Lećće z časom – ale lećće

pjatk, 18. oktobera 2019 spisane wot:
Milenka Rječcyna

Kajka to namołwa: „Lećće z časom“. Wona njeměni, zo měł čłowjek z lětadłom po puću być a časowe mjezy swěta přeprěčić. Wjele bóle sej Jakub Bart-Ćišinski w swojej sławnej basni přeješe a žadaše, zo by lud swój duch wotewrěł za to, štož so na swěće chowa a hiba. Wón namołwješe kóždeho, sej nowe pola wotkryć – tajke myslenja, sonow a fantazije, ale tež struchłych dopóznaćow.

We wobłuku wubědźowanja „Čiń sou!“ spěchowana ideja „Jakub Bart­Ćišinski – projektowe dny za wyše šule“ tworješe za to mjez serbskimi a serb­šćinu wuknjacymi šulerjemi 9. a 10. lětnika serbskich a serbšćinu wuwučo­wacych šulow Hornjeje Łužicy zakład. A projekt sta so přewšo wuspěšny! Partnerojo, regio­nalnej rěčnicy za terenaj župow­ „Michał Hórnik“ a „Jan Arnošt Smoler“, projek­towa sobudźěłaćerka Domowiny a socialne dźěłaćerki Rěčneho centruma WITAJ­ Budyšin njejsu jeničce zrodźili dobru­ ideju, ale su ju wobsa­howje a wosobinsce ze žiwjenjom pjelnili. Projekt ze stron Sakskeje spěchować, bě woprawnjene.

Wšitcy měli wo wótčincach wědźeć

štwórtk, 17. oktobera 2019 spisane wot:

Annika Jähn z Klóšterskeje Noweje Wsy je šulerka Wyšeje šule „Korla Awgust Kocor“ Kulow. Wona bě wobdźělnica projekta župy „Michał Hórnik“ wo Jakubje­ Barće-Ćišinskim. Milenka Rječcyna­ je so ze 16lětnej młodostnej w Pančicach-Kukowje rozmołwjała.

Kak dołho hižo serbšćinu wuknjeće?

A. Jähne: Na šuli mam serbšćinu mjeztym dźesać lět. Na zakładnej šuli běch w serbskej rjadowni. Sym pak tež hižo do toho rěč wuknyła. Chodźach do Němčanskeje pěstowarnje „Pumpot“.

Maće w swójbje serbskorěčne korjenje?

A. Jähn: Ně, scyła nic. Našej staršej scyła­ serbsce njemóžetaj. Jeničce někotre wobroty, kaž ,Božemje‘ abo ,Witajće k nam‘. Kaž prajene, móžetaj zakładne słowa. Wšako njejstaj wot doma serb­šćinu wuknyłoj. Mój mjeńši bratr Ta­mino pak na Kulowskej Krabatowej zakładnej šuli tohorunja serbšćinu wuknje. Tež wón je w Němcach do pěstowarnje chodźił.

Z kotreje přičiny staj staršej Waju na serbšćinu słałoj, tež hdyž z njej poprawom scyła­ žadyn zwisk nimataj?

Poradźowarjo za wuběrki pytani

štwórtk, 17. oktobera 2019 spisane wot:

Wo dalšim skutkowanju serbskeho dźěłoweho kruha je Axel Arlt rěčał ze społnomócnjenej za serbske naležnosće wokrjesa Budyšin Reginu Krawcowej.

Je gremij hižo započał dźěłać?

R. Krawcowa: Přihoty hišće chwilku traja. Termin prěnjeho posedźenja gremija je 27. nowembra.

Domowina je pjeć Serbow delegowała. Su frakcije wokrjesneho sejmika swojich zastupjerjow-radźićelow hižo pomjenowali?

R. Krawcowa: Dotal stej jeno frakciji CDU a Lěwicy swojich zastupjerjow pomjenowałoj. Tamni bohužel hišće nic. CDU je mjena štyrjoch wokrjesnych radźićelow zapodała: Dawida Statnika, kiž přisłušeše dźěłowemu kruhej za SWZ hižo w minjenej wólbnej dobje, zastupuja wjesnjanostaj Rakec, Sven Nowotny, a Radworja, Wincenc Baberška, kaž tež Budyski měšćanosta dr. Robert Böhmer. Za Lěwicu steji znowa Hajko Kozel k dispoziciji. Jeho skutkowanje je so w zańdźenych pjeć lětach w tym wuznamjeniło, zo je so z wobstajnymi naprašowanjemi wo polěpšenje strukturow w krajnoradnym zarjedźe a we wokrjesu prócował.

