Hódanski kućik

pjatk, 29. nowembera 2019 spisane wot:
M Ć G Z Ł

Slědowace słowa z 3–11 pismikami dyrbiće tak zapisać, zo dospołna křižowka nastanje. Jako pomoc su někotre pismiki hižo podate. 3 pismiki: akt, bur, juh, Lea, one, RTL 4 pismiki: twar 5 pismikow: arena, całta, darmo, depot, drama,

Gorki, mjeza, nomen, pasle, sotra,

wrota, žonop 6 pismikow: antena, nalika, wobjed 7 pismikow: element, kosćiki, martrar, nablaku,

paradiz, patrona, přistaw 8 pismikow: łahodnje, narodowc 9 pismikow: samowrota, potrjebna 11 pismikow: gratulacija

Twori torty ze swójskim rukopisom

pjatk, 22. nowembera 2019 spisane wot:

W Njechorńskej kuzłarni tortow nastawaja tykancy k najwšelakorišim přiležnosćam

Z wulkej zahoritosću kuzła Ingrid Tschipke najrjeńše torty a dźiwa na to, měć so po indiwidualnych přećach kupcow. W lěće 2006 bě wona w Njechornju swójsku konditarnju wotewrěła. Štyristronski statok běštaj sej z mandźelskim kupiłoj a přetwariłoj. Nětko błyšći so hłowny dom w módrej barbje, a w tam zaměstnjenej dźěłarni skići Ingrid Tschipke ludźom zajimawy dohlad do swojeho wuměłstwa. Předawarnja je mjenujcy tak koncipowana, zo móžeš konditarce přihladować, kak kreatiwne wudźěłki twori.

Clemens Eckert z Lipska je personalny trenar a mentalny přewodźer

Hač w lěću abo zymje, hač při słónčnym abo pancatym wjedrje, mnohim je w dźensnišim digitalnym swěće wažne, so prawidłownje a pod wěcywustojnym nawodom pohibować. Moderne nastroje staršim kaž tež młódšim, haj samo­ dźěćom, za žiwjenje trěbne dźěła w domjacnosćach dźeń a bóle wolóžeja. Dorosćacy při telewizorach a handyjach lěpja, tež jich maćerje a nanojo so na dźěle často wulce z křesła njepozběhnu. Tak so dźensa wjele ludźi, hač w městach abo na wsach, za móžnosćemi rozhladuje, kak móhli z wotpowědnymi pohibami a prawidłownym treningom fit wostać. Mnohim je prawe a strowe zežiwjenje wažne, wosebje zo bychu figuru po swojim přeću měli.

Michał Krawc z Róžanta hraješe na wšěch třoch předstajenjach Omastec wotročka Jožu.

Sernjany swjeća lětsa 600. róčnicu prěnjeho pisomneho naspomnjenja. Rodźeny­ Sernjančan a dobry znajer stawiznow­ delanskich wsow Pawoł Rota­ je někotre stawizniske­ zajimawostki wo wsy zestajał, kotrež čitarjam Serbskich Nowin we wjacorych­ dźělach spřistupnjamy:

„Kozace mloko“

Słowaksku ludowu wjeselohru w třoch jednanjach spisa Jan Skalka. W njej dźe wo socialistiske přetworjenje ratarstwa, kotrež so za čas předstajenja pola nas w Němskej demokratiskej republice ze wšěm wotmachom předobywaše.

Wot pózdnjeho lěća 1959 so młodźi dźiwadźelnicy ze Sernjan a z Róžanta z rólemi zaběrachu. Něhdźe 50 wječorow běchu ze swojim nawodu Jurjom Wowčerjom zwučowali. Jurij Kostorž jako swěrny kmót wjesnych lajskich hrajerjow jich pilnje podpěrowaše.

Trójce naši dźěławi dźiwadźelnicy z „Kozacym mlokom“ wustupichu: na župnej delegatnej konferency Domowiny w Pančicach, 25. februara 1960, kaž tež póstnicy njedźelu a póndźelu, 28. a 29. februara 1960, w Sernjanach před dohromady něhdźe 460 wopytowarjemi.

Přeco hišće samsny lóšt k piskanju

pjatk, 22. nowembera 2019 spisane wot:

Kapała Horjany pola Dinarjec w Nowoslicach slěborny jubilej swjećiła

Wšitcy lubowarjo dujerskeje hudźby dožiwichu spočatk nowembra wosebity dźeń. Serbska dujerska kapała Horjany přeprosy na njedźelne rańše piwko k Dinarjecom do Nowoslic, zo by zhromadnje z přiwisnikami, přećelemi a přiwuznymi 25. róčnicu swojeho załoženja ­swjećiła.

Kaž je dawno hižo z dobrym wašnjom, njestrowješe fanowy klub kapału jeno ze swojimi chorhojemi w serbskich barbach, ale tež z mócnym aplawsom. Uwe Macka a Jan Neter witaštaj hosći na kopatej połnej žurli a wjedźeštaj na lóštne wašnje dwurěčnje po programje.

Spočatnje spominachu na wšěch tych, kotřiž su hudźbnikow w dźěćacych lětach k hudźbje wjedli, kaž běchu to Chróšćanski kantor Handrij Wjenk, komponist Alfons Janca abo šulski direktor Jurij Kurfürst. Bjez jich zapala a zahoritosće njeby zawěsće škrička lubosće k dujerskej hudźbje přeskočiła. Wšako njebě tež tehdy w NDR we wosomdźesatych lětach samozrozumliwe, zo so dźěći a młodostni za dujersku hudźbu horja.

„Znowazjednoćenje Němskeje – són a woprawdźitosć“ rěka kapsna kniha z pjera Waltera Leonharda. Rodźeny ­Durinčan je 40 lět we Wětrowskej šamotowni­ dźěłał. Serbske Nowiny wozjewjeja­ jeho trochu wudospołnjene, wot Arnda Zoby a Friedharda Krawca ­z přećelnej­ dowolnosću nakładnistwa DeBehr zeserbšćene dopomnjenki.

Stawizny a staćanowědu podawaše naš rjadowniski wučer. Wučbu złožowaše wón na swoje nazhonjenja jako wójnski zranjeny, jeho wotwołajomnu faktowu wědu a zo bě zwiski spěšnje spóznał. Ja sym sposrědkowanu wědu nastupajo wuklukowanje a potłóčowanje, přičiny wójny a měra, hódnoty swoboda, bratrowstwo a runosć Francoskeje rewolucije, puć Američanow k wodźacemu narodej swěta abo tež njepředstajomne wuklukowanje ruskeho ludu hač do lěta 1917 z wulkim wosobinskim přihłosowanjom do so srěbał.

Fota: Diana Fryčec-Grimmigowa

Hač rožka, pšeńca abo ječmjeń, na polach je žito lětsa derje zrawiło. Mjeztym su ratarjo hižo nazymski wusyw dokón­čili. Jenož derje, zo žnějachu syčomłóćawy zrałe zorno. „Před­stajće sej raz, kak su za čas wašich pra­dźědow a pra­wowkow, žito žnjeli!“, praji naša rjadowniska wučerka, a pokaza nam stary, trochu zapróšeny ratarski grat. „Chcemy zhromadnje wo tym powědać a sej při tym dru­žiny žita zbližić.“ Wuknjechmy, zo wobsteji jednotliwa rostlina z kłóski, ze stwjelca, ze sučka, z łopjenow a korjenjow. Z muki rožki pjeku nam pjekarjo słódny chlěb. Z muki pšeńcy móžeš nudle dźěłać, a z ječmjenja wari piwarc piwo. Tak daloko, wšo derje. Kak pak sej nětko rozdźěle žita spomjatkować? „J  e  č  m  j  e  ń“, ma dołhe kochty, kaž włosy. Kochty „rožki“ skoča horje kaž našej ruce, hdyž do powětra skočimy, tak su krótše, stejate. A „pšeńca“, nima žane kochty. Tak móžemy klětu družiny žita rozeznawać, hdyž zaso na polach rostu. Kaž wulke husańcy běchu syčomłóćawy na po­lach po puću a tykachu wšo do swojich brju­chow, doniž njebě wšitko dom­cho­wa­ne. „Něhdy“, praji wučerka, „su ludźo wšo z ru­ku dźěłali.

„Knjez Mróz a knjeni Zyma“

pjatk, 15. nowembera 2019 spisane wot:

Foće: Carmen Schumann„Pój, zyma!“, je 47 dźěći 2. lětnika Radworskeje šule njedawno cyle wótře wołało, prjedy hač zaspěwachu zhromadnje pěseń wo zymskim času. To njebě scyła tak lochko, dokelž ju hišće njeznajachu. Komponistka Marhata Cyžec-Korjeńkowa pak bě do šule přijěła, zo by spěw a dwaj dalšej titlej z nimi nazwučowała. Dohromady 14 jeje lóštnych serbskich štučkow a k tomu stawizna, kotruž bě Marja Krawcec napisała, su mjenuj­cy na cejdejce, kotraž je spočatk nowembra wušła. Wona rěka „Knjez Mróz a knjeni Zyma“. Wězo su Radworske dźěći tež něšto wo knjezu Mrózu a knjeni Zymje zhonili, kotrejž tam horjeka na najwjetšej mróčeli ze spodźiwnym mjenom Zymtawzk bydlitej. Knjeni Žurowa z Ludoweho nakładnistwa Domowina je jim započatk stawizny powědała. Jeli chceš tež ty wědźeć, kak stej so knjez Mróz a knjeni Zyma na zemju dóstałoj a što stej tam z dźěćimi dožiwiłoj, da sej rjanu CD wobstaraj. A hdyž chceš, móžeš runje tak kaž Radworske dźěći wšitke pěsnički mócnje sobu spěwać. CDji připołoženy je tekstowy zešiwk. Weronika Žurowa

Tež šulerjo Worklečanskeje zakładneje šule wjeselachu so póndźelu na dnju swjatoh Měrćina nad darjenej husycu z ćěsta. Runja poda­wiznje wo swjatym Měrćinje, kotruž słyša­chu w rańšim kole, ju w kóždej rjadowni mjez sobu dźělachu. Anja Nowakowa

„To je moje nowe wulke zbožo“

pjatk, 15. nowembera 2019 spisane wot:

Na wopyće pola redaktorki delnjoserbskeho rozhłosa Katarzyny Fidekoweje

Často słyšach redaktorku Katarzynu Fidekowu w delnjoserbskim rozhłosu sćelaka RBB moderěrować kaž tež wo wšelkich wsach rozprawjeć. A lubiłoj stej so mi kóždy raz jeje fonetika a dobra delnjoserbšćina. Běch zadźiwany, jako zhonich, zo je rodźena Pólka rěč bjezporočnje nawuknyła. Tak wona aktiwnje a wuspěšnje k tomu přinošuje, zo so delnjoserbšćina zachowa a so samo z jeje pomocu rewitalizuje.

Dojědźech sej tuž do Rogozna pola Picnja. Tam 30lětna redaktorka Katarzyna Fidekowa­ ze swójbu bydli. „Wona je wot apryla lěto w maćernym dowolu“, zhonich wot nawodnicy serbskeje redakcije RBB Marion Stenseloweje. „Katarzyna je jara dobra žurnalistka, spušćomna a aktiwna. Jeje žurnalistiske přinoški su wuběrne, a młodźinski magacin ,Bubak‘ so pod jeje nawodom žurnalistisce a rěč nastupajo chwalobnje wuwiwa. Na nawrót našeje koleginy so hižo jara wjeselimy.“ Wuprajenje Marion Stenseloweje zbudźi we mni wćipnosć, a chcych młodu redaktorku na kóždy pad wosobinsce zeznać.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND