednoćenju z Budyskim dźiwadłom hač do smjerće naměstnik intendanta NSLDź. Wuješ bě nadarjeny basnik, kotrehož poeziju wusyłachu 1948 prěni króć w Praskim rozhłosu. Zběrka jeho­ lyriki wuńdźe 1958 pod titlom „Hdyž rěči wutroba“ a 1980 w zešiwku Serbska poezija w LND. Wón bě wjacore hry swětoweje dramatiki zeserbšćił. Manfred Laduš

Jan Awgust Jenč

pjatk, 28. decembera 2018 spisane wot:
Wyši wučer, historikar, ludowědnik, maćicar a přirodowědnik Jan Awgust Jenč zemrě 22. hodownika 1918 w Delnjej Lěsnicy (Niederlößnitz) pola Drježdźan. 10. měrca 1836 bě so wón Budyskej serbskej chěžkarskej swójbje Jana Jenča narodźił. Studij na Krajnostawskim wučerskim seminarje w Budyšinje wobsta wón „z chwalbu“. Wot lěta 1856 hač do 1901 bě z měšćanskim wučerjom w sakskej stolicy. Hižo za čas wučerjenja a předewšěm potom jako wuměnkar slědźeše Jan A. Jenč pilnje a wobšěrnje w Drježdźanskich archiwach a knihownjach wo stawiznach, ludowědźe, wo serbstwu, archeologiji a přirodowědźe a wozjewi wo tym tójšto přinoškow, rozbrojene w němskich wědomostnych publikacijach kaž tež w „Časopisu Maćicy Serbskeje a we „Łužicy“. Kritisce wobjednawaše w lětniku 1910 kulturneho časopisa „Łužica“ přećiwo Serbam šćuwacy roman Paula Kellera „Die alte Krone“. Z pjera Jana­ A. Jenča su mjez druhim přinoški „K prašenjam wo pohanskich kulturnych městnosćach Hornjeje Łužicy“, „Stara dróha“ a „Rostliny w Frankowej zahrodźe Łužiskej“. W Budyskim Serbskim kulturnym archiwje chowa so dźěl jeho rezultatow slědźenja.

Čitajće w nowym rozhledźe (28.12.18)

pjatk, 28. decembera 2018 spisane wot:

Za lětnik 69 móžu wam někotre nowosće za Rozhlad připowědźić. Hižo w januarskim čisle namakaće prěni dźěl dweju noweju serijow. Mjenowědnik Walter Wenzel bjerje was sobu na ekskursiju k našim ko­rje­njam a rysuje serbske kulturne sta­­wi­zny na zakładźe mjenow. To je dobre wudospołnjenje k wustajeńcy w Budyskim Serbskim muzeju wo zažnym słowjanskim srjedźowěku, hdźež wěnuja so temje z wida dopóznaćow archeologije a před­stajeja rekonstrukcije archeologiskich namakankow. Rozhłosowy žurnalist Claus Fischer je hižo te abo tamne wusyłanje wo serbskej hudźbje za němski rozhłós zho­towił. Za Rozhlad je nětko krótki zarys serbskich hudźbnych stawi­znow zestajał. Pod titulom „Wot lubosćinskeho spěwa k awantgardźe“ pisa wón wo wubranych serbskich komponistach.

„Zakoń je jeno započatk jězby“

štwórtk, 27. decembera 2018 spisane wot:

We wobłuku mjezynarodneje konferency wo wožiwjenju mjeńšinowych rěčow na Taiwanje je Ludmila Budarjowa łužiske nazhonjenja w tym zwisku rozjimała.

Taipeh (CoR/SN). Něhdźe 200 zajimcow je „Mjezynarodna konferenca wo rewitalizaciji rěče hakka a mjeńšinowych rěčow“ 15. a 16. decembra w taiwanskej stolicy Taipeh přiwabiła. Nimo taiwanskich běštej Rada za naležnosće ludu Hakka a Koleg za rěč hakka a socialne wědomosće na Taiwanskej Narodnej centralnej uniwersiće (NCU) referentow ze sydom krajow přeprosyłoj, zo bychu wo swojich nazhonjenjach z rěčemi – ainu w Japanskej, walizišćina we Wulkej Britaniskej, bretonšćina w Francoskej, katalanšćina w Španiskej, nižozemšćina w Belgiskej, samišćina w Finskej a serbšćina w Němskej – rozprawjeli. Asistentka-profesorka dr. Fen-Fang Tsai z NCU, kotraž bě disertaciju wo serbskich žonach spisała, je předsydku Serbskeho Šulskeho towarstwa Ludmilu Budarjowu jako rěčnicu zdobyła. Etnologowka dr. Cordula Ratajczakowa ju jako hósć kongresa přewodźeše.

Přinoški za festiwal zapodać

štwórtk, 27. decembera 2018 spisane wot:

Großschweidnitz/ Hrádek nad Nisou (SN). We wobłuku Myta Euroregiona Neisse-Nisa-Nysa počesćichu Filmowy festiwal Nysa z hłownym mytom za najlěpše mjezu překročace zhromadne dźěło a za wosebite partnerstwa z kónčiny euroregiona. Wuznamjenjenje su krótko do hód w Hrádeku nad Nisou přepodali.

Počesćeni organizatorojo Filmoweho festiwala Nysa pak hižo zaměrnje na nowym, 16. lětniku swojeho podawka dźěłaja, wotměwaceho so wot 7. do 12. meje 2019 w němsko-pólsko-čěskim krajowym třiróžku. Kónc zapodaća za wubědźowanske přinoški w kategorijach hrajny film, dokumentarny film abo krótkofilm budźe póndźelu, 31. decembra 2018. Nimo toho pytaja angažowani z kina Kunstbauer w Großhennersdorfje za rjad „Regionalia“ za produkcijemi wo regionje abo wo filmytwórcach z njeho.

We wažnym wólbnym lěće 2019 je festiwal wusměrjeny na „Homo politicus“. Přinoški maja historiske a politiske wuwića minjenych lětdźesatkow z móžnosćemi kina wobdźěłać – a to z perspektiwy protagonistow, kotrychž měli identifikować, kaž organizatorojo zdźěla.

Albin Moller

štwórtk, 27. decembera 2018 spisane wot:
Wudawaćel prěnjeje serbskeje ćišćaneje knihi, protykar, astronom a farar Albin Moller zemrě 26. decembra 1618 w Starej Darbni. W lěće 1441 bě so wón zastojnikej knjejstwa w błótowskim Tšupcu narodźił a bu pod němskim mjenom Mollerus wukřćeny. W ródnej wsy dopomina dźensa wopomnišćo na Mollera, kiž bě tam tež z ewangelskim duchownym. W Tšupcu přełoži wón kěrluše a Lutherowy Mały katechizm­ a da je jako „Serbske spěwarske a Mały katechizm“ 1574 w delnjoserbšćinje w Budyšinje pola Wolraba ćišćeć. Po wopyće Kalawskeje łaćonskeje šule bě w Frankfurće nad Wódru a we Wittenbergu teologiju studował. Sta so z magistrom a fararješe w Tornowje, Tšupcu a w dalšich delnjołužiskich wosadach. Angažowaše so za delnjoserbšćinu, kotruž wšak tehdy hišće po cyłej Delnjej Łužicy rěčachu. Dale wěnowaše so astronomiji a přirodowědźe, předewšěm botanice. Něhdźe 240 delnjoserbskich rostlinskich mjenow je wědomosći posrědkował. Zaběra z astronomiju běše zakład jeho protykarskeho dźěła.

nawěšk

nowostki LND