Što maće za trěbne, zo by so wobdźělenje ze stron frakcijow polěpšiło?

Kupcy přednoški k medicinje derje přiwzali

štwórtk, 17. oktobera 2019 spisane wot:

Budyska Měšćanska apoteka je minjene tydźenje wjacore přednoški wo lěkowanju a alternatiwnych metodach přewjedła. Z wobsedźerku lěkowarnje w centrumje sprjewineho města Sylwiju­ Jancynej je so Janek Wowčer rozmołwjał.

Štó je mysličku zrodźił přednoški k alternatiwnemu lěkowanju přewjesć, skerje wy jako apoteka abo waši kupcy?

S. Jancyna: Mysličku smy mjez kolegowkami zrodźili. Mamy mjenujcy hižo wot junija tohole lěta před apoteku twarnišćo. Tuž smy wo tym rozmyslowali, kak a z čim móhli swojich kupcow dale k nam wabić. Wuslědk bě rjad přednoškow k alternatiwnej medicinje.

Kelko přednoškow sće přewjedli?

Muka w nowym wudaću

wutora, 15. oktobera 2019 spisane wot:

„Statistika Łužiskich Serbow“ Arnošta Muki (1854–1932) ma přichodny tydźeń w němskim přełožku w LND wuńć. Kajki wuznam kniha dźensa ma, wo tym je so Cordula Ratajczakowa z přełožerjom dr. Robertom Lorencom rozmołwjała.

Čehodla sće 133 lět staru knihu přełožił?

R. Lorenc: „Statistika“ je jedyn z najwažnišich tekstow sorabistiki, kiž njebě dotal přełoženy. Nimo toho eksistuje jenož prěni nakład z 19. lětstotka. Poprawom pak słuša tež k zakładnym tekstam němskeje ludowědy. A dokelž žadyn přistup k serbskej statistice njemějachu, njejsu němscy ludowědnicy ju tež na wědomje brali. Nimo toho trjeba kóždy, kiž so we Łužicy za domiznowědu zajimuje a serbšćinu njewobknježi, tule knihu, kotraž wopisuje serbsku Łužicu na proze industrializacije.

Što namaka čitar w knize?

„Nowy rjad bě moja ideja“

póndźela, 14. oktobera 2019 spisane wot:

Nowy hudźbno-literarny rjad SLA „Zynki­ a linki“ zahaji srjedu wječor w Röhr­scheidtowej bašće Stanisław Brankačk. Z dźiwadźelnikom, kiž w Lip­sku­ skutkuje, je so Cordula Ratajczakowa rozmołwjała.

Što Was wabi so na nowym rjedźe „Zynki a linki“ wobdźělić?

S. Brankačk: Rjad wšak bě moja ideja. Loni mějach poprawom režiju za ptači kwas přewzać, njeje pak k tomu dóšło, dokelž běch schorjeł. Pozdźišo přebywach nahrawanja dla w Budyšinje, a dźěch­ SLA, zo bych intendantku Judith Kubicec zeznał. Smój so derje rozmołwjałoj, smój powědałoj a powědałoj. Mjez druhim chcyše wona wědźeć, hač nimam snano ideju za nowu mału formu. A namjetowach jej, literaturu z hudź­bu zwjazać. Hižo na wróćopuću w awće přińdźe mi roman Jurja Brězana „Stary nan“ do mysli. Na to bě chwilku měr, doniž­ njedóstach naprašowanje ter­mi­na dla wokoło swjatkow. Bě to tehdy překrótkodobne, zdobom pak takrjec startowy signal započeć.

Čehodla runje „Stary nan“ Brězana?

Wo wuměłstwje so zakuzłać dać

pjatk, 11. oktobera 2019 spisane wot:

Wuměłča Sarah Rechberger bě z pro­jektomaj „Rysowanje po hwězdach“ a „Zwjazanosć wutrobow“ na projekće „LandArt podłu Jawory“ wobdźělena. Z Awstričanku, kiž bě wuměłstwo/transmedialne wuměłstwo we Wienje a w Berlinskim instituće za rumowe eksperimenty studowała a kotraž wot lěta 2010 swoje twórby mjezynarodnje wustaja, je so Heike Irion rozmołwjała.

Kajke bě dźěło w Njebjelčicach za Was?

Wjele zboža a krutu strowotu přejachu dźensa w Jaseńcy Ludwigej Zahrodnikej nimo přiwuznych a wulkeje ličby wjesnjanow tež bywši jeho kolegojo lektorata za šulske knihi LND a mnozy jeho přećeljo k 80. narodninam.

Narodźił je so jubilar 10. oktobra 1939 a zastupi nazymu 1945 w Chrósćicach do šule. Po 8. lětniku dźěše na nowu Serbsku wyšu šulu w Pančicach. Złožiwši srjedźnu zrałosć studowaše dalšej dwě lěće na Serbskim wučerskim wustawje w Małym Wjelkowje. Po złoženju statneho eksamena nastupi w septembru 1957 swoje dźěło w redakciji serbskich wučbnicow, štož bě tehdy spočatnje hišće wotnožka nakładnistwa Volk und Wissen. Njesprócniwje a pilnje dźěłaše spočatnje jako redakciski asistent za předmjetaj stawizny a geografija. Runočasnje absolwowaše štyrilětny listostudij na Budyskim Serbskim pedagogiskim instituće. Docpěwši tak kwalifikaciju wučerja za wyši schodźenk zmištrowa wot 1966 dalše štyri lěta dalokostudij na Pedagogiskej wysokej šuli w Drježdźanach w předmjeće stawizny.

Přećelska porada jej wažna

srjeda, 09. oktobera 2019 spisane wot:

Wot 1. oktobra 2019 skutkuje Mila Zacha­riasowa tři dny wob tydźeń jako fa­chowa poradźowarka za žłobiki, pěsto­warnje a horty ze serbskorěčnym poskitkom w Delnjej Łužicy. Milenka Rječcyna je so z kubłarku rozmołwjała.

Što je Was wabiło nadawk přewzać?

M. Zachariasowa: Wo tym wobłuku dźěła bě hižo rěč w lěće 2013, a to ze Serbskim šulskim towarstwom, Rěčnym centrumom WITAJ w Choćebuzu kaž tež z braniborskim ministerstwom za młodźinu, kubłanje a sport. Pohnuło k tomu bě prašenje, kak ludźi na bazy podpěrać. W lěće 2015 so Serbskemu šulskemu towarstwu poradźi mje jónu wob tydźeń z dźěła jako kubłarka wuswo­bodźić. Tak móžach do druhich skupin w dalšich dźěćacych dnjowych přebywanišćach hić, zo bych tam projekty a didaktiske dźěło podpěrała.

Što běše zakład wo tym rozmyslować, facho­we poradźowanje zawjesć?

Jubilej muzeja porjadnje swjećić

wutora, 08. oktobera 2019 spisane wot:

Muzej Budyšin swjeći lětsa 150. róčnicu załoženja. Kónc tydźenja docpěje swjatk swój wjeršk. Bosćan Nawka je so z nawodu institucije dr. Jürgenom Vollbrechtom rozmołwjał.

Knježe Vollbrechto, što móžeće nam wo swjedźenskich zarjadowanjach přeradźić?

J. Vollbrecht: Na žurli wulkeho domu Budyskeho Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła chcemy jubilej sobotu wječor porjadnje woswjećić. Dotal je so hižo ně­hdźe 300 ludźi přizjewiło. Čestny rěčnik budźe direktor Drježdźanskeho Němskeho hygienoweho muzeja dr. Klaus Vogel.­ Nimo toho staj mjez druhim ministerski prezident Sakskeje Michael Kretschmer a Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens připowědźenaj. Dohromady po­rěči wosom wosobinow. Trio Milón­ chce swjedźeń hudźbnje wobrubić.

Samsny dźeń chceće tež přichodnu wo­sebitu wustajeńcu wotewrěć ...

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND