Kubłacy měli wjacerěčnosć spěchować

póndźela, 14. januara 2019 spisane wot:

„Kóžde dźěćo ma swoju maćeršćinu“ rěka brošurka, wudata wot města Budyši­na. Milenka Rječcyna je so z inicia­torku a awtorku dr. Beatu Brězano­wej rozmołwjała.

Na koho so brošurka wusměrja?

B. Brězanowa: Informacije su spisane za kubłarki a kubłarjow, skutkowacych w dźěćacych dnjowych přebywanišćach, kotrež njejsu na wjacerěčne poskitki wusměrjene, byrnjež tam dźěći z druhimi maćeršćinami hač němčinu měli.

Što bě přičina, tajku brošurku zestajeć?

B. Brězanowa: Migracija tež w Budy­šinje a wokolinje přiběra. Wobkedźbu­jemy pak, zo starši ze swojimi dźěćimi husto němsce rěča, město toho zo bychu jim maćer­šćinu posrědkowali. To wuchadźa mjez druhim z pokiwow kubłarkow a kubłarjow, kotřiž staršim praja, zo měli dźěći hač do zastupa do šule dobre němskorěčne znajomosće měć.

A njeje tomu tak, zo maja dźěći ze zastupom do šule němčinu wobknježić?

Rjemjesło a dwě stronce medalje

štwórtk, 10. januara 2019 spisane wot:

Kaž kóžde lěto bě tež Zwjazk serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow (ZSRP) loni jara aktiwny. Bianka Šeferowa je so po­la předsydki Moniki Cyžoweje wobhoniła, što ZSRP tuchwilu zaběra. A kaž so wujewi, ma rjemjesło kaž wšo druhe dwě stronce medalje.

Kak posudźujeće połoženje serbskich rjemjeslnikow a předewzaćelow? Hdźe maće ćeže?

M. Cyžowa: Tuchwilu maja wšitcy dosć a nadosć nadawkow. Maja derje pjelnjene knihi a nimaja přičinu skoržić. Přiwšěm je jim ćežko kwalifikowanych fachowcow a docyła wučomnikow nańć. Naše lońše prócowanja njeběchu dotal bohužel wuspěšne.

Zwjazk je w zašłosći zaměrnje na šulach za powołanje w rjemjesle wabił.

M. Cyžowa: Loni so nam to bohužel poradźiło njeje. Planowanu ekskursiju ze šulerjemi Radworskeje wyšeje šule njemóžachmy organizatoriskich přičin ze stron kubłanišća dla přewjesć. Tež zwólniwosć rjemjeslnikow, do šulow hić a wabić, woteběra. Wšako wopruja cyły dźěłowy dźeń. Wulke płody dźě z toho dotal žnjeli njejsu.

Sće loni nowych čłonow w serbskim zhromadźenstwje witać móhli?

Lěto 2018 bě turistikarjam, tak je znajmjeńša ze wšelakich stron słyšeć, spomóžne. Tež we łužiskej jězorinje zhladuja zamołwići na wuspěšne lěto. Bianka Šeferowa je so pola jednaćelki turitiskeho zwjazka Łužiska jězorina Kathrin Winkler za bilancu wobhoniła.

Kak hódnoćiće ličby hosći, kotřiž su jězorinu loni wopytali?

K. Winkler: Doskónčne daty statistikarjow hakle w měrcu předleža. Zakładnje pak wuchadźamy z toho, zo mějachmy tež w lěće 2018 stopnjowanje ličby přenocowanjow. Za to smy so prawi­dłownje w přebywanišćach regiona naprašowali. Problematiske pak bě, zo běchu w Sakskej a Braniborskej w samsnym času lětnje prózdniny. Dokelž stej wobaj krajej ze swojimi wulětnišćemi wažnej ćežišći, bě hłowna sezona tuž chětro krótka. Pozitiwnje wuskutkowało je so horce lěćo we wobłuku campingownišćow, kotrež běchu jara derje wućežene. Na tamnym boku pak je horcota wulětnišćam, kaž wu­wuznemu mostej F 60, mjenje wopyta wobradźiła.

Je znate, kelko pjenjez turist we łužiskej jězorinje­ přerěznje wudawa?

Skała domicil wuměłstwa

póndźela, 07. januara 2019 spisane wot:

Hubert Lange je čłon předsydstwa towarstwa­ Kamjenjak. Mjez druhim organizuje wón hodźinske wodźenja po Miłočanskej­ skale. Měrćin Weclich je so z nim rozmołwjał.

Kak hódnoćiće lěto 2018 nastupajo wuwiće Miłočanskeje skały?

H. Lange: Móžu rjec, zo bě to wuspěšne lěto, w prěnim rjedźe wšak hladajo na 12. mjezynarodnu rězbarsku dźěłarničku. K tomu přińdźe jako nowe předewzaće našeho 25čłonskeho towarstwa, zo so za socialnje słabych towaršnosće zasadźamy a jim pomhamy. Čestnohamtsce smy tež wukrajnikam poboku.

Su tež lětsa wodźenja po skale móžne?

H. Lange: Haj, wodźenja po Miłočanskej skale dale poskićam. To je w zajimje Kamjenjaka a runje tak w zajimje permakultury, kotruž chcemy tule nimo domjacym, pućowacym kaž tež turistam znazornić. To rěka, zo chcu ju zajimcam cyle wědomje spřistupnić. Skała a permakultura słušatej na kóždy pad hromadźe.

Wodźenja pak njejsu jenož we wobłuku rězbarskeje dźěłarnički. Kak su je wopytowarjo w běhu lěta hewak přiwzali?

Zymny wichor hosći wottrašił

póndźela, 07. januara 2019 spisane wot:

Slepjanski Serbski kulturny centrum móže za lěto 2018 dobru bilancu sćahnyć. Přiwšěm mějachu so tam z njeluboznosćemi bědźić, kaž Jost Schmidtchen w rozmołwje z nawodnicu SKC ­Sylwiju Panošinej zhoni.

Knjeni Panošina, jutrowne wiki su kóžde lěto wjeršk w dźěle Serbskeho kulturneho centruma. Loni pak sće z nimi chětro ćeže měli.

S. Panošina: Dyrbju přiznać, zo su nam lońše jutrowne wiki najwjetši deficit wopytowarjow wšěch časow wobradźili. Mjeztym zo mějachmy w lěće 2017 rekordny wopyt něhdźe 3 500 ludźi, bě jich loni přewšo chłódnych temperaturow a zymneho wětřika dla jenož 1 800, potajkim jenož něhdźe połojca. Z tajkimi zjawami dyrbimy žiwi być. W běhu lěta pak mějachmy tež lěpše časy.

Móžeće to dokładnišo rjec?

S. Panošina: Za zarjadowanja na žurli bě zajim dosć wulki. Tak bě wustup telewizijneho lěkarja dr. Carstena Lekutata runje tak wupředaty kaž wustupaj Slepjanskeho folklorneho ansambla k zapustej a w adwenće. Dźeń do patoržicy běchu tohorunja wšitke městna wob­sadźene, jako pokazachu dźěćom bajku wo Čerwjenawce.

Lěpše hač jutrowne bě potom kermušne wjedro.

Nastork za žiwu dwurěčnosć

štwórtk, 03. januara 2019 spisane wot:

Wot lětušeho płaći Serbski komunalny program­ w Sakskej. Z njeho dóstanje kóžda komuna w dwurěčnym sydlenskim rumje njewobmjezowanu lětnu podpěru 5 000 eurow, zo by serbšćinu spěchowała. Z Marju Michałkowej, předsydku Rady­ za serbske naležnosće Sakskeje, je Andreas Kirschke wo tym porěčał.

Na čo je program wusměrjeny?

M. Michałkowa: Wotnětka pře­wostaja swobodny stat kóžde lěto njeběrokratisce 300 000 eurow. Pjenjezy su wjazane na spěchowanje dwurěčnosće, słuža aktiw­nemu nałožowanju serbskeje rěče. Tak komuny lětnje pawšalnje 5 000 eurow dóstawaja, njetrjebaja próstwu stajić a wužiwanje dokumentować. To płaći za 29 komunow w Budyskim a 15 dalšich w Zhorjelskim wokrjesu.

Što budźe ze zbytnej sumu pjenjez?

M. Michałkowa: Chcemy serwisowy běrow zarjadować, kotryž komunam přełož­ki zaruča. Tam maja na přikład přeprošenja za zarjadowanja, posedźenja a schadźowanja kaž tež mustrowe wustawki w serbšćinje zestajeć.

Što to konkretnje rěka?

Webstronu dale pjelnić

štwórtk, 20. decembera 2018 spisane wot:

Internetny poskitk dyrdomdej.de měri so na kubłarki runje tak kaž na staršich. Milenka Rječcyna je so z před­sydku Serbskeho šulskeho towarstwa Ludmilu Budarjowej rozmołwjała.

Mjeztym wosom měsacow je internetna strona „dyrdomdej.de“, kotruž je Serbske šulske towarstwo wuwiło, online. Kajki je dotalny wothłós?

L. Budarjowa: Smy jara spokojom. Nimamy na stronje ličak wužiwarjow. Tón chcemy hišće instalować. Njemóžu tuž z wěstosću rjec, kelko ludźi stronu wužiwa. Wěste pak je, zo je wona woblubowany srědk zaběry w našich dźěćacych dnjowych přebywanišćach a mjez staršimi. Dale a wjace kubłarkow wužiwa tam podate nadawki za wuknjensku zaběru z dźěćimi a předłohi za wumolowanje. Wězo swój čas traje, prjedy hač so na wužiwanje tajkeho noweho medija zwuča.

Poskitk je w swětadalokej syći prezentny. Su tež tajcy zwonka pěstowarnjow SŠT, kotřiž poskitk wužiwaja?

Kak dale po ewaluaciji?

póndźela, 17. decembera 2018 spisane wot:

Mjez wědomostnikami, kotřiž su so zabě­rali z ewaluaciju wučby delnjoserbšćiny na zakładnych šulach w Braniborskej, bě tež dr. Jana Šołćina. Milenka Rječcyna je so ze sobudźěłaćerku Bu­dyske­ho Serbskeho instituta a Instituta za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity rozmołwjała.

Što je facit skutkowanja skupiny wědomostnikow a studentow?

J. Šołćina: Z ewaluaciju běchu wulke wočakowanja zwjazane. Wona bu wja­core lěta přihotowana a bě trěbna. Derje, zo bu přewjedźena.

Su wuslědki překwapili?

J. Šołćina: Ewaluacija bě jara wobšěrnje zapołožena. Wuslědki su mjenje abo bóle to potwjerdźili, štož su mnozy hižo intuitiwnje začuwali abo štož běchu wobkedźbowanja mnohich na posrědkowanju delnjoserbšćiny lěta dołho pokazowali. Nam předleži nětko kompleksne, intensiwne a empiriske přepytowanje.

Kak nětko dale postupujeće?

Tež młodźina angažowana

wutora, 11. decembera 2018 spisane wot:

Kulowske towarstwo Bratrowstwo wotmě­ minjeny pjatk swoju hłownu a wólbnu zhromadźiznu w Salowje. Za před­sydku wuzwolichu znowa Sonju Hrjehorjowu. Janek Wowčer je so z načolnicu najwjetšeho serbskeho towarstwa Kulowskeho regiona rozmołwjał.

Čłonojo Bratrowstwa su Was třeći króć za předsydku wuzwolili. Kak to wosobinsce hódnoćiće?

S. Hrjehorjowa: To je mi pohon, dale za towarstwo skutkować. Zdobom je to dopokaz, zo su čłonojo z mojim dźěłom spokojom. Sym dźakowna za dowěru. Chwalu sej zhromadnosć cyłeho předsydstwa a dźělenje nadawkow, štož sym w rozprawje wuzběhnyła. Lětsa su mje čłonojo předsydstwa za čas dlěšeje chorosće derje zastupowali.

Što běchu wjerški w běhu lěta?

S. Hrjehorjowa: Na kóždy pad běštej to lětny a patronatny swjedźeń Bratrowstwa, kotryž zwjazamy stajnje ze swjedźenjom za cyłu serbsku wosadu. Dalšej wjerškaj běštej swójbnej pućowani. Z Achimom Mičom pobychmy nazymu w Sakskej Šwicy­, a nalěto wulećachmy sej z kolesom. Za njón smy cil krótkodobnje změnili a so zhromadnje jako Bratrowstwo na beneficny koncert do Łazka po­dali.

Kak Serbja mysla?

štwórtk, 06. decembera 2018 spisane wot:

Čěski basnik a přećel Serbow Milan Hrabal je zawčerawšim swójsce zesta­janu zběrku přisłowow „Z łužiskeje pokła­downje“ w Budyšinje předstajił. Bosćan Nawka je so z nim rozmołwjał.

Knježe Hrabalo, što je Was pohnuło trojorěčnu zběrku přisłowow wudać?

M. Hrabal: Sym hižo dwě dwurěčnej zběrce z tajkimi wobrotami zestajał. Časćišo pak su mi Němcy woprawnjene prašenje stajili, kak měli přisłowa rozumić, hdyž ani čěsce ani serbsce njemóža. Tak sym zběrce němske přełožki přidał. Móžu rjec, zo je zajim Němcow na Serbach tule mysličku zrodźił.

Rěčiće wo přełožkach. Čehodla njejsće so na hižo eksistowace wotpowědniki zło­žował?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND