Jubilejne35. mejemjetanjew Kukowje
Wot 8. do 10. meje přeprošuje młodźina z Pančic a Kukowa na 35. jubilejne mejemjetanje do Kukowa. Wo aktualnych přihotach na to a wo wosebitosćach, kiž młodostni za jubilej planuja, je so Hana Nukec z čłonku tamnišeho młodźinskeho kluba Judith Pjetašec rozmołwjała.
Kajke bě mejemjetanje w Kukowje před 35 lětami a kak je so wone w běhu lět wuwiło?
Lěta dołho je so mejemjetanje jenož w Pančicach wotměwało a scyła nic w Kukowje, dokelž měješe kóždy wjesny dźěl swoju młodźinu. Po politiskim přewróće su so Kukowscy młodostni zmužili a swójske mejemjetanje organizowali. Spočatnje bě to jenož jako mały swjedźeń za wobydlerjow myslene. Poněčim je z toho wulki ewent nastał, kiž mnohich ludźi z blišeje a dalšeje wokoliny přićahuje. Dźensa ma młodźinski klub Pančicy-Kukow hłownu zamołwitosć. Wón přeprošuje wšitkich wjesnjanow a zajimcow na mejemjetanje a wuhotuje tři dny pisany program za wšě starobne skupiny.
Hdy sće z přihotami započeli a kotre dźěła hišće na Was čakaja?
Arcybiskop Přibyl Serbow znaje
Na zjawnym zapokazanju noweho Praskeho arcybiskopa Stanislava Přibyla je so z wjac hač wosom stow prošenymi hosćimi před tydźenjomaj tež předsyda Domowiny Dawid Statnik wobdźělił. Što je w Praze dožiwił, kotrych wažnych ludźi je zetkał a hač budźemy noweho arcybiskopa tež w Serbach witać směć, wo tym je so z nim Lukáš Novosad rozmołwjał.
Štó je Was přeprosył a su tež druzy Serbja přitomni byli?
Přeprosyło je mje Praske arcybiskopstwo. Tež wosadny farar Ralbičanskeje wosady Šćěpan Delan, kotryž je z čłonom kapitla swjateho Šćěpana w Litoměřicach, je so na Božej mši wobdźělił. Ale tež dalši znaći tam běchu, na př. generalny wikar Drježdźansko-Mišnjanskeho biskopstwa Andreas Kutschke, kotrehož Serbja tohorunja znaja.
Kak wažne je za katolskich Serbow pokročowanje poćahow mjez Łužicu a Praskim arcybiskopstwom?
Nadźiju njespušću
Bernadet Cyžowa je 47 lět jako serbska baba mjez druhim na porodnej staciji Kamjenskeje chorownje swj. Jana skutkowała. Milenka Rječcyna je so z Wudworčanku rozmołwjała.
Kak sće wo tym zhoniła, zo ma so klinika za gynekologiju a porodnu pomoc kónc meje zawrěć?
Běch z awtom po puću, jako přećelka na mnje zazwoni. Sym stejo wostała a jej rjekła, zo mam to za špatny žort. Sym hišće dospołnje zajata a zrudna. Njemóžu postupowanje zrozumić.
Loni w oktobru sće na wuměnk šła. Njeje so do toho ženje wo ćežkej situaciji rěčało, kotruž jednaćelstwo kliniki rysuje?
Zo so klinika w Kamjencu zawrěje, njeje ženje k diskusiji stało. Čuju ze swojimi kolegami, kaž bych tam hišće dźěłała.
Kamjenska klinika za porodnu pomoc ma specielne poskitki. Kotre to su?
Na wulki wjeršk přihotowani
Štyri serbske lajske chóry, štyrjo spěwni solisća kaž tež chór a orchester Serbskeho ludoweho ansambla wuhotuja kónc tydźenja tři koncerty, na kotrychž předstaja oratorij „Nalěćo“ z kompozitoriskeho pjera Korle Awgusta Kocora. Cyłkowny nawod wukonja dirigentka SLA Katharina Dickopf. Bosćan Nawka je so z njej rozmołwjał.
Knjeni Dickopf, kajka je powšitkowna nalada krótko do wulkeho wjerška?
Wšitcy so wjesela, a wšitcy so ze zapalom wo to prócuja, zo so wšitko tak derje kaž móžno poradźi. Za to smy něhdźe měsacaj zwučowali a směm rjec, zo smy dosć derje přihotowani. Dźensa mamy składnosć, so na akustiske wobstejnosće w Budyskej tachantskej cyrkwi swj. Pětra nastajić, při čimž je mój hłowny nadawk zwěsćić, kak hodźi so homogeny zwukowy wobraz wutworić, zo by kóždy hłós a kóždy instrument zaklinčał, kaž měł zaklinčeć.
Nic naposledk hladajo na dohromady nimale 160 sobuskutkowacych: Što běchu w běhu nastudowanja twórby najwjetše wužadanja?
Čěšćina na šulach wostanje
Jiří Jonák je wučer čěšćiny, kotryž w nadawku čěskeho ministerstwa za kubłanje w Serbach čěšćinu wuwučuje. Wón naslěduje z tym Janu Štillerovu, Pavela Šlechtu a Jana Breindla. Milenka Rječcyna je so z nim rozmołwjała.
Na kotre wašnje přichadźeja čěscy wučerjo do Łužicy, hdźež čěšćinu wuwučuja?
Čěske knježerstwo spěchuje wučbu čěšćiny we wukraju a podpěruje zajimcow při nawuknjenju mojeje maćeršćiny. Kandidatow za jednotliwe dźěłowe městna wuzwoli gremij ekspertow. W nim skutkuja zastupjerjo čěskeho ministerstwa za kubłanje, čěskeho wonkowneho ministerstwa a Karloweje uniwersity.
A kak wupada to konkretnje z poskitkom za Łužicu?
Dom za wonkowne zhromadne dźěło (DZS), kotrež čěskemu ministerstwu za kubłanje přisłuša, sćele wučerjow do Łužicy a je tež zapłaći. Łužiskich Serbow ma čěska politika za wusko zwjazanu zhromadnosć. Tuž wona wot lěta 2004 wučerjow do Budyšina a wokoliny deleguje. Zasadźenje we Łužicy traje zwjetša štyri do šěsć lět. Nimo Serbow maja tež němskorěčni zajimcy składnosć, tute poskitki wužiwajo, čěšćinu wuknyć.
Digitalny nastroj je grat, nic hrajka
Něhdźe 200 zajimcow je minjeny pjatk na dnju wotewrjenych duri studijo Liška w serbskim kubłanskim srjedźišću LIPA w Smjerdźacej wopytało. Milan Pawlik je so z tam skutkowacym medijowym pedagogu, 43lětnym Smjerdźečanom Stefanom Gedikom rozmołwjał.
Što je telko ludźi do studija Liška přiwabiło?
Wot časa wotewrjenja loni w awgusće smy mjez druhim tydźenski projekt na Ralbičanskej šuli přewjedli. Cyłodnjowske poskitki we wobłuku dźěła z kompjuterom a programami přewjedujemy nimo na Ralbičanskej tež na Chróšćanskej a Worklečanskej šuli. To rěka: Njesmy hižo njeznaći. Zdobom dźěłamy wusko ze zamołwitymi serbskeho kubłanskeho srjedźišća LIPA hromadźe, kotřiž su sobu za nas wabili.
Studijo Liška je wotnožka Budyskeho studija LUCIJA. Maće w Smjerdźacej specifiski wobłuk nadawkow na starosći?
Zasadnje nadawki tak rozdźělne njejsu. Kolegina Theres Wjeńkec a ja smój so jako wukubłanaj kubłarjej snano bóle na pedagogiske planowanje a přewjedowanje projektow specializowałoj, kotrež starobje zajimcow wotpowěduja.
Dobry test za „wšědny chlěb“
Na Serbskej wyšej šuli „Michał Hórnik“ we Worklecach je so zeleny štwórtk projektny dźeń wotměł. Z wučerku Katrin Čornakec, kotraž měješe hłownu zamołwitosć, je so Milenka Rječcyna rozmołwjała.
Sće prěni króć jako zamołwita projektowy dźeń za cyłu wyšu šulu přihotowała. Na čo sće wosebje dźiwała?
Kolegojo su mi poboku byli a su zwjetša po swójskich zajimach poskitki w zwisku z temami přiroda w nalěću, jutry a serbska rěč přihotowali a přewjedli. Zdobom su nas serbscy studenća a redakcija Serbskich Nowin podpěrali. Nam bě wažne, zo njejsu skupiny šulerjow přewulke.
Kak zarjadowanje wuhódnoćiće?
Wuchadźam z toho, zo na přichodnym słužbnym posedźenju wo tym rěčimy, što je so derje radźiło a na čim měli přichodnje dźěłać. Běch wolóžena, zo běše wjedro přijomne, tak zo su so poskitki pod hołym njebjom kaž zběranje wotpadkow, kolesowanje, rjedźenje šulskeho dwora abo lišča hońtwa po Worklecach z hódančkami přewjesć móhli.
Studenća su dźěłarničku wuhotowali. Kak je to na šulerjow skutkowało?
Su elektroawta woprawdźe přichod?
Elektroniske awta su za přichod mobility dźeń a wažniše. Tež hladajo na aktualne wuwiće płaćizny ćěriwow so ludźo přiběrajcy za nje zajimuja. Tola zadani so elektroawto nětko hižo? Bosćij Knop, překupc za awta w awtowym domje w Kamjencu, je Hanje Nukec aktualne wuwiće dokładnišo rozkładł.
Kak je so zajim za elektroawta poslednje lěta wuwił?
Zajim za elektroawta je minjene lěta jasnje přiběrał. Jedna přičina je, zo su ludźo swoju spočatnu skepsu poněčim zhubili, dokelž su pola přiwuznych abo znatych, kiž běchu sej hižo elektroawto kupili, wuspěch a lěpšiny toho widźeli. Tuž su so e-awta mjeztym w towaršnosći etablěrowali.
Změja elektroawta přichod?
Serbšćinu słyšeć je jemu swjate
Hižo dwaceći lět přeprošujetaj basnik Milan Hrabal a dźiwadźelnik Martin Louka putnikow ćichi pjatk na Křižowu horu pola Jiřetína blisko Rumburka. Stupajo horje na hórku čitaja Hrabalowy basniski cyklus „Po puću bolosće a wěry“. Lětsa wotměje so zetkanje 3. apryla wot 15.30 hodź. Z Milanom Hrabalom je so Lukáš Novosad wo tym rozmołwjał.
Kak je so zetkanje w běhu lět wuwiło?
Róčnica je drje kulojta, ale korony dla njebě móžno, zjawne zarjadowanja wotměć, tak zo pobrachujetej dwě lěće do dwaceći. Prěnje tři lěta smój basnje dweju čěskeju basnjerkow čitałoj. W lěće 2010 sym za zarjadowanje swójski cyklus napisał. Dokelž je wón požadany, přednjesemoj jón lětsa pjatnaty raz.
Basnje tež serbsce předleža. Kak tomu?
Sym je takrjec na předskazanku napisał. Z ewangelijemi sym wjacore měsacy žiwy był a sym jich powěsć do načasneho „žaketa zwoblěkać“ spytał. To je so Róži Domašcynej lubiło a wona je basnje do němčiny a hornjoserbšćiny přenjesła, delnjoserbski přełožk je potom Alfred Měškank wobstarał. Basnje tež w druhich rěčach předleža, zhromadne wudaće knihi je z lěta 2022.
Z ideje knižka so wuwiła
Dypkownje k lětušim Lipšćanskim knižnym wikam je Ludowe nakładnistwo Domowina (LND) dźěćacu knihu „Zubolak“ wudało. To je prěnička z pjera 55lětneje Petry Šwejdźineje z Pančic-Kukowa. Milan Pawlik je so z njej rozmołwjał.
Što běše Wam z inspiraciju za stawiznu Zubolaka?
Wulku požadosć dźěći za słódkosćemi a wužadanje staršich, je k prawidłownemu zubyrjedźenju pohnuwać, drje kóždy z nas znaje. Ideju stawiznički wo małym čerćiku, kotryž sej w zubje holčki Milenki bydlenčko zarjaduje, mějach spontanje na prózdninskej wuprawje ze spřećelenej swójbu před 18 lětami. Dźěći swójby sym na dołhej jězbje do Chorwatskeje z dožiwjenjemi Zubolaka zabawjała, tak zo su mjenje wostudy pasć dyrbjeli. Wone su powědki lubowali. Pozdźišo sym stawiznu tež dźěćom swojeje ćety powědała. Tež wone njejsu so jeje naposkać móhli.
To je prěnja stawizna, kotruž sće napisała. Kak je k wudaću dóšło?
