Swobodu njewoprować
Na dnju pozdatneho nadpada trutow na Lipšćanske lětanišćo sym sama jenož něšto hodźin do toho z dowola so nawróćiwši z lětadłom tam přizemiła. Za mnje bě to najprjedy raz cyle normalny pućowanski dźeń. Nazajtra dóstach powěsć wo atentaće. A cyle sprawnje: To je we mni něšto wuskutkowało. Prašam so: Sym so snadnje katastrofje wuwinyła? Što by so stało, bychu-li so podawki jenož wo něšto hodźin přesunyli? Wězo nochcu ničo dramatizować. Ale sy-li sam na tym městnje był, kiž sta so krótko pozdźišo z cilom pozdatneho nadběha, potom dóstanje tajka powěsć nadobo cyle hinaši woznam – wona će wosobinsce potrjechi.
Załoža towarstwo za šulu
Iniciatiwna skupina za swobodnu serbsku šulu chce spěchowanske towarstwo załožić. Milenka Rječcyna je so z Kristinu Rječkec rozmołwjała.
Na koho so z towarstwom měriće?
Wočakujemy na załoženskim zarjadowanju staršich, kotřiž chcedźa swoje dźěći na tutej šuli přizjewić a šulu sobu wutworić. Witani su wosebje tež pedagogojo kaž tež wowki a dźědojo.
Kotre nadawki towarstwo změje?
Jeho čłonojo njestaraja so jenož wo pjenježne dary a spěchowanske srědki, skerje zastupuja mnohe zajimy za wutworjenje tuteje šule. Wšako je naš wotpohlad, wosebje zhromadnosć spěchować. K tomu njesłušeja jeničce šulerjo, ale tež jich starši, wowki a dźědojo.
Kotre wobsahi změje załoženske zarjadowanje towarstwa?
Hudźba a dopomnjenki
Dolly Parton je zemrěła. Hudźbnje zajimowanych ludźi, ke kotrymž so sam tež liču, wšak je powěsć zrudźiła, mje pak je zdobom zadźiwała. W mojimaj wočomaj je US-ameriska country-hudźbnica legenda, kotraž je so hižo za čas jeje žiwjenja zwěčniła. Jeje w lěće 1973 wušły spěw „Jolene“ je něhdźe 100 wuměłcow po cyłym swěće z wulkim wuspěchom znowa interpretowało. Tež ikoniski hit 1990tych lět „I Will Always Love You“, z kotrymž je spěwarka Whitney Houston z grandioznym hłosom masy zahoriła, je z pjera Dolly Parton.
Wólby derje přihotowane
Za wólby noweho wjesnjanosty Njebjelčanskeje gmejny njedźelu, 6. septembra, je zarjadniski zwjazk Při Klóšterskej wodźe w Pančicach-Kukowje zamołwity.
Z předsydu zwjazka Stefanom Andersom je so Stefan Šmit rozmołwjał.
Knježe Anderso, za dobry tydźeń přewjedu so wólby w Njebjelčicach a přisłušnych gmejnskich wsach. Su přihoty w dalokej měrje zakónčene?
Haj, wulki dźěl přihotow je hižo zakónčeny. To wšak su zwjetša běrokratiske nadawki. Tak maja so wólbne lisćiny nastajić a spřihotować, pomocnicy za wólby a wuličenje hłosow narěčeć a přirjadować kaž tež kmana městnosć za wólby namakać. To wšo pak je tak daloko zrjadowane, zo móža so wólby z organizatoriskeje strony porjadnje a po předpisach přewjesć.
Jako jenički kandidat nastupi Thomas Klar z Miłoćic. Je potajkim hižo dočasnje jasne, zo budźe wón přichodny wjesnjanosta Njebjelčanskeje gmejny?
Dźěłarnička lětsa w Bělšecach
Wuměłska dźěłarnička Spěchowanskeho kruha za serbsku ludowu kulturu wotměje so lětsa w Bělšecach (Ebendörfel). Milenka Rječcyna je so z čłonku předsydstwa Helenu Pallmannowej rozmołwjała.
Z kotreje přičiny podaće so lětsa do Bělšec?
Zašłe lěta smy husto w druhich kónčinach Łužicy přebywali, w Slepom, Njechornju, Hórnikecach abo tež w Delnjej Łužicy. Lětsa smy chcyli Budyšinej bliže być. Naš cil je hora Lubin ze kamjentnymi postawami sydom serbskich kralow. Wone pak njebudu nam jenički motiw, ale tež přiroda. Nic naposledk změjemy daloki wid do doliny.
Hdźe chceće přebywać?
Dźěłać móžemy na ležownosći kamjenjećesarja Markusa Herolda w Bělšecach, kotryž je postawy z pěskowca wurězbował. Přenocować chcemy w Čerwjenej korčmje w Splósku (Pielitz). Załožba za serbski lud nas financielnje podpěruje, dźěl kóštow pak njesu wobdźělnicy sami.
Móža so hišće zajimcy za kurs přizjewić?
Wobšudnistwa přiběraja
Přestudować rozprawu Zhorjelskeje policajskeje direkcije a wotwažować, što hodźało so z njeje wozjewić a što nic, słuša hižo wjele lět k mojemu wšědnemu nowinarskemu dźěłu. Po začuću běchu wšitke delikty hižo zastupjene: ćeknjenja z wobchadnych njezbožow, zadobywanja do wobchodow, bijeńcy w bydlenjach, drogi a wjele, wjele dalšeho. Měnjach, zo mje hižo ničo šokować njemóžeše.
Mjeztym pak jewja so w rozprawach njeskutki, kotrež mje kóždy raz znowa rozhorjeja, mjenujcy wobšudnistwa najwšelakorišeho razu při telefonje. Mi so zda, zo dźeń a bóle přiběraja. Mjeztym zo běchu to spočatnje hišće cyle wulke wuwzaća, dyrbi policija wo tajkich padach nětko nimale tydźensce rozprawjeć. Hakle njedawno je žona w Běłej Wodźe wjace hač 20 000 eurow zhubiła, dokelž je cuzym při telefonje dowěriła a pječa lukratiwnu inwesticiju za sebje wužić chcyła. Pjenjezy su fuk.
Nětko hižo za klětu přizjewić
Tuchwilu maja starši swoje dźěćo, kotrež klětu do šule zastupi, za zakładnu šulu přizjewić. Referentka za zjawnostne dźěło pola krajneho zarjada za šulu a kubłanje Christiane Zichel wotmołwi po dorěčenju z LaSuB w Budyšinje na prašenja Milenki Rječcyneje.
Hdy startuje na serbskich zakładnych šulach Budyšin, Chrósćicy, Pančicy-Kukow, Worklecy, Radwor a Ralbicy přizjewjenje šulskich nowačkow za šulske lěto 2027/2028?
Šulscy nawodźa skedźbnjeja kóžde lěto w meji w zjawnej informaciji na městnosć a čas za přizjewjenje šulskich nowačkow za přichadźace šulske lěto a nošer šule na wotpowědny šulski wobwod. Zakładna šula je bydlenju dźěsća zasadnje bliska. To potrjechi tež šulske wobwody, w kotrychž su wjacore zakładne šule zaměstnjene. Starši abo staraćeljo maja swoje dźěćo w dobje wot 1. awgusta hač do 15. septembra přizjewić. To je do šulskeho porjada za zakładne šule po cyłej Sakskej zapisane.
Što dyrbja starši při tym wobkedźbować, hladajo na serbske rěčne wuměnjenja swojich dźěći, kotrež chcedźa jako šulscy nowačcy na tutych šulach wuknyć?
