Čim wjac jich je, ćim lěpje

štwórtk, 22. junija 2017 spisane wot:

Domowina podpěruje wobydlersku iniciatiwu Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin Minority SafePack­ wo lěpši škit mjeńšin. Za to je milion podpismow trěbny. Wo tym, kak chcedźa iniciatiwu na festiwalu zapřijeć, je so Janek Wowčer z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom rozmołwjał.

Budźe zběranje podpismow za Minority SafePack na folklornym festiwalu w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach rólu hrać?

D. Statnik: Na kóždy pad, festiwal steji za swětawotewrjenosć a mnohotnosć a je zdobom to, štož chcemy z woby­dlerskej iniciatiwu zachować. Tuž je jasne, zo za nju wabimy.

Kak a w kotrej měrje chceće to činić?

D. Statnik: Dokelž smy z organizaciju chětro wućeženi, je wabić a podpisma zběrać jenož na wěstych dypkach móžno. Wosobinsce chcu dźensa wječor na wotewrjenju festiwala we witanju za akciju wabić. Dale budźe to hłownje wobstatk moderacijow programow pjatk w Hochozy a sobotu popołdnju kaž tež wječor na statokach w Chrósćicach a njedźelu, předewšěm we wobłuku pokazkow łužiskich skupin a na finalu.

Budźeće z lisćinami podpisma zběrać?

Dowolnicy so terora njeboja

srjeda, 21. junija 2017 spisane wot:

Mnozy su tež lětsa zaso busowe jězby, lěty a dowol na łódźi pola Šmitec jězdźidłownistwa w Radworju knihowali. Měrćin Weclich je so z Dianu Šmitec z marketingoweho wotrjada swójbneho předewzaća rozmołwjał.

Kotre dowolowe cile su w lětnich prózdninach najbóle prašane?

D. Šmitec: W swójbach steji baltiske morjo na prěnim městnje. Hladajo na staršich ludźi je lětsa Šwicarska faworit, a to wosebje tež jězbow po tamnišich jónkrótnych železniskich čarach dla. Slědujetej Chorwatska a Słowjenska.

Su to přewažnje busowe jězby?

D. Šmitec: Nimo pućowanja z busom z mjenowanymi a dalšimi cilemi je sej pola nas tójšto kupcow tež dowol na Kanarach skazało. Tam sej wězo z lětadłom doleća. Dokelž nochcedźa hižo do Turkowskeje, su sej wjacori druhe směry kaž Španisku wupytali. W trendźe pak tež Němska cyle wysoko steji.

Čehodla so wot Turkowskeje zdaluja?

D. Šmitec. To zaleži definitiwnje na tuchwilnej politiskej situaciji. Někotrym, kotřiž hižo lěta w Turkowskej swój dowol přežiwjeja, pak je to wšojedne.

Kotre turistiske wuwića dale sćěhujeće?

Projekt ma tež gmejnu sylnić

wutora, 13. junija 2017 spisane wot:

Přichodna młodźinska dźěłarnička w Njebjelčicach ma so wot 6. do 16. julija wotměć. Při tym steja wjeselo při tworjenju a zhromadne dožiwjenja w srjedźišću. Andreas Kirschke je so z nawodnicu projekta, socialnej pedagogowku a socialnej dźěłaćerku Claudiju Kilankec, rozmołwjał.

Na čo so dźěłarnička wusměrja?

C. Kilankec: Chcemy wuměnu a zetkanja zmóžnić a młodostnych ze wšelakich kulturow hromadu wjesć. W najlěpšim padźe nastanu trajne přećelstwa. Wažne mi je, zo maja młodostni chwile a wjeselo při wuměłskim tworjenju. Z Łužicy pochadźacy móža so samo hišće z gmejnu identifikować. A projekt gmejnu sylni. Wšako spěchuje jeje kulturnu mnohotnosć a wuwiće.

Štó móže so na dźěłarničce wobdźělić?

C. Kilankec: Namołwjeni so přizjewić su młodostni ze wšitkich serbskich gmejnow w starobje 14 do 27 lět. Bytostne wuměnjenje je, zo maja wjeselo při wuměłskim tworjenju a zajimuja so za druhe kultury. Dohromady wočakujemy 25 młodostnych, mjez druhim tež z Njebjelčanskich partnerskich gmejnow, z pólskeho Namysłowa, čěskeho Hlučína, madźarskeho Ladánybene kaž tež z čěskich Heřmanic.

Z nowej choreografiju

štwórtk, 08. junija 2017 spisane wot:

Serbski folklorny ansambl Wudwor (SFAW) hotuje so na 12. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“. Z jeho organizatoriskim nawodu Stanijom Handrikom je so Alfons Wićaz rozmołwjał.

Što je za Waš ansambl w přihotach na festiwal najwažniše?

S. Handrik: Dźe nam předewšěm wo to, reje kwalitatiwnje dale polěpšić. „Rjedźimy“ je takrjec, zo bychu je wšitcy rejwarjo prawje wobknježili. Do programa su zapřijate starše reje z wulkej skupinu, kaž na přikład „Mazurka“ a „Entrée“, kotruž tónraz dorostowa skupina předstaji. Mamy nowy dorost, a jón chcemy na festiwalu prezentować. Přidatnje mamy lětsa někotre nowosće, jenož jednu pak přeradźu. Naš wuměłski nawoda Jan Kozelnický, z kotrymž wšak stajnje zaso nowe reje nazwučujemy, je nam reju „Łapanje kokota“ znowa wobdźěłał.

Kelko rejwarkow a rejwarjow SFAW tuchwilu ma?

S. Handrik: Dorostowa skupina ma 24 čłonow, z nich je wosom hólcow a 16 holcow w starobje 13 do 15 lět. Čłonojo su z wokoliny Chrósćic, Worklec, Koslowa a Pančic-Kukowa. Někotři su samo z Hózka. Wulkej skupinje w starobje 19 do 30 lět přisłuša šěsć rejwarjow a wosom rejwarkow.

Zmužitosć a kmanosć posrědkować

srjeda, 07. junija 2017 spisane wot:

6. fachowy dźeń kulturneho kubłanja w Zhorjelcu-Klingenwaldźe zaběraše so z temu „Spěwanje je poprawna maćeršćina wšitkich ludźi“. Andreas Kirschke je so z organizatorom dnja Ulfom Großmannom wo motiwaciji, zaměrach a dopóznaćach rozmołwjał.

Što su Waše dopóznaća z fachoweho dnja?

U. Großmann: Mějachmy połsta wobdźělnikow a wšitcy běchu zahorjeni. Su tež derje sobu dźěłali. Wosebje mje zwjesela, zo njewužiwaja jenož młodźi pedagogojo a tajcy, kotřiž chcedźa na tym polu skutkować, poskitk dalekubłanja. Mjeztym přichadźeja tež nazhonići pedagogojo na fachowy dźeń. Po temach, kaž stej to zažne rěčne spěchowanje a wuměłske kubłanje smy so lětsa spěwanju, jako elementarnej kulturnej technice wěnowali.

Na čo so fachowy dźeń pod hłownym hesłom kulturne kubłanje wusměrja?

Mjeńšiny njejsu same

srjeda, 31. meje 2017 spisane wot:

Referentka Braniborskeho krajneho sejma za tamnišu serbsku radu Birgit Ginkel bě lětsa prěni raz na kongresu Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin w rumunskim Cluju-Napoce. Bianka Šeferowa je so z njej rozmołwjała.

Z kotrymi wočakowanjemi sće na kongres přijěła?

B. Ginkel: Najprjedy raz je rjenje, zo so narodne mjeńšiny z cyłeje Europy tu zetkawaja, zo bychu přirunowali a widźeli, kajke je połoženje pola druhich. Tole sym tak wočakowała, a tomu tež tak bě. Při­wšěm měnju, zo njebě dosć wuměny. Často su jeno přednošowali.

Što je Was wosebje zajimowało?

B. Ginkel: Chcych so wobhonić wo zastupnistwje mjeńšin w parlamentach, zo bych widźała, kak to wšelke mjeńšiny zdokonjeja. W Rumunskej dźě su tež mjeńšiny w knježerstwje zastupjene. Tež zastupjerjo južnotirolskeje mjeńšiny sedźa w Romje w parlamenće.

Kotry zaćišć maće nětko po kongresu?

B. Ginkel: Narodne mjeńšiny w Europje njejsu same. Lětne zetkanje na kongresu FUEN, kotryž so stajnje něhdźe druhdźe wotměwa, wubudźa swójbne začuće.Wutrobny dźak!

Najjužniša wěža steji na Kaponicy

srjeda, 31. meje 2017 spisane wot:

Po wysokich temperaturach minjeneho tydźenja ma Thomas Sobczyk, zamołwity w Budyskim krajnoradnym zarjedźe za škit před lěsnymi wohenjemi, połoženje nastupajo strach lěsnych wohenjow za kritiske. Axel Arlt je so z nim rozmołwjał.

Bě suchota do wčerawšich a nócnych spadkow dźensa wohrožaca za lěsy?

T. Sobczyk: W Budyskim wokrjesu mějachmy minjeny tydźeń šěsć lěsnych wohenjow. To žno mam za kritiske.

Su lěsy stajnje wobstražowane?

T. Sobczyk: Najwjetši strach, zo so lěs pali, je wot 1. měrca hač do 30. septembra. W tym času wokrjes nad lěsami prawidłownje­ stražuje. Hižo w měrcu a apry­lu běchu wohnjostražne wěže wo­spjet wobsadźene, minjenej tydźenjej pak wšědnje. Póndźelu na přikład mějachmy poměrnje wulki strach lěsneho wohenja ze schodźenkom IV.

Kak su škitne naprawy strukturowane?

Hakle njedawno dožiwichmy oratorij „Serbske jutry“, nětko čaka hižo dalši na serbsku zjawnosć. Tak přednjese pod nawodom Friedemanna Böhmy chór 1. serbskeje kulturneje brigady – podpěrany wot orchestra Serbskeho ludoweho ansambla a solistow – „Podlěćo“ Korle Awgusta Kocora 11. junija w Róžeńčanskej putniskej cyrkwi. Cordula Ratajczakowa je so z Budyskim tachantskim kantorom rozmołwjała.

Štó je mysličku koncerta zrodźił?

F. Böhme: Před někotrymi lětami bě Würzburgski­ dirigent a cyrkwinski hudźbnik Christian Kabitz oratorij „Podlěćo“ znowa instrumentował. Instrumentacija je wusměrjena na mału wobsadku orchestra a zaklinči nětko prěni raz. Kocorowy original ma přewod z klawěrom. Dotal smy přeco wersiju Jana Bulanka za wulki romantiski orchester słyšeli. W samsnym času wobroći so SLA tehdy na brigadu z prašenjom, hač nochcemy oratorij předstajić. Sym so zwólniwy wuprajił, jón z młodymi spěwarjemi nazwučować.

Fotografujće swoju wokolinuo!

póndźela, 29. meje 2017 spisane wot:

Swoje masterske dźěło chce studentka sociologije Judith Fischer z Wiena wo přesydlenju we łužiskim brunicowym rewěrje pisać. Za to trjeba wona aktiwne sobudźěło wobydlerjow. Cordula Ratajczakowa­ je so z młodej slědźerku rozmołwjała.

Što bě Wam nastork, so z přesydlenjom we Łužicy rozestajeć?

J. Fischer: Mój nan bě docent slawistiki na Wienskej uniwersiće. Jako organizowaše jeho kolegina w lěće 2013 slědźersku jězbu pod hesłom „Na slědach Serbow we Łužicy“, je so wón prašał, hač nochcu sobu­, a sym składnosć wužiła. Wosebje jedne dožiwjenje je hłuboki zaćišć we mni zawostajiło. Štož widźach z wuhladnišća na Wochožansku jamu, skutkowaše na mnje kaž měsačkowa krajina. Napohlad bě šerjacy, zdobom realny a surealny. W tym wokomiku bě mi jasne, zo chcu so z tematiku dale zaběrać. Dokładne slědźenje pak by za bachelorske dźěło přewjele było, tuž sym sej temu za masterske dźěło wobchowała.

Što chceće wuslědźić?

Zhromadnješěsć lět wuknyć

srjeda, 24. meje 2017 spisane wot:

Sakska šulerska rada zahaji spočatk tohole­ tydźenja iniciatiwu, podlěšić zakładnošulski­ čas wot štyrjoch na šěsć lět. Milenka Rječcyna je so z rěčnikom rady Leonardom Kühlewindom­ rozmołwjała.­

Čehodla je tale tema Sakskej šulerskej radźe wažna?

L. Kühlewind: Zasadnje nimamy k tejle problematice poziciju. W zańdźenych měsacach pak zwěsćichmy, zo wobsteji potrjeba diskusije. Dokelž su mnohe znapřećiwjace so měnjenja, hač měli zakładni šulerjo štyri lěta abo dlěje zhromadnje wuknyć, smy so rozsudźili so šulerjow samych prašeć. Nětko smy wćipni na wuslědk.

Nowelěrowany šulski zakoń je wobzamknjeny. Čehodla so hakle nětko z tejle temu rozestajeće?

L. Kühlewind: Naš wid na to, hač měli zakładni šulerjo štyri abo šěsć lět zhromadnje wuknyć, je generaciske prašenje. Rozsudźimy-li so w Sakskej přichodnje za dlěše zhromadne wuknjenje na zakładnej šuli, budu hišće mnohe diskusije trěbne a wjele detailow ma so wotwažować a rozjasnić. Mamy to za dołhotrajny proces. Zdobom pak myslimy, zo je runje nětko prawy čas za diskusiju.

nawěšk

nowostki LND