Šula w Slepom kaž magnet
Zjawny skandal wokoło projekta eksterneho poskićowarja běše zašłe šulske lěto za Wyšu šula Slepo wulke přidatne wužadanje. Je to mjeztym wothóčkowane a kak so šula na šulske lěto 2026/2027 hotuje? Wo tym je so z jeje direktorom Janom Hrjehorjom naš redaktor Lukáš Novosad rozmołwjał.
Je „porno-njezbožo“ skónčnje nimo?
To je so změrowało, wo tym podawku so hižo njerěči. Dźensa připołdnju bě kultusowy minister Conrad Clemens pola nas w šuli. Wón je so wšěm hišće raz za to podźakował, zo smy měrnje, dokładnje a wěcownje ze skandalom wobchadźeli.
Je šula z podawka něšto dobreho měła?
Wuslědki špatnych podawkow su zwjetša dobre. Šulerjo, sobudźěłaćerjo, starši a dalši su na realnym přikładźe spóznali, kak spěšnje so wopačne informacije wot prawicarskopopulistiskeje strony šěrja. Na wšelakorych runinach bě to wučba, kotruž we wučbnych planach njenamakaš. Šulerjo, wučerki a wučerjo, naš personal, nošer šule, zamołwići šulskeho hamta a druzy – wšitcy su jako cyłk jara derje hromadźe dźěłali a dźerželi.
Młodostni a jězbne šule we wuskosćach
Dźensa před 133 lětami wotměchu so prěnje pruwowanja jězdźenja z awtom. Pariska policija, kotraž je přewjedowaše, chcyše zwěsćić, kak znajmjeńša 21lětny pruwowanc z awtom jědźe a što wo nim wšitko wě. A wón dyrbješe samo małe reparatury na awće zmištrować.
Štóž chce dźensa jězbnu dowolnosć měć, ma najprjedy teoriju nawuknyć a so po tym pruwować dać. Po tym ma mnoho hodźin po kraju jězdźić a awto wodźić zwučować. A za wšo to ma dale a wjac pjenjez nałožować.
Płaćizna za jězbne wukubłanje je imensna a na kóncu so prašeš: Čehodla to? Po mojim měnjenju je chětro přehnate, sej wot młodeje generacije, kotraž njeje hišće bohata, telko pjenjez za jězbnu dowolnosć žadać. Tuchwilu płaćiš za zarjadniske procedere a teoretisku wučbu na jězbnej šuli zakładnu płaćiznu we wysokosći něhdźe 400 eurow. Wuknjenske materialije płaća přidatnje něhdźe 75 eurow, inkluziwnje knihi a wuknjenskeje app.
Serbski derby a tójšto wjace
Kołowokoło Chróšćanskeho sportnišća budźe jutře wulki hołk a tołk. Wo tym je so Stefan Šmit z předsydu Sportoweje jednotki Chrósćicy Tadejom Cyžom rozmołwjał.
Knježe Cyžo, ze serbskim derbyjom mjez Chróšćanami a Ralbičanami nowu koparsku sezonu zahajić – za koparjow samych, ale wězo tež za přiwisnikow serbskeje kopańcy drje ničo rjeńšeho njedawa. Kak je k tomu dóšło?
Smy so pola Zapadołužiskeho koparskeho zwjazka naprašowali, hač móhli jako towarstwo (WFV) zahajensku hru noweje sezony wokrjesneje wyšeje ligi pola nas w Chrósćicach wuhotować. Zwjazk bě tomu wotewrjeny a je serbski derby Sportoweje jednotki Chrósćicy přećiwo Sokołej Ralbicy/Hórki namjetował. Tomu smy wězo jara rady přihłosowali a nětko so hobersce na tutu wosebitu hru a na zahajenje sezony wjeselimy.
Horjany přećiwo Delanam – to njebudźe zawěsće jenož z widom na temperaturu horcy bój na trawniku. Kajku hru wočakujeće